7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 114

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben 7. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeniniz.

Bana gönderdiğiniz görseldeki “Pekiştirme Atölyesi” etkinliğini şimdi birlikte adım adım çözeceğiz. Bu modellerin ne anlama geldiğini anlamak, maddelerin yapısını kavramak için çok önemli. Hazırsanız, haydi başlayalım!

Öncelikle, soruyu çözmeden önce üç önemli kavramı hatırlayalım:

• Atomik Yapılı: Maddeyi oluşturan tanecikler tek tek atomlar halindedir. Tıpkı bir torbadaki tek tek misketler gibi düşünebilirsiniz. Genellikle metaller (demir, bakır gibi) ve soygazlar (helyum, neon gibi) atomik yapıdadır.
• Molekül Yapılı: Maddeyi oluşturan tanecikler, iki veya daha fazla atomun birbirine bağlanmasıyla oluşan ve molekül adını verdiğimiz bağımsız gruplar halindedir. Su (H₂O) molekülleri veya oksijen gazı (O₂) molekülleri gibi.
• Molekül Yapılı Olmayan: Bu yapıda atomlar, belirli molekül grupları oluşturmak yerine, bir kristal örgü içinde düzenli bir şekilde bir yığın halinde bulunurlar. En güzel örnek sofra tuzudur (NaCl). Tek tek NaCl molekülleri yerine, çok sayıda sodyum ve klor iyonu bir arada bulunur.

Şimdi bu bilgileri kullanarak modelleri teker teker inceleyelim.

Soru 1: (Sol üstteki model)

Çözüm:

Adım 1: Görseli inceleyelim. Modelde aynı türde (kırmızı renkli), birbirinden ayrı ve tek başına duran atomlar görüyoruz.

Adım 2: Bu atomlar herhangi bir grup oluşturmamışlar, yani molekül halinde değiller. Her biri bağımsız bir tanecik.

Adım 3: Bir maddeyi oluşturan tanecikler bu şekilde tek tek atomlardan oluşuyorsa, bu yapıya atomik yapılı diyoruz.

Sonuç: Atomik yapılı

Soru 2: (Sol ortadaki model)

Çözüm:

Adım 1: Bu modelde yeşil renkli atomların ikişer ikişer birbirine sıkıca bağlandığını görüyoruz.

Adım 2: Bu ikili atom gruplarının her birine molekül denir. Modeldeki bütün tanecikler bu moleküllerden oluşuyor.

Adım 3: Madde, atomların oluşturduğu gruplardan, yani moleküllerden meydana geldiği için bu yapıya molekül yapılı diyoruz. (Not: Tüm atomlar aynı olduğu için bu bir element molekülüdür.)

Sonuç: Molekül yapılı

Soru 3: (Sol alttaki model)

Çözüm:

Adım 1: Bu modele dikkatle bakalım. Kabın içinde iki farklı türde tanecik var: Birincisi, iki mor atomdan oluşan moleküller; ikincisi ise tek başına duran yeşil atomlar.

Adım 2: Bir ortamda birden fazla farklı türde madde (atom veya molekül) bir arada bulunuyorsa ve bunlar arasında kimyasal bir bağ yoksa, bu saf bir madde değildir. Bu bir karışımdır.

Adım 3: Soru bizden verilen üç ifadeden birini seçmemizi istese de, bu model saf bir maddeye ait olmadığı için en doğru tanım onun bir karışım olduğudur. İçerisinde hem molekül yapılı tanecikler (mor olanlar) hem de atomik yapılı tanecikler (yeşil olanlar) bulunur. Bu nedenle tek bir etiketle tam olarak sınıflandırılamaz. Ancak bu bir test sorusu olsaydı ve illaki birini seçmemiz gerekseydi, soru muhtemelen hatalı olurdu. Öğretici olması açısından bunun bir karışım olduğunu bilmemiz en doğrusu.

Sonuç: Karışım

Soru 4: (Sağ üstteki model)

Çözüm:

Adım 1: Modelde bir büyük kırmızı atom ile iki küçük yeşil atomun birleşerek oluşturduğu gruplar görüyoruz.

Adım 2: Bu üçlü atom gruplarının hepsi birbiriyle aynı ve her biri bağımsız birer moleküldür.

Adım 3: Madde moleküllerden oluştuğu için bu yapıya da molekül yapılı diyoruz. (Not: Farklı tür atomlar birleştiği için bu bir bileşik molekülüdür.)

Sonuç: Molekül yapılı

Soru 5: (Sağ ortadaki model)

Çözüm:

Adım 1: Bu modelde kahverengi atomların çok düzenli bir şekilde, sanki bir duvar gibi üst üste yığıldığını görüyoruz.

Adım 2: Burada birbirinden bağımsız molekül grupları yok. Tüm atomlar bir bütün halinde, bir kristal yapı oluşturmuş.

Adım 3: Genellikle iyonik bileşikler için “molekül yapılı olmayan” ifadesini kullanırız. Ancak bu modeldeki tüm atomlar aynı olduğu için bu bir elementtir. Katı haldeki metallerin atomları da bu şekilde düzenli bir yığın oluşturur. Bu yapı da temelde tek tek atomlardan oluştuğu için atomik yapılı olarak kabul edilir.

Sonuç: Atomik yapılı

Soru 6: (Sağ alttaki model)

Çözüm:

Adım 1: Bu modelde de, ilk modelde olduğu gibi, aynı türde (kırmızı renkli) ve birbirinden ayrı duran tek tek atomlar görüyoruz.

Adım 2: Atomlar arasında bir bağ veya gruplaşma yok.

Adım 3: Bu nedenle, bu yapı da atomik yapılıdır.

Sonuç: Atomik yapılı

Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur çocuklar. Unutmayın, bir modelin yapısını belirlerken taneciklerin tek tek mi, bağımsız gruplar (molekül) halinde mi, yoksa bir yığın (kristal) halinde mi olduğuna bakmalıyız. Konuyla ilgili aklınıza takılan başka bir şey olursa her zaman sorabilirsiniz!