Harika bir soru! Hadi gel, bu deneyi birlikte adım adım inceleyelim ve bir bitkinin mutlu bir şekilde büyümesi için nelere ihtiyacı olduğunu keşfedelim. Unutma, fen bilimleri deneyleri birer bulmaca gibidir ve her bir saksı bize önemli bir ipucu verir.
Pekiştirme Atölyesi 2
Soru: Bu deneyde hangi saksılardaki bitkiler büyür? Bitkilerin büyüyüp gelişmesi için gerekli olan koşullar nelerdir?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruyu çözebilmek için önce bir bitkinin çimlendikten sonra büyüyüp gelişebilmesi için nelere ihtiyacı olduğunu hatırlamamız gerekiyor. Bir bitkinin sağlıklı bir şekilde yaşayabilmesi için su, uygun sıcaklık, hava ve ışığa ihtiyacı vardır. Şimdi her saksıyı bu şartlar açısından tek tek değerlendirelim.
Unutma, bu deneyde her saksıda sadece bir şart değiştirilerek o şartın bitki büyümesi üzerindeki etkisi gözlemlenmek isteniyor. Buna “kontrollü deney” diyoruz.
Adım 1: Saksıları İnceleyelim
- A saksısı: Işık alıyor, sıcaklık 25 °C (yani uygun), ve su veriliyor. Üzeri açık olduğu için hava da alabiliyor. Gördüğün gibi, bu saksıda bitkinin büyümesi için gereken tüm şartlar sağlanmış. Bu yüzden A saksısındaki fasulye fidesinin büyümesini bekleriz.
- B saksısı: Işık alıyor ve su veriliyor, fakat sıcaklık 0 °C. Bu sıcaklık, bir bitkinin yaşam faaliyetlerini sürdürmesi için çok düşüktür. Bitkiler donabilir veya büyüme enzimleri çalışmaz. Dolayısıyla, uygun sıcaklık olmadığı için B saksısındaki fide büyüyemez.
- C saksısı: Işık alıyor, sıcaklık uygun (25 °C) ve su veriliyor. Ama bir sorun var: saksının üzeri hava almayacak şekilde kapatılmış. Bitkiler, fotosentez yapabilmek için havadan karbondioksit almak zorundadır. Hava alamadığı için C saksısındaki fide de büyüyemez.
- D saksısı: Işık alıyor ve sıcaklık uygun (25 °C). Fakat bu fideye hiç su verilmemiş. Su, bitkiler için hayati bir besindir ve tüm yaşamsal olaylar için gereklidir. Su olmadığı için D saksısındaki fide kurur ve büyüyemez.
- E saksısı: Sıcaklık uygun (25 °C) ve su veriliyor. Ancak bu saksı ışık almayan bir ortamda. Bitkiler, kendi besinlerini üretebilmek (yani fotosentez yapabilmek) için mutlaka ışığa ihtiyaç duyarlar. Işık olmadığı için E saksısındaki fide besin üretemez ve büyüyemez. Belki bir süre soluk renkte uzayabilir ama sonunda ölecektir.
Adım 2: Sonuca Ulaşalım
Tüm saksıları incelediğimizde, bir bitkinin büyümesi için gerekli olan bütün şartların (ışık, su, uygun sıcaklık, hava) sadece bir saksıda bir araya geldiğini görüyoruz.
Sonuç:
Bu deneyde sadece A saksısındaki bitki büyür.
Bitkilerin büyüyüp gelişmesi için gerekli olan koşullar ise bu deneyden de anladığımız gibi şunlardır:
- Su
- Uygun Sıcaklık
- Hava (Karbondioksit)
- Işık
Eğer bu şartlardan bir tanesi bile eksik olursa, bitkimiz sağlıklı bir şekilde büyüyüp gelişemez. Tıpkı B, C, D ve E saksılarında olduğu gibi!