Harika bir soru! Gel birlikte bu Fen Bilimleri sorusunu adım adım inceleyelim ve çözelim. Unutma, Fen Bilimleri gözlem yapmak ve düşünmek demektir.
7. Aşağıdaki cisimler ok yönünde hareket etmektedir. Görsellerdeki kişiler de bu cisimlere eşit miktarda itme ve çekme kuvveti uygulamaktadır. Buna göre uygulanan kuvvetler sonrası cisimde hangi etkilerin görülebileceğini işaretleyiniz.
Merhaba sevgili öğrencim! Bu soruyu çözmeden önce sorunun bizden ne istediğini çok iyi anlamamız gerekiyor. Soruda sihirli bir ifade var: “eşit miktarda itme ve çekme kuvveti”.
Şimdi bir anlığına düşünelim. Bir oyuncak arabayı ileri doğru ittiğini hayal et. Aynı anda, bir arkadaşın da o arabayı sana doğru, yani geriye doğru aynı güçle çekiyor. Sence arabanın hızına ne olur?
İkinizin de uyguladığı kuvvetler eşit olduğu için birbirini dengeler. Yani kuvvetlerin bir etkisi olmaz. Bu durumda araba ne hızlanır ne de yavaşlar. Eğer duruyorsa durmaya devam eder, eğer hareket ediyorsa aynı hızla hareket etmeye devam eder.
İşte bu sorudaki bütün görseller için anahtarımız bu bilgi! Cisimler zaten hareket ediyor ve onlara eşit itme ve çekme kuvveti uygulanıyor. Bu da demek oluyor ki, cisimlerin hızında bir değişiklik olmayacak.
1. Görsel (Havalanan Uçak)
Uçak zaten ileri doğru hareket ediyor. Ona hem ileriye hem de geriye doğru eşit kuvvetler uygulanırsa, bu kuvvetler birbirini dengeler.
- Hızlanır.
- Yavaşlar.
Çözüm:
Adım 1: Uçağın hareketini gözlemleyelim. Uçak ileri doğru gidiyor.
Adım 2: Soruda belirtilen “eşit miktarda itme ve çekme kuvveti” kuralını hatırlayalım. Bu kuvvetler birbirini dengeleyeceği için uçağın hızında bir değişiklik olmaz.
Sonuç: Uçak ne hızlanır ne de yavaşlar. Bu yüzden iki kutucuk da boş bırakılmalıdır.
2. Görsel (Potaya Giren Basketbol Topu)
Basketbol topu aşağı doğru, potanın içine düşüyor. Yani hareket halinde. Ona da eşit güçte zıt yönlü kuvvetler uygulandığını düşünelim.
- Hızlanır.
- Yavaşlar.
Çözüm:
Adım 1: Topun hareketini inceleyelim. Top aşağı doğru hareket ediyor.
Adım 2: Eşit itme ve çekme kuvvetleri topun üzerindeki net kuvveti sıfır yapar. Yani kuvvetler birbirini dengeler.
Sonuç: Topun hızında bir değişiklik olmaz. Ne daha hızlı düşer ne de yavaşlar. Bu yüzden iki kutucuk da boş bırakılmalıdır.
3. Görsel (Yoldaki Araba)
Araba yolda ilerliyor. Bu hareketli arabaya da aynı anda, aynı güçte itme ve çekme kuvveti uygulanıyor.
- Hızlanır.
- Yavaşlar.
Çözüm:
Adım 1: Arabanın hareket halinde olduğunu görüyoruz.
Adım 2: Tıpkı diğer örneklerdeki gibi, arabaya etki eden eşit ve zıt yönlü kuvvetler birbirini dengeleyecektir.
Sonuç: Arabanın hızı değişmez. Aynı hızıyla yoluna devam eder. Bu nedenle iki kutucuk da boş bırakılmalıdır.
4. Görsel (Kayak Yapan Sporcu)
Kayakçı dağdan aşağı doğru kayarak hareket ediyor. Bu hareket sırasında ona eşit miktarda itme ve çekme kuvveti uygulanıyor.
- Hızlanır.
- Yavaşlar.
Çözüm:
Adım 1: Kayakçının aşağı doğru hareket ettiğini gözlemleyelim.
Adım 2: Eşit kuvvetler kuralını burada da uygulayalım. İtme ve çekme kuvvetleri birbirini dengelediği için kayakçının hareketinde bir değişiklik olmaz.
Sonuç: Kayakçının hızı artmaz ya da azalmaz. Bu yüzden iki kutucuk da boş bırakılmalıdır.
Kısacası sevgili öğrencim, bu soruda bizi tuzağa düşürmeye çalışan kısım görsellerdi. Ama biz sorudaki anahtar ifadeye odaklandık. Bir cisme etki eden net kuvvet sıfır ise (yani dengelenmiş kuvvetlerin etkisindeyse), cisim hareket durumunu korur. Bu yüzden hiçbir görselde hızlanma ya da yavaşlama olmaz. Harika bir iş çıkardın!