7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 177
Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencim, ben 7. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeniniz. Gönderdiğin bu güzel soruları senin için hemen analiz edip adım adım çözeceğim. Takıldığın bir yer olursa hiç çekinme, tekrar sorabilirsin. Haydi başlayalım!
1. Soru: Aşağıdaki görselde, bir aynaya gönderilen paralel ışık ışınlarının izlediği yol gösterilmiştir. Buna göre bu ayna çeşidi, aşağıdaki araçlardan hangisinde kullanılmaktadır?
Harika bir optik sorusu! Bu soruyu çözmek için önce görseldeki aynanın ne tür bir ayna olduğunu bulmalı, sonra da şıklardaki araçlarda hangi aynaların kullanıldığını hatırlamalıyız.
Adım 1: Görseldeki Aynayı Tanıyalım
Görsele dikkatlice baktığımızda, aynaya birbirine paralel olarak gelen ışık ışınlarının, aynaya çarptıktan sonra birbirinden uzaklaşarak, yani dağılarak yansıdığını görüyoruz. Işığı bu şekilde dağıtarak yansıtan ayna türüne biz tümsek ayna diyoruz. Unutma, eğer ışınlar bir noktada toplanılsaydı çukur ayna, geldiği gibi paralel yansısaydı düz ayna olurdu.
Adım 2: Şıklardaki Araçları ve Aynalarını İnceleyelim
Şimdi şıklarda verilen araçlarda hangi tür aynaların kullanıldığına bakalım:
- A) Boy aynası: Boy aynaları, görüntümüzü düz ve bizimle aynı boyda gösterir. Bu özellik düz aynalara aittir.
- B) Dişçi aynası: Dişçiler, dişleri daha büyük ve detaylı görmek için bir ayna kullanır. Görüntüyü büyütme özelliği çukur aynalara aittir.
- C) Tepegöz: Tepegöz bir projeksiyon aletidir ve içerisinde görüntü oluşturmak için mercekler bulunur. Bizim aradığımız ayna türüyle doğrudan ilgili değildir.
- D) Araç yan aynası: Arabaların yan aynalarına baktığında, arkanızdaki geniş bir alanı gösterdiğini fark etmişsindir. Daha geniş bir alanı gösterebilmek için görüntüyü küçülten ve ışığı dağıtan tümsek aynalar kullanılır. Hatta bu aynaların altında “Cisimler göründüğünden daha yakındır” yazar.
Adım 3: Doğru Cevabı Bulalım
İlk adımda görseldeki aynanın bir tümsek ayna olduğunu bulduk. İkinci adımda ise araç yan aynasının bir tümsek ayna olduğunu öğrendik. Bu iki bilgiyi birleştirdiğimizde doğru cevaba ulaşırız.
Sonuç:
Bu nedenle doğru cevap D) Araç yan aynası‘dır.
2. Soru: Aşağıda saydam kutuların içinde mercekler bulunmaktadır. Birinci kutu içerisindeki merceğin asal eksenine paralel gönderilen ışık ışınının ikinci kutuyu terk ederek izlediği yol görseldeki gibidir. Buna göre I ve II. kutuda bulunan mercekler, aşağıdakilerden hangisinde gösterilmiştir?
Bu da çok güzel bir mercek sorusu! Işığın izlediği yolu takip ederek kutuların içindeki gizemli mercekleri bulacağız. Tıpkı bir dedektif gibi!
Adım 1: I. Kutudaki Merceği Bulalım
Şekle baktığımızda, I. Kutu‘ya giren ışık ışınının başlangıçta asal eksene paralel olduğunu görüyoruz. Kutudan çıktıktan sonra ise asal eksene doğru kırılmış, yani asal eksene yaklaşmış. Paralel gelen ışığı asal eksene doğru toplayan mercek türü hangisiydi? Tabi ki ince kenarlı (yakınsak) mercek! Kalın kenarlı mercek olsaydı, ışığı asal eksenden uzaklaştırarak dağıtırdı. Demek ki I. kutuda kesinlikle ince kenarlı bir mercek var.
Adım 2: II. Kutudaki Merceği Bulalım
Şimdi ışık yoluna devam edelim. Işın, I. kutudan çıktıktan sonra yoluna devam ediyor ve II. Kutu‘ya giriyor. II. Kutu’ya giren ışın, kutudan çıktıktan sonra tekrar asal eksene paralel hale geliyor. Işığın izlediği yolun tersini düşünebiliriz. Asal eksene paralel giden bir ışın, hangi mercekten kırıldıktan sonra bir noktadan geliyormuş gibi olur? Yine ince kenarlı (yakınsak) mercek! Şöyle düşünelim: İnce kenarlı merceğin odak noktasından gelen bir ışın, mercekte kırıldıktan sonra asal eksene paralel olarak yoluna devam eder. Buradaki olay da tam olarak budur. Demek ki II. kutuda da bir ince kenarlı mercek olmalı.
Adım 3: Şıkları Değerlendirelim
Dedektifliğimiz sonucunda hem I. kutuda hem de II. kutuda ince kenarlı mercek olması gerektiği sonucuna vardık. Şimdi şıklara bakalım:
- A) I. Kutu: İnce kenarlı, II. Kutu: Kalın kenarlı. (Yanlış)
- B) I. Kutu: İnce kenarlı, II. Kutu: İnce kenarlı. (Doğru!)
- C) I. Kutu: Kalın kenarlı, II. Kutu: Kalın kenarlı. (Yanlış)
- D) I. Kutu: Kalın kenarlı, II. Kutu: İnce kenarlı. (Yanlış)
Sonuç:
Her iki kutuda da ince kenarlı mercek olduğuna göre, doğru cevap B) seçeneğidir.