7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 144
Harika bir soru! Hadi birlikte bu Fen Bilimleri sorularını bir dedektif gibi inceleyip çözelim. Unutma, Fen Bilimleri’nde her şeyin bir mantığı vardır.
9. Soru: Aşağıdaki kaplarda bulunan maddeler ile hazırlanan karışımları ayırmak için 1 ve 2. deney düzenekleri kuruluyor.
Kaplarda bulunan maddelerin ikisini karıştırarak elde edilen karışım 1. deney düzeneği ile, kaplarda bulunan maddelerin diğer ikisini karıştırarak elde edilen karışım 2. deney düzeneği ile kendisini oluşturan maddelere ayrılabilmektedir.
Yapılan bu işlemlere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Merhaba sevgili öğrencim, bu soruyu çözmek için önce deney düzeneklerinin ne işe yaradığını ve hangi karışımları ayırabildiğini anlamamız gerekiyor. Hadi adım adım gidelim.
Adım 1: Deney Düzeneğini Tanıyalım
- I. Deney Düzeneği: Bu düzeneğe dikkatlice baktığımızda, bir kabın ısıtıldığını, içindeki sıvının buharlaştığını, sonra bir borudan geçerek soğutulduğunu ve başka bir kapta tekrar sıvı olarak toplandığını görüyoruz. Bu yöntemin adı damıtma (destilasyon) yöntemidir. Damıtma, birbiri içinde çözünmüş sıvı-sıvı (alkol-su gibi) veya katı-sıvı (tuzlu su gibi) homojen karışımları ayırmak için kullanılır. Bu yöntemde maddelerin kaynama noktası farkından yararlanılır. Kaynama noktası daha düşük olan madde önce buharlaşır ve diğer kapta toplanır.
- II. Deney Düzeneği: Bu düzenekte ise bir elek görüyoruz. Elek, farklı büyüklükteki katı taneciklerden oluşan heterojen karışımları ayırmak için kullanılır. Küçük tanecikler elekten geçerken, büyük tanecikler eleğin üzerinde kalır. Bu yöntemin adı da eleme yöntemidir.
Adım 2: Karışımları Belirleyelim
Elimizdeki maddeler: Taş parçaları, Su, Kum ve Alkol.
- I. Deney (Damıtma) için uygun karışım: Damıtma homojen karışımlar için kullanılıyordu. Elimizdeki maddelerle oluşturabileceğimiz homojen karışım alkol-su karışımıdır. Alkol ve su birbiri içinde tamamen çözünür.
- II. Deney (Eleme) için uygun karışım: Eleme, farklı büyüklükteki katıları ayırıyordu. Elimizdeki diğer iki madde olan kum-taş karışımı bu yönteme çok uygun. Kum tanecikleri küçük olduğu için elekten geçer, taş parçaları ise büyük olduğu için elekte kalır.
Adım 3: Şıkları Değerlendirelim
Şimdi bu bilgilerle şıklara bakalım hangisi doğruymuş:
A) İkinci deney düzeneği süzme yöntemidir ve yoğunluk farkından yararlanılır.
Bu ifade yanlış. Çünkü ikinci düzenek eleme yöntemidir ve tanecik boyutu farkından yararlanılır, yoğunluk farkından değil.
B) Birinci deney düzeneği ile homojen karışımlarda kaynama noktası büyük olan madde II. kaba aktarılır.
Bu ifade yanlış. Damıtmada kaynama noktası küçük olan madde (örneğin alkol) önce buharlaşır ve II. kapta toplanır. Kaynama noktası büyük olan (örneğin su) ise I. kapta kalır.
C) İkinci deney düzeneği ile homojen karışım olan kum-taş karışımı kendisini oluşturan maddelere ayrılmıştır.
Bu ifade yanlış. Evet, ikinci düzenekle kum-taş karışımı ayrılır ama bu karışım heterojendir, homojen değil. Karışıma baktığında kum ve taşı ayrı ayrı görebilirsin.
D) Birinci deney düzeneği ile homojen karışım olan alkol-su karışımı kendisini oluşturan maddelere ayrılmıştır.
İşte bu ifade doğru! Birinci deney düzeneği olan damıtma, tam da alkol-su gibi homojen bir karışımı ayırmak için kullanılır.
Sonuç:
Yaptığımız analizler sonucunda doğru ifadenin D şıkkında olduğunu görüyoruz.
10. Soru: Aşağıda bir evde bazı malzemelerin kullanımı ile ilgili bilgiler verilmiştir.
Bu malzemelerin kullanımı ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
Sevgili öğrencim, bu soru günlük hayatta kaynaklarımızı nasıl kullandığımızla ilgili. Sürdürülebilirlik, geri dönüşüm, yeniden kullanma gibi kavramları düşünerek cevaplayalım. Unutma, bizden yanlış olanı bulmamız isteniyor.
Adım 1: Görselleri Yorumlayalım
- Durum 1: Yeni bir çamaşır makinesi alınmış, eski ama belki de hala çalışır durumdaki makine başka birine verilmiş. Bu davranış, eşyanın ömrünü uzatan bir “yeniden kullanım” örneğidir.
- Durum 2: Eskimiş, artık giyilmeyen bir çizme atılmak yerine içine çiçek ekilerek bir saksıya dönüştürülmüş. Bu da bir eşyaya yeni bir amaç kazandırma yani “yeniden amaçlandırma” (veya ileri dönüşüm) örneğidir.
Adım 2: Şıkları İnceleyelim
Hadi şimdi şıkları tek tek ele alalım ve hangisinin yanlış olduğunu bulalım.
A) Çizmenin başka bir amaçla kullanılması, kaynakların etkili kullanılmasını olumlu etkiler.
Bu ifade doğru. Çizmeyi çöpe atmak yerine saksı yaparak hem çöp miktarını azaltmış hem de yeni bir saksı almak için para ve kaynak harcamamış oluruz. Bu, kaynakların etkili kullanımıdır.
B) Çizmenin süslenip saksı olarak kullanılması geri dönüşüm kapsamında değerlendirilir.
İşte bu ifadeye dikkat! Geri dönüşüm, atıkların (cam, plastik, kağıt gibi) fabrikalarda işlenerek tekrar ham maddeye dönüştürülmesi ve yeni ürünler yapılmasıdır. Çizmeyi saksı yapmak ise geri dönüşüm değil, yeniden kullanımdır. Bu iki kavram birbirinden farklıdır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
C) Eski çamaşır makinesi tamir edilemeyecek durumda ise ihtiyaç sahibine verilmemelidir.
Bu ifade doğru ve mantıklıdır. Bozuk, tamir edilemeyecek bir eşyayı bir başkasına vermek ona yardım etmek değil, aksine ona yük olmaktır. Bu doğru bir davranıştır.
D) Tasarruf açısından değerlendirilebilmek için çamaşır makinesinin neden değiştirildiği bilinmelidir.
Bu ifade de doğru. Eğer eski makine çok fazla elektrik ve su harcıyorsa ve sürekli bozulup masraf çıkarıyorsa, yenisini almak uzun vadede tasarruf sağlayabilir. Ama eğer makine sapasağlamken sırf yeni modeli çıktı diye değiştirildiyse bu bir israftır. Yani durumu tasarruf açısından değerlendirmek için sebebi bilmek gerekir.
Sonuç:
Soruda bizden yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyordu. Geri dönüşüm ve yeniden kullanım kavramlarının farkını anladığımızda, B şıkkının yanlış olduğunu net bir şekilde görebiliriz.