7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 205

Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu pekiştirme atölyesindeki devreleri analiz edip şematik gösterimlerini nasıl çizeceğimizi adım adım öğreneceğiz. Unutmayın, elektrik devrelerini şemalarla göstermek, onları daha kolay anlamamızı ve tasarlamamızı sağlar. Tıpkı bir binanın planı gibi düşünebilirsiniz.

Hadi başlayalım!

Pekiştirme Atölyesi 1: Aşağıda verilen devrelerin şematik gösterimlerini boş kutuya çiziniz.

Önümüzde iki farklı elektrik devresi var. İlki soldaki, ikincisi ise sağdaki. İkisinin de şemasını ayrı ayrı çizeceğiz.

1. Sol Taraftaki Devrenin Şematik Gösterimi

Önce bu devreyi bir tanıyalım. Bakalım içinde neler var ve bunlar nasıl bağlanmış.

Unutma, devre şeması çizerken her bir devre elemanının özel bir sembolü olduğunu aklımızdan çıkarmamalıyız. Pil, ampul ve anahtarın sembollerini hatırlayalım!

Adım 1: Devre Elemanlarını Belirleyelim
Görseli incelediğimizde devrede şu elemanların olduğunu görüyoruz:

• 1 tane pil (Güç kaynağımız)
• 1 tane anahtar (Devreyi açıp kapamaya yarar)
• 3 tane ampul (Elektrik enerjisini ışık enerjisine çevirir)

Adım 2: Ampullerin Bağlanma Şeklini Anlayalım
Şimdi en önemli kısma geldik. Ampuller birbirine nasıl bağlanmış? Pilden çıkan elektrik akımının yolunu takip edelim. Akım, anahtardan geçtikten sonra bir noktada üç farklı kola ayrılıyor. Her bir kolda bir ampul var. Ampullerden geçen akım, daha sonra tekrar birleşerek pile geri dönüyor. Eğer akımın gidebileceği birden fazla yol varsa, yani akım kollara ayrılıyorsa, bu bağlantı şekline PARALEL BAĞLAMA diyorduk. Yani bu devrede 3 ampul birbirine paralel bağlanmış.

Adım 3: Şemayı Çizelim
Artık şemayı çizebiliriz. Genellikle pil en alta veya en üste çizilir.

• Önce pilin sembolünü (biri uzun, biri kısa iki paralel çizgi) çiziyoruz. Uzun çizgi (+), kısa çizgi (-) kutbu temsil eder.
• Pilin bir ucundan başlayarak bağlantı kablosunu (düz çizgi) çiziyoruz ve üzerine anahtar sembolünü ekliyoruz.
• Kabloyu devam ettirip bir noktada üç kola ayırıyoruz.
• Her bir kola bir tane ampul sembolü (içinde çarpı olan daire) çiziyoruz.
• Bu üç kolun diğer uçlarını tekrar birleştirip tek bir kablo haline getiriyoruz.
• Son olarak bu kabloyu pilin diğer ucuna bağlıyoruz ve devremiz tamamlanıyor!

Sonuç:
Çizdiğimiz şema, bir pil, bir anahtar ve birbirine paralel bağlı üç ampulden oluşan bir elektrik devresini göstermelidir.

2. Sağ Taraftaki Devrenin Şematik Gösterimi

Şimdi de ikinci devremizi inceleyelim. Bakalım bu devrenin farkı neymiş.

Adım 1: Devre Elemanlarını Belirleyelim
Tıpkı ilk devredeki gibi, bu devrede de aynı elemanlar var:

• 1 tane pil
• 1 tane anahtar
• 3 tane ampul

Adım 2: Ampullerin Bağlanma Şeklini Anlayalım
Peki, burada ampuller nasıl bağlanmış? Yine elektrik akımının yolunu takip edelim. Pilden çıkan akım, anahtardan geçiyor. Sonra birinci ampulün içinden geçiyor, yoluna devam edip ikinci ampulün içinden geçiyor ve hiç kola ayrılmadan üçüncü ampulün de içinden geçerek pile geri dönüyor. Yani akımın izleyebileceği tek bir yol var. Ampuller bir trenin vagonları gibi art arda dizilmiş. İşte bu bağlantı şekline de SERİ BAĞLAMA diyoruz.

Adım 3: Şemayı Çizelim
Bu şemayı çizmek daha da kolay!

• Yine pilin sembolünü çizerek başlıyoruz.
• Pilin bir ucundan çıkan bağlantı kablosunu çiziyoruz.
• Bu tek hat üzerine sırasıyla; anahtar sembolünü, birinci ampul sembolünü, ikinci ampul sembolünü ve üçüncü ampul sembolünü art arda çiziyoruz.
• Son ampulden çıkan kabloyu da pilin diğer ucuna bağlayarak devreyi tamamlıyoruz.

Sonuç:
Çizdiğimiz şema, bir pil, bir anahtar ve birbirine seri bağlı üç ampulden oluşan bir elektrik devresini göstermelidir.

Gördüğünüz gibi, aynı devre elemanlarını kullanarak farklı şekillerde devreler kurabiliyoruz. Önemli olan, akımın izlediği yolu doğru takip edip bağlantı şeklini (seri mi, paralel mi) doğru tespit etmektir. Aferin çocuklar, harika iş çıkardınız!