Harika bir konu! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle sesin nasıl yayıldığını ve bizi nasıl etkilediğini öğreneceğiz. Kitabımızdaki bu “Derse Hazırlanalım” bölümündeki sorular, tam da bu konuyu anlamamız için harika bir başlangıç. Haydi gelin bu soruları birlikte düşünüp cevaplayalım.
1. Bir arkadaşınızın arkasından seslendiğinizde arkadaşınız sizi duymazsa ona sesinizi duyurmak için ne yaparsınız? Söyleyiniz.
Bu durumla okul bahçesinde veya parkta oynarken sık sık karşılaşıyoruz, değil mi? Arkadaşımıza sesleniyoruz ama o bizi duymuyor. Peki, ne yaparız? Gelin adım adım düşünelim.
Adım 1: İlk olarak, arkadaşımızın bizi neden duymadığını anlamalıyız. Bunun en büyük sebebi, aramızdaki mesafedir. Bizden uzakta olduğu için sesimiz ona ulaşana kadar gücünü kaybeder ve duyulmaz olur.
Adım 2: Aklımıza gelen ilk çözüm genellikle daha yüksek sesle bağırmaktır. Sesimizin şiddetini, yani gücünü artırdığımızda, sesimiz daha uzağa gidebilir. Böylece arkadaşımız bizi duyabilir.
Adım 3: Eğer bağırmak istemiyorsak veya bağırdığımız halde duymuyorsa, yapacağımız en iyi şey ona doğru yürümek veya koşmaktır. Yani aramızdaki mesafeyi azaltırız. Ses kaynağı (yani biz) arkadaşımıza yaklaştığında, sesimiz zayıflamadan ona ulaşır ve bizi kolayca duyar.
Kısacası, sesimizi duyurmak için ya sesin şiddetini artırırız ya da kaynağa yaklaşırız!
2. Yanınızda bir arkadaşınızla fısıltı ile konuşurken uzağınızdaki arkadaşınız sizin söylediklerinizi duyabilir mi? Açıklayınız.
Bu da çok güzel ve düşündürücü bir soru. Fısıltı, biliyorsunuz ki çok alçak sesle konuşmaktır. Şimdi bu durumu inceleyelim.
Adım 1: Bu sorunun cevabı kesinlikle hayır, duyamaz. Uzağımızdaki bir arkadaşımızın fısıltımızı duyması neredeyse imkânsızdır.
Adım 2: Bunun birinci sebebi, fısıltının ses şiddetinin çok düşük olmasıdır. Fısıldayarak ürettiğimiz sesin enerjisi çok azdır. Bu yüzden de çok uzağa gidemez, havada adeta kaybolur gider. Sadece çok yakınımızdakiler duyabilir.
Adım 3: İkinci sebep ise yine mesafedir. Arkadaşımız bizden uzakta olduğu için, zaten gücü az olan fısıltının ona ulaşma şansı hiç yoktur. Yanımızdaki arkadaşımızla aramızdaki mesafe çok az olduğu için o bizi duyabilirken, uzaktaki duyamaz.
Gördüğünüz gibi çocuklar, bir sesi duyup duymamamız hem sesin kendi gücüne (şiddetine) hem de sesin çıktığı yer ile bizim aramızdaki uzaklığa bağlıdır. Ses kaynağından uzaklaştıkça sesi daha az duyarız!