7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 149
Harika bir Fen Bilimleri dersine hoş geldiniz sevgili gençler! Bugün sizlerle, ders kitabımızdaki “Beyaz Işık” konusunu daha da pekiştirmek için görseldeki soruları ve ilginç bilgileri birlikte inceleyeceğiz. Hazırsanız, hemen başlayalım!
Soru 1: Güneş ışığının rengi beyazdır ve güneş ışığı, tüm renklerin birleşmesinden oluşur. Yağmur damlalarına çarpan Güneş ışığı sonrası gökkuşağı oluştuğu gözlemlenir. Güneş ışığının renginin beyaz olmasına rağmen gökkuşağında bütün renkler görünmektedir. Bunun sebebi ne olabilir?
Bu gerçekten de harika bir soru! Aslında cevabı doğanın küçük bir sihirbazlık numarasında saklı. Gelin, bu sihrin arkasındaki bilimi adım adım çözelim.
Adım 1: Beyaz Işık Bir Karışımdır
Öncelikle şunu unutmayalım: Güneş’ten gelen ve bizim “beyaz” olarak gördüğümüz ışık, aslında tek bir renk değildir. Tıpkı bir boya paletindeki ana renklerin karışımı gibi, beyaz ışık da gökkuşağında gördüğümüz kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor renklerin hepsinin bir araya gelmesiyle oluşur.
Adım 2: Yağmur Damlaları Minik Prizmalardır
Yağmur yağdıktan sonra havada asılı kalan milyonlarca minik su damlası vardır, değil mi? İşte bu su damlalarının her biri, görseldeki cam prizma gibi davranır. Prizmaların en önemli özelliği, içinden geçen beyaz ışığı kırmak ve onu oluşturan renklere ayırmaktır.
Adım 3: Renklerin Ayrılması
Güneş ışığı, havada asılı duran bu minik su damlacıklarının içine girdiğinde kırılır. Damlacığın içinde yol alırken renklerine ayrılır ve damlacıktan çıkarken bir kez daha kırılarak bu renkler tamamen belirginleşir. Her bir damlacık, beyaz ışığı bu şekilde bir yelpaze gibi açarak renklerine ayırır.
Adım 4: Gökkuşağı Oluşur
Gökyüzündeki milyonlarca su damlası aynı anda bu görevi yaptığında, ortaya o muhteşem renk cümbüşü, yani gökkuşağı çıkar!
Sonuç olarak: Gökkuşağının oluşmasının sebebi, yağmur sonrası havada asılı kalan su damlacıklarının, tıpkı bir prizma gibi davranarak Güneş’ten gelen beyaz ışığı kendisini oluşturan renklere ayırmasıdır.
Araştırmalık: Siz de beyaz ışığın renklerine ayrılması ile ilgili başka örnekler araştırınız ve araştırma sonuçlarınızı sınıfta arkadaşlarınıza sununuz.
Bu harika bir araştırma konusu! Işığın renklere ayrılması sadece gökkuşağında veya prizmada olmaz. Günlük hayatta sık sık karşımıza çıkar. İşte size araştırma yaparken ilham verecek birkaç ipucu:
- Sabun Köpükleri: Bir sabun köpüğünün yüzeyine dikkatlice baktığınızda üzerinde gezinen renkleri fark ettiniz mi? İşte bu da ışığın renklerine ayrılmasıyla ilgili bir durumdur.
- CD ve DVD’lerin Yüzeyi: Eski bir CD’nin parlak yüzeyini ışığa tuttuğunuzda neden gökkuşağı gibi renkler görürsünüz? Bunu bir araştırın bakalım.
- Suyun Üzerindeki Yağ Damlası: Bir su birikintisinin üzerinde ince bir yağ tabakası olduğunda, üzerinde oluşan renklenmeler de aynı prensibe dayanır.
- Kristal Avizeler: Evlerdeki kristal avize taşlarına Güneş ışığı vurduğunda, odanın duvarlarında minik minik gökkuşakları oluşur.
Bu örnekleri araştırıp “Bu olaylarda prizma görevi gören şey nedir?” sorusuna cevap arayarak harika bir sunum hazırlayabilirsiniz. Başarılar dilerim!
Hayretten Hayranlığa (Soru): Kar, aslında renksiz olan suyun donmuş hâli olan buzdan oluşur. Peki, buz şeffafken kar taneleri neden bembeyaz görünür?
Bu da üzerinde düşünmeye değer, çok ilginç bir soru. Su renksiz, buz şeffaf… O zaman kar neden beyaz? Cevabı, kar tanelerinin yapısında gizli.
Adım 1: Tek Bir Buz Kristali Şeffaftır
Eğer tek bir buz parçasını elinize alırsanız, içinden ışığın geçtiğini ve arkasını görebildiğinizi fark edersiniz. Yani şeffaftır. Kar taneleri de aslında minicik buz kristalleridir.
Adım 2: Kar, Milyonlarca Kristalin Birleşimidir
Ancak kar yağdığında gördüğümüz şey tek bir kristal değildir. Yere düşen kar, üst üste yığılmış, birbirine karışmış, sayısız farklı yüzeye sahip milyonlarca minik buz kristalinden oluşur.
Adım 3: Işığın Dağınık Yansıması
Güneş’ten gelen beyaz ışık, bu kar yığınına çarptığında olanlar olur! Işık, tek bir kristalden geçip gitmek yerine, bir kristale çarpar, oradan başka bir kristalin yüzeyine yansır, oradan bir diğerine… Tıpkı bir pinpon topunun bir sürü engele çarparak sürekli yön değiştirmesi gibi, ışık da bu kristallerin içinde ve arasında her yöne dağılır ve yansır.
Adım 4: Beyaz Rengin Oluşumu
Beyaz ışık neydi? Tüm renklerin birleşimiydi. Kar taneleri, kendilerine gelen beyaz ışığın içindeki tüm renkleri herhangi birini soğurmadan (yutmadan) gözümüze doğru eşit bir şekilde geri yansıtır. Gözümüze tüm renkler aynı anda ve karışık bir şekilde ulaştığında, beynimiz bunu beyaz olarak algılar.
Sonuç olarak: Karın beyaz görünmesinin nedeni, çok sayıda buz kristalinin, üzerine düşen beyaz ışığın içindeki tüm renkleri her yöne eşit bir şekilde ve dağınık olarak yansıtmasıdır. Kırık bir camın veya toz şekerin de aynı sebeple beyaz görünmesi gibi!