7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 70
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte ders kitabımızdaki C bölümü açık uçlu soruları çözeceğiz. Bu sorular, hücre bölünmeleri ve hücre çeşitleri hakkındaki bilgilerimizi pekiştirmemize yardımcı olacak. Haydi, dikkatlice soruları okuyalım ve adım adım cevaplayalım!
1. K ve L hücrelerinin bölünme sonunda sahip oldukları hücre ve kromozom sayısını gösteren grafikler aşağıda verilmiştir. Bu grafiklere göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a – K hücresinin geçirdiği bölünme sayısını ve çeşitlerini yazınız.
Haydi K hücresinin macrasına birlikte bakalım!
Adım 1: Bölünme çeşidini bulalım.
Bunun için kromozom sayısı grafiğine bakmalıyız. Grafikte, K hücresinden oluşan yeni hücrelerin hepsinin kromozom sayısının 72 olduğunu görüyoruz. Başlangıçtaki ana hücrenin kromozom sayısı da demek ki 72 imiş ve bölünme sonunda da değişmemiş. Kromozom sayısının değişmediği, ana hücreyle aynı kaldığı bölünme çeşidi neydi? Evet, harikasınız! Bu bölünme Mitoz Bölünme‘dir.
Adım 2: Bölünme sayısını bulalım.
Şimdi de hücre sayısı grafiğine bakalım. Grafikte K hücresi için 1, 2, 4 ve 8 hücrelik sütunlar var. Bu bize bir hücrenin bölünerek çoğalmasını gösteriyor. Bir hücreden 8 hücre oluşmuş. Gelin sayalım:
- 1. Bölünme: 1 hücreden 2 hücre oluşur.
- 2. Bölünme: 2 hücreden 4 hücre oluşur.
- 3. Bölünme: 4 hücreden 8 hücre oluşur.
Demek ki K hücresi tam 3 kez art arda bölünme geçirmiş.
Sonuç: K hücresi 3 kez Mitoz bölünme geçirmiştir.
b – L hücresinin geçirdiği bölünme sayısını ve çeşitlerini yazınız.
Şimdi de L hücresini inceleyelim. Bu biraz daha dikkat istiyor.
Adım 1: Bölünme çeşidini bulalım.
Yine hemen kromozom sayısı grafiğine koşuyoruz! Grafikte L hücresi için hem 24 hem de 12 kromozomlu hücreler gösterilmiş. Bu bize bir ipucu veriyor. Bölünme sonunda oluşan hücrelerin kromozom sayısı 12. Ana hücrenin kromozom sayısı ise demek ki 24 imiş. Yani kromozom sayısı 24’ten 12’ye yarıya inmiş. Kromozom sayısının yarıya indiği bölünme çeşidi hangisiydi? Tabii ki Mayoz Bölünme!
Adım 2: Grafiği yorumlayalım.
Hücre sayısı grafiğine baktığımızda L hücresinden toplam 16 hücre oluştuğunu görüyoruz. Normalde bir mayoz bölünme sonucu 4 hücre oluşur. Grafikteki bu durum, belki de mayoz geçiren birden fazla hücre olduğunu veya oluşan hücrelerin tekrar mitoz geçirdiğini düşündürebilir. Ancak soruda bizden istenen temel bilgi, kromozom sayısındaki değişime bakarak bölünme türünü tespit etmemizdir. Kromozom sayısı yarıya indiği için bu kesinlikle bir mayoz bölünmedir.
Sonuç: L hücresi Mayoz bölünme geçirmiştir.
c – Grafiğe göre kromozom sayısı ile bölünme türü arasında ilişki var mıdır? Açıklayınız.
Elbette çok önemli bir ilişki var! Zaten yukarıdaki soruları da bu ilişki sayesinde çözdük.
Eğer bir hücre bölündüğünde oluşan yeni hücrelerin kromozom sayısı ana hücre ile aynı kalıyorsa, bu bölünme MİTOZ‘dur. (K hücresinde olduğu gibi: 72 kromozom → 72 kromozom)
Eğer bir hücre bölündüğünde oluşan yeni hücrelerin kromozom sayısı ana hücrenin yarısı kadarsa, bu bölünme MAYOZ‘dur. (L hücresinde olduğu gibi: 24 kromozom → 12 kromozom)
Yani kromozom sayısındaki değişim, bize bölünmenin türünü söyleyen en önemli ipucudur.
2. Aşağıdaki tabloda çok hücreli canlıların sahip olduğu hücre çeşidinin modelleri verilmiştir. Modelleri inceleyerek verilen soruların cevaplarını uygun kutulara yazınız.
Önümüzde iki güzel hücre modeli var. Biri yuvarlak hatlı, diğeri ise daha köşeli. Haydi bunları tanıyalım ve soruları cevaplayalım. Soldaki model Hayvan Hücresi, sağdaki model ise Bitki Hücresi‘dir.
Soldaki Model (Hayvan Hücresi) İçin Cevaplar:
- Hücre çeşidi nedir?
Hayvan hücresi - Besin üretimini sağlayan organel var mıdır? Varsa ise organelin ismini yazınız.
Yoktur. Hayvan hücreleri kendi besinini üretemez, dışarıdan hazır alır. - Enerji üretimini sağlayan organel var mıdır? Varsa ise organelin ismini yazınız.
Vardır. Bu organelin adı Mitokondri‘dir. Hücrenin enerji santralidir. - Bulundurduğu kofulların özellikleri nelerdir?
Koful, küçük ve çok sayıda bulunur. - Bulunduğu canlılar hangileridir? Üçer adet örnek yazınız.
İnsan, kedi, balık, kuş gibi tüm hayvanlarda bulunur. Örnekler: İnsan, kedi, balık. - Temel kısımları nelerdir?
Hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek.
Sağdaki Model (Bitki Hücresi) İçin Cevaplar:
- Hücre çeşidi nedir?
Bitki hücresi - Besin üretimini sağlayan organel var mıdır? Varsa ise organelin ismini yazınız.
Vardır. Bu organelin adı Kloroplast‘tır. Bitkiye yeşil rengini verir ve fotosentez ile besin üretir. - Enerji üretimini sağlayan organel var mıdır? Varsa ise organelin ismini yazınız.
Vardır. Tıpkı hayvan hücresindeki gibi, bu organelin adı Mitokondri‘dir. - Bulundurduğu kofulların özellikleri nelerdir?
Koful, büyük ve az sayıda bulunur. Genellikle hücrenin ortasında büyük bir merkezi koful vardır. - Bulunduğu canlılar hangileridir? Üçer adet örnek yazınız.
Ağaç, çiçek, ot gibi tüm bitkilerde bulunur. Örnekler: Gül, çam ağacı, papatya. - Temel kısımları nelerdir?
Hücre duvarı, hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek. (Bitki hücresinde hayvan hücresinden farklı olarak hücre zarının dışında bir de hücre duvarı vardır.)
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa sormaktan çekinmeyin. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!