Harika bir soru! Hadi hep birlikte bu etkinliği adım adım yapalım ve maddeleri duyu organlarımızla nasıl tanıdığımızı görelim. Unutmayın, çevremizdeki her şeyi beş duyu organımız sayesinde algılarız.
4. Aşağıda verilen kavramları hangi duyumuzu kullanarak algıladığımızı belirleyerek karşılarına yazınız.
Bu soruda bizden, kutucuklarda verilen özellikleri hangi duyu organımızla anladığımızı bulup ilgili boşluğa yazmamız isteniyor. Haydi başlayalım!
Adım 1: “Dokunarak” algıladıklarımız
İlk olarak, dokunma duyumuzla, yani derimizle hangi özellikleri anlayabiliriz, ona bakalım. Bir nesnenin sert mi, yumuşak mı, pürüzlü mü olduğunu anlamak için ona dokunuruz, değil mi? Mesela bir kedinin tüylerinin yumuşak olduğunu okşayarak anlarız. Ya da bir ağaç kabuğunun pürüzlü olduğunu elimizle dokununca hissederiz. Bir camın yüzeyi ise pürüzsüzdür. Bir oyun hamurunun esnek olup olmadığını da onu elimizle sıkıp şekil vererek anlarız.
Dokunarak: yumuşak, pürüzsüz, pürüzlü, esnek
Adım 2: “Duyarak” algıladıklarımız
Şimdi sırada işitme duyumuz var. Kulağımızla neleri algılarız? Elbette sesleri! Listemizdeki kelimelerden hangisi ses ile ilgili? Tabii ki sesli kelimesi! Bir radyonun sesini duyarak onun “sesli” olduğunu anlarız.
Duyarak: sesli
Adım 3: “Görerek” algıladıklarımız
Gözlerimizle, yani görme duyumuzla maddelerin ne gibi özelliklerini fark ederiz? Bir maddenin rengini, şeklini, parlak olup olmadığını gözlerimizle anlarız. Mesela bir elmanın renkli olduğunu, bir pencere camının saydam olduğunu, bir aynanın parlak olduğunu görürüz. Bazen de bir nesnenin mat, yani parlak olmadığını fark ederiz. Bir cam bardağın ne kadar ince ve kırılgan olduğunu da yine bakarak tahmin edebiliriz.
Görerek: renkli, saydam, parlak, mat, kırılgan
Adım 4: “Koklayarak” algıladıklarımız
Burnumuz ne işe yarar? Tabii ki koku almaya! Çiçeklerin mis gibi kokulu olduğunu burnumuzla anlarız. Bazen de bir maddenin hiç kokusu olmadığını fark ederiz, su gibi. O zaman ona kokusuz deriz. Bu özellikleri koklama duyumuzla algılarız.
Koklayarak: kokulu, kokusuz
Adım 5: “Tadarak” algıladıklarımız
Son olarak dilimiz, yani tatma duyumuz var. Bir yiyeceğin tadının nasıl olduğunu dilimizle anlarız. Limonun ekşi, şekerin tatlı, zeytinin tuzlu, bazen de bir biberin acı olduğunu tadına bakarak söyleriz. Unutmayın, tanımadığımız hiçbir şeyin tadına bakmamalıyız!
Tadarak: ekşi, tatlı, tuzlu, acı
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, duyu organlarımız çevremizdeki maddeleri tanımamız için bize ne kadar çok yardımcı oluyor.