Harika bir soru! Haydi gelin, bu görseldeki Fen Bilimleri sorularını birlikte, adım adım çözelim ve enerji dönüşümlerini daha iyi anlayalım. Unutmayın, enerji yok olmaz, sadece bir türden diğerine dönüşür!
Soru 1: Bisikletlinin L konumunda K konumuna göre ……………………. enerjisi azalmış, ……………………. enerjisi artmıştır.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için iki önemli enerji türünü hatırlamamız gerekiyor: potansiyel enerji ve kinetik enerji.
- Potansiyel enerji, bir cismin yüksekliğinden dolayı sahip olduğu enerjidir. Cisim ne kadar yüksekteyse potansiyel enerjisi o kadar fazladır.
- Kinetik enerji ise bir cismin hareketinden, yani süratinden dolayı sahip olduğu enerjidir. Cisim ne kadar hızlıysa kinetik enerjisi o kadar fazladır.
Şimdi sorumuza dönelim:
Adım 1: Bisikletli L konumundan K konumuna doğru hareket ediyor. Görsele baktığımızda, bisikletlinin yokuş aşağı indiğini görüyoruz. Yani yüksekliği azalıyor. Yükseklik azaldığı için potansiyel enerjisi de azalır.
Adım 2: Bisikletlinin süratine bakalım. L konumunda sürati 3 m/sn iken, K konumunda 6 m/sn’ye çıkmış. Yani sürati artmış. Sürat arttığı için kinetik enerjisi de artar.
Bu durumda boşlukları doldurabiliriz.
Sonuç: Bisikletlinin L konumunda K konumuna göre potansiyel enerjisi azalmış, kinetik enerjisi artmıştır.
Soru 2: Bisikletlinin M konumundan N konumuna ilerlerken kinetik enerjisi artar, ……………………. enerjisi azalır.
Çözüm:
Adım 1: Bisikletli bu kez M konumundan N konumuna gidiyor. M konumu tepenin en zirvesi, N konumu ise daha aşağıda bir yer. Yani bisikletli yine yokuş aşağı iniyor ve yüksekliği azalıyor.
Adım 2: Yükseklik azaldığı zaman cismin sahip olduğu potansiyel enerji de azalır. Zaten soruda kinetik enerjisinin arttığı bilgisi verilmiş. M’deki sürati 1 m/sn iken N’deki sürati 4 m/sn’ye çıkmış, bu da kinetik enerjinin arttığını doğruluyor.
Demek ki azalan enerji türü potansiyel enerjiymiş.
Sonuç: Bisikletlinin M konumundan N konumuna ilerlerken kinetik enerjisi artar, potansiyel enerjisi azalır.
Soru 3: Bisikletlinin L konumundan M konumuna ilerlerken ……………………. enerjisi azalır, ……………………. enerjisi artar.
Çözüm:
Adım 1: Bu seferki hareket L konumundan M konumuna doğru. Görsele baktığımızda bisikletlinin yokuş yukarı çıktığını görüyoruz. Yani yüksekliği artıyor. Bir cismin yüksekliği artarsa potansiyel enerjisi de artar.
Adım 2: Süratindeki değişime bakalım. L konumunda sürati 3 m/sn iken, yokuşu tırmanıp M konumuna geldiğinde sürati 1 m/sn’ye düşmüş. Yani sürati azalmış. Sürat azaldığı için kinetik enerjisi de azalır. Bu çok doğal, değil mi? Yokuş çıkarken yavaşlarız!
Şimdi boşlukları dolduralım.
Sonuç: Bisikletlinin L konumundan M konumuna ilerlerken kinetik enerjisi azalır, potansiyel enerjisi artar.
Soru 4: Bisikletlinin K konumundaki kinetik enerjisi ile ……………………. konumundaki kinetik enerjisi eşittir.
Çözüm:
Adım 1: Kinetik enerjinin sürate bağlı olduğunu artık biliyoruz. Eğer iki konumdaki kinetik enerjiler eşitse, bu konumlardaki süratlerin de eşit olması gerekir (çünkü bisikletli ve bisikletin kütlesi değişmiyor).
Adım 2: K konumundaki sürate bakalım. Görselde K noktasındaki süratin 6 m/sn olduğunu görüyoruz.
Adım 3: Şimdi diğer konumlardaki süratlere bakalım ve 6 m/sn olanı bulalım.
- L konumu: 3 m/sn
- M konumu: 1 m/sn
- N konumu: 4 m/sn
- O konumu: 6 m/sn
Gördüğümüz gibi O konumundaki sürat de 6 m/sn. Demek ki K ve O konumlarındaki kinetik enerjiler birbirine eşittir.
Boşluğa gelmesi gereken harfi bulduk!
Sonuç: Bisikletlinin K konumundaki kinetik enerjisi ile O konumundaki kinetik enerjisi eşittir.