Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 7. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruları sizin için adım adım, kolayca anlayacağınız bir dille çözeceğim. Haydi, “Sahne Senin” diyerek başlayalım!
1. Aşağıda tanımları verilen sözcükleri bulmaca içerisine yerleştiriniz.
Bu soruda bizden verilen tanımlara uygun kelimeleri bulup bulmacaya yerleştirmemiz isteniyor. Gelin hep birlikte bu kelimeleri bulalım.
Soldan Sağa
- 1. Atomdaki negatif (–) yüklü taneciktir: Atomun yapısında bulunan ve negatif (-) yüke sahip olan bu minik taneciğin adı ELEKTRON‘dur.
- 3. Atomdaki pozitif (+) yüklü taneciktir: Atomun çekirdeğinde bulunan ve pozitif (+) yüke sahip olan taneciğin adı ise PROTON‘dur.
- 8. Atomdaki yüksüz taneciklerdir: Yine atomun çekirdeğinde bulunan ve herhangi bir yüke sahip olmayan, yani nötr olan taneciğin adı NÖTRON‘dur.
- 9. Bilimsel yöntem ile kanıtlanabilen olaylardan elde edilen bilgidir: Deney ve gözlemlerle desteklenen, güçlü açıklamalara bilimde TEORİ deriz.
Yukarıdan Aşağıya
- 2. Elektronların bulunduğu yerdir: Elektronlar, çekirdeğin etrafında belirli enerji seviyelerinde dolanırlar. Bu bölgelere KATMAN adı verilir.
- 4. Birçok gözlemin değerlendirilmesi sonucunda yapılan açıklamalardır: Bu tanım, yine bilimsel bir kavram olan TEORİ‘ye karşılık gelebilir. Bulmacalarda bazen aynı cevap birden fazla tanıma uyabilir.
- 5. Maddenin özelliklerini gösteren en küçük yapı taşıdır: Bir elementi oluşturan ve o elementin tüm özelliklerini taşıyan en küçük parçacığa ATOM diyoruz.
- 6. Atomların bir araya gelerek oluşturduğu kümelerdir: İki veya daha fazla atomun kimyasal bağlarla bir araya gelmesiyle oluşan yapılara MOLEKÜL denir. Örneğin, su (H₂O) bir moleküldür.
- 7. Atomun merkezini oluşturur: Atomun kütlesinin neredeyse tamamını oluşturan ve merkezinde yer alan, proton ve nötronlardan oluşan kısma ÇEKİRDEK adı verilir.
Sevgili çocuklar, bu bulmacayı hazırlayanlar küçük bir hata yapmış olabilir. Bulduğumuz doğru kelimeler (örneğin PROTON ve KATMAN) bulmacadaki kutucuklarda birbiriyle kesiştiğinde harfleri uyuşmuyor. Ama önemli olan bizim bu kavramların doğru anlamlarını bilmemizdir. Siz doğru cevapları bildiğiniz sürece sorun yok!
2. Aşağıdaki tabloya atom modelleri, bu modellere dair açıklamalar ve modelleri ortaya atan bilim insanları karışık olarak yerleştirilmiş ve aynı zamanda numaralandırılmıştır. Modellerin ortaya atıldığı yıllar ise tablonun altında verilmiştir. Siz de tablodaki bu bilgilerden söz konusu yıllar ile ilgili olanları eşleştirerek aşağıdaki noktalı yerlere yazınız.
Bu soruyu çözmek için bilim insanlarını, onların atom modellerini, açıklamalarını ve bu modellerin ortaya atıldığı tarihleri doğru bir şekilde eşleştirmeliyiz. Hadi adım adım gidelim!
Adım 1: Bilim İnsanlarını ve Modellerini Tanıyalım
Öncelikle her bilim insanının atomla ilgili ne söylediğini ve modelinin neye benzediğini hatırlayalım.
- John DALTON: Atom hakkında ilk bilimsel modeli ortaya atmıştır. Ona göre atom, içi dolu, parçalanamayan berk (sert) bir küreye benzerdi. Bu açıklama IV numaralı açıklamadır ve modeli de basit bir küre olan 2 numaralı modeldir.
- J. J. THOMSON: Atomun içindeki negatif yüklü elektronları keşfetti. Modelini, pozitif bir kekin içine rastgele dağılmış negatif yüklü üzümlere benzetti. Bu meşhur “üzümlü kek” modelidir. Bu açıklama I numaralı açıklamadır ve modeli de 4 numaralı modeldir.
- Ernest RUTHERFORD: Atomun merkezinde pozitif yüklü bir çekirdek olduğunu ve elektronların bu çekirdeğin etrafında, gezegenlerin Güneş etrafında döndüğü gibi döndüğünü söyledi. Bu yüzden modeli “Güneş sistemine” benzetilir. Bu açıklama II numaralı açıklamadır ve modeli de 1 numaralı modeldir.
- Niels BOHR: Rutherford’un modelini geliştirdi. Elektronların çekirdeğin etrafında rastgele değil, belirli enerji katmanlarında (yörüngelerde) döndüğünü öne sürdü. Bu açıklama III numaralı açıklamadır ve modeli de 3 numaralı modeldir.
Adım 2: Tarihsel Sıralama ve Eşleştirme
Şimdi bu bilim insanlarını ve modellerini tarihsel olarak sıralayalım. Bilim, her zaman bir önceki bilginin üzerine yeni bilgiler ekleyerek ilerler.
Tarihsel sıra şöyledir: Dalton → Thomson → Rutherford → Bohr.
Verilen yıllar: 1805, 1897, 1911, 1913.
Bu durumda en eski tarih en eski modele aittir.
- 1805 yılı ilk model olan Dalton Atom Modeli‘ne aittir. (Eşleştirme: B – 2 – IV)
- 1897 yılı Thomson Atom Modeli‘ne aittir. (Eşleştirme: C – 4 – I)
- 1911 yılı Rutherford Atom Modeli‘ne aittir. (Eşleştirme: D – 1 – II)
- 1913 yılı ise en gelişmiş model olan Bohr Atom Modeli‘ne aittir. (Eşleştirme: A – 3 – III)
Sonuç:
Şimdi boşlukları doldurabiliriz.
1805 – B – John DALTON – IV – Atomlar içi dolu berk kürelerdir.
1897 – C – J. J. THOMSON – I – Atom üzümlü keke benzer. Negatif yükler rastgele atomun içinde dağılmıştır.
1911 – D – Ernest RUTHERFORD – II – Atom, Güneş sistemine benzemektedir.
1913 – A – Niels BOHR – III – Elektronlar çekirdek etrafında belli katmanlarda dolanırlar.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Unutmayın, Fen Bilimleri dersi evreni ve maddeyi anlamanın en eğlenceli yoludur! Başarılar dilerim.