Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 3. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Gel, bu sorulara birlikte bakalım ve kuvvetin ne kadar ilginç bir konu olduğunu görelim. Soruları adım adım, senin anlayacağın şekilde çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
2. Aşağıda verilen cümlelerden doğru olanların başındaki yıldıza “D”, yanlış olanların başındaki yıldıza “Y” yazınız.
1. Piste iniş yapan bir uçak, yavaşlama hareketi yapar.
Çözüm:
Haydi düşünelim! Bir uçak havada çok hızlıdır, değil mi? Ama yere indiğinde, yani piste konduğunda, durabilmek için hızını azaltması gerekir. Hızını azaltarak durmaya çalışır. İşte bu harekete biz yavaşlama hareketi diyoruz. Bu yüzden bu cümle doğru bilgi veriyor.
Adım 1: Uçağın piste indiği anı gözümüzde canlandıralım. Çok hızlı bir şekilde tekerlekleri yere değer ve sonra yavaşlayarak durur.
Adım 2: Hızın azalması demek, yavaşlama hareketi yapması demektir. Cümle de bunu söylüyor.
Bu ifade Doğru‘dur.
Sonuç: D
2. Duraktan yolcu alan bir otobüs, hareket ettikten sonra yavaşlama hareketi yapar.
Çözüm:
Bu soruyu dikkatlice okuyalım. Durakta duran bir otobüs, yolcularını aldıktan sonra ne yapar? Tekrar yola çıkmak için gaza basar ve hızı artar. Hızının artmasına biz hızlanma hareketi diyoruz. Yavaşlama hareketi yapmaz, tam tersini yapar. Yavaşlamayı durağa yaklaşırken yapar. Bu yüzden bu cümle yanlış.
Adım 1: Duraktan kalkan bir otobüsü düşünelim. Duruyorken harekete başlar ve yola katılmak için hızlanır.
Adım 2: Cümlede ise hareket ettikten sonra yavaşladığı söyleniyor. Bu bilgi doğru değil.
Bu ifade Yanlış‘tır.
Sonuç: Y
3. Cansız varlıkları harekete geçirmek için onlara dışarıdan kuvvet uygulanması gerekir.
Çözüm:
Etrafındaki eşyaları düşünelim. Masanın üzerindeki kalemin, yerdeki topun kendi kendine hareket ettiğini hiç gördün mü? Görmedin değil mi? Onları hareket ettirmek için bizim bir şey yapmamız gerekir. Kalemi elimize alırız, topa ayağımızla vururuz. İşte bu yaptığımız itme veya çekme hareketine kuvvet diyoruz. Yani cansız varlıklar kuvvet olmadan hareket edemez. Bu cümle kesinlikle doğru!
Adım 1: Duran bir oyuncak arabanın kendiliğinden gitmediğini biliyoruz. Onu itmemiz gerekir.
Adım 2: Bu itme, dışarıdan uygulanan bir kuvvettir. Cümle de tam olarak bunu anlatıyor.
Bu ifade Doğru‘dur.
Sonuç: D
4. Buzdolabının kapağını açmak için itme kuvveti uygulanır.
Çözüm:
Hemen mutfağa gidip denemeye ne dersin? Buzdolabının kapağını açarken kapağı kendimize doğru mu çekeriz, yoksa ileri doğru mu iteriz? Tabii ki kendimize doğru çekeriz. İleri doğru ittiğimizde kapak kapanır. Kendimize doğru yaptığımız harekete çekme kuvveti denir. Cümlede ise itme kuvveti diyor. Bu yüzden bu bilgi yanlış.
Adım 1: İtme, bir şeyi kendimizden uzaklaştırmaktır. Çekme ise kendimize yaklaştırmaktır.
Adım 2: Buzdolabı kapağını açarken kendimize doğru çekeriz. Bu yüzden uygulanan kuvvet çekme kuvvetidir, itme değil.
Bu ifade Yanlış‘tır.
Sonuç: Y
5. Bebek beşikleri, sallanma hareketi yapar.
Çözüm:
Parktaki salıncakları veya bir bebek beşiğini düşünelim. Onları hareket ettirdiğimizde ne yaparlar? Bir ileri bir geri giderler. Bu şekilde tekrarlanan harekete sallanma hareketi denir. Bebek beşikleri de tam olarak bu hareketi yapar. Bu cümle doğru!
Adım 1: Beşiğin hareketini gözümüzde canlandıralım. Öne ve arkaya doğru gidip gelir.
Adım 2: Bu hareket türünün adı sallanmadır. Cümle de bunu ifade ediyor.
Bu ifade Doğru‘dur.
Sonuç: D
6. İtme ve çekme kuvveti cisimlerin hareketlerini değiştirir.
Çözüm:
Bu çok önemli bir kural! Duran bir topa vurduğumuzda (itme kuvveti) onu hareket ettiririz. Bize doğru gelen topu tuttuğumuzda (çekme veya itme kuvveti) onu durdururuz. Hareket eden bir miskete başka bir misketle vurduğumuzda yönünü değiştiririz. Gördüğün gibi itme ve çekme kuvvetleri bir cismi; durdurabilir, hareket ettirebilir, hızlandırabilir, yavaşlatabilir veya yönünü değiştirebilir. Yani hareketini değiştirir. Bu cümle kesinlikle doğru!
Adım 1: Kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerini hatırlayalım: Harekete başlatma, durdurma, yön değiştirme gibi.
Adım 2: Bütün bunlar, cismin hareketinin değişmesi anlamına gelir. İtme ve çekme birer kuvvettir.
Bu ifade Doğru‘dur.
Sonuç: D
7. Topa vuran futbolcu, topa çekme kuvveti uygular.
Çözüm:
Bir futbolcunun topa vurduğu anı düşünelim. Ayağıyla topu kendinden uzağa doğru gönderir, değil mi? Bir şeyi kendimizden uzaklaştırmak için yaptığımız harekete ne diyorduk? Evet, itme kuvveti! Çekme kuvveti olsaydı, topu kendine doğru getirmesi gerekirdi. Bu yüzden bu cümle yanlış bilgi veriyor.
Adım 1: Topa vurma eylemi, topu ileriye doğru hareket ettirmektir.
Adım 2: Bir nesneyi ileriye, yani kendimizden uzağa hareket ettirmek itme kuvveti uygulamaktır, çekme değil.
Bu ifade Yanlış‘tır.
Sonuç: Y
8. Hareket eden cisim ne kadar hızlıysa cismin çevresine vereceği zarar da o kadar az olur.
Çözüm:
Bu soruyu bir örnekle düşünelim. Bir bisikletli sana yavaşça çarpsa mı daha çok canın acır, yoksa çok hızlı çarpsa mı? Elbette hızlı çarptığında daha çok acır ve daha çok zarar verir. Yani bir cisim ne kadar hızlıysa, durdurulması o kadar zordur ve çarpınca vereceği zarar da o kadar fazla olur. Cümlede ise “az olur” diyor. Bu yüzden bu cümle tamamen yanlış.
Adım 1: Hız ve zarar arasındaki ilişkiyi düşünelim. Hızlı bir arabanın kazası, yavaş bir arabanın kazasından çok daha tehlikelidir.
Adım 2: Demek ki hız arttıkça, verilecek zarar da artar. Cümle bunun tam tersini söylüyor.
Bu ifade Yanlış‘tır.
Sonuç: Y