Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin bu Fen Bilimleri sorularını bir öğretmen olarak senin için adım adım, tane tane çözeceğim. Hadi hemen başlayalım!
3. Günlük hayatta kullanılan bazı maddelerin tanecikli yapısı aşağıdaki gibidir: Bakır, Oksijen, Su, Sofra tuzu. Bu yapılar incelendiğinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Hadi bu soruyu çözmek için görselleri birlikte dikkatlice inceleyelim. Bu soruda bize elementlerin ve bileşiklerin tanecik modellerini vermişler ve hangisinin doğru olduğunu bulmamızı istiyorlar.
Unutma, elementler tek cins atomdan oluşur. Bileşikler ise en az iki farklı cins atomun bir araya gelmesiyle oluşur. Hem elementler hem de bileşikler saf maddedir.
Adım 1: Görselleri Analiz Edelim
- Bakır: Sadece tek çeşit (kahverengi) atomdan oluşmuş. O zaman bakır bir elementtir.
- Oksijen: İkişerli gruplar halinde ama yine sadece tek çeşit (kırmızı) atomdan oluşmuş. O zaman oksijen de bir elementtir.
- Su: Farklı atomların (bir kırmızı, iki gri) birleşmesiyle oluşmuş aynı tür moleküllerden oluşuyor. O zaman su bir bileşiktir.
- Sofra Tuzu: Farklı atomların (yeşil ve mavi) belirli bir düzenle bir araya gelmesiyle oluşmuş. O zaman sofra tuzu da bir bileşiktir.
Adım 2: Şıkları Tek Tek Değerlendirelim
- A) Bakır sembolle gösterilirken sofra tuzu formülle gösterilir.
Bakır bir element olduğu için sembolle (Cu) gösterilir. Sofra tuzu (sodyum klorür) bir bileşik olduğu için formülle (NaCl) gösterilir. Bu ifade doğrudur.
- B) Bakır ve oksijenin yapısında bulunan atom cinsi sayısı eşit değildir.
Bakır sadece bakır atomlarından, oksijen ise sadece oksijen atomlarından oluşur. Yani her ikisi de tek cins atomdan oluşur. Atom cinsi sayıları eşittir (ikisi de 1’dir). Bu ifade yanlıştır.
- C) Bakır ve oksijen saf madde iken su ve sofra tuzu saf madde değildir.
Hem elementler (bakır, oksijen) hem de bileşikler (su, sofra tuzu) saf maddedir. Bu ifade yanlıştır.
- D) Suyun bir molekülünde bulunan atom sayısı, oksijenin bir molekülünde bulunan atom sayısından azdır.
Bir su molekülünde 2 hidrojen + 1 oksijen = 3 atom vardır. Bir oksijen molekülünde ise 2 atom vardır. 3, 2’den az değil, fazladır. Bu ifade yanlıştır.
Sonuç: İncelemelerimiz sonucunda doğru olan ifadenin A şıkkında olduğunu görüyoruz.
Doğru Cevap: A
4. Aşağıda bazı elementlere ait kullanım alanları verilmiştir. Verilen kullanım alanları ile seçeneklerdeki elementlerin sembolleri eşleştirilirse hangisi açıkta kalır?
Bu soruda bize bazı elementlerin nerelerde kullanıldığını söylemiş ve bu kullanımlarla şıklardaki element sembollerini eşleştirmemizi istiyor. Açıkta kalanı bulacağız. Haydi eşleştirelim!
Adım 1: Kullanım Alanları ve Elementleri Eşleştirelim
- “İçme suyu ve yüzme havuzu suları için dezenfektan olarak kullanılır.” → Bu element, suları mikroplardan arındıran Klordur (Cl).
- “Zeplin ve balon gibi hava taşıtlarında kullanılır.” → Havadan hafif olduğu için zeplin ve balonları uçuran bu gaz Helyumdur (He).
- “Mutfak ve ev eşyalarının yapımında kullanılır.” → Mutfaktaki tencereler, folyolar gibi birçok eşyanın yapımında kullanılan hafif metal Alüminyumdur (Al).
Adım 2: Şıkları Kontrol Edelim ve Açıkta Kalanı Bulalım
- A) N → Bu Azot elementinin sembolüdür. Yukarıdaki kullanım alanlarından hiçbiri Azot’a ait değil. Bu açıkta kaldı gibi duruyor.
- B) He → Helyum. Zeplin ve balonlarla eşleşti.
- C) Al → Alüminyum. Mutfak ve ev eşyalarıyla eşleşti.
- D) Cl → Klor. Dezenfektan kullanımıyla eşleşti.
Sonuç: Gördüğümüz gibi Helyum (He), Alüminyum (Al) ve Klor (Cl) verilen kullanım alanlarıyla eşleşirken, Azot (N) açıkta kalıyor.
Doğru Cevap: A
5. Aşağıdaki görsel, bitkilerin besin üretebilmek için havadan aldıkları karbon dioksit gazı ile ilgilidir. Bu gaz türü ile ilgili verilen bilgilerden hangisi söylenemez?
Bu soruda görseldeki olayın fotosentez olduğunu ve bitkinin havadan karbondioksit (CO₂) gazı aldığını anlıyoruz. Bize karbondioksit gazı ile ilgili yanlış olan ifadeyi bulmamız söyleniyor. Dikkat edelim, “söylenemez” diyor.
Adım 1: Karbondioksit (CO₂) Gazının Özelliklerini Hatırlayalım
Görselde bir karbon (siyah top) ve iki oksijen (kırmızı top) atomundan oluşan bir molekül var. Bu CO₂’dir. Şimdi bu gazın özelliklerini düşünerek şıkları inceleyelim.
Adım 2: Şıkları Tek Tek Değerlendirelim
- A) CO₂ formülü ile gösterilir.
Evet, bir karbon ve iki oksijen atomundan oluştuğu için formülü CO₂’dir. Bu ifade doğrudur.
- B) Canlıların solunumu ve fosil yakıtların yanması sonucu oluşur.
Bizler nefes verdiğimizde CO₂ çıkarırız. Arabalar, fabrikalar gibi fosil yakıt yakan yerlerden de CO₂ çıkar. Bu ifade doğrudur.
- C) Yangın söndürme tüplerinde ve gazlı içeceklerde kullanılır.
CO₂, oksijenle teması kestiği için yangın söndürücülerde kullanılır. Ayrıca kolaya, gazlı içeceklere asitli ve baloncuklu tadı veren de bu gazdır. Bu ifade de doğrudur.
- D) Fiziksel olarak parçalanarak kendisini oluşturan karbon ve oksijen elementlerine dönüşür.
İşte burada dikkatli olmalıyız! Bir bileşiğin (CO₂) kendisini oluşturan elementlere (Karbon ve Oksijen) ayrılması bir kimyasal olaydır, fiziksel bir olay değildir. Maddenin iç yapısı değişir. Bu şıkta “fiziksel olarak” dediği için ifade yanlıştır.
Sonuç: Soru bizden söylenemeyecek, yani yanlış olan ifadeyi bulmamızı istiyordu. D şıkkındaki ifade kimyasal bir olayı fiziksel olarak tanımladığı için yanlıştır.
Doğru Cevap: D