7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 124
Harika bir başlangıç konusu! Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencileri, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Kitabımızın bu bölümü olan “Karışımların Ayrılması” konusuna harika bir görselle giriş yapılmış. Gelin, bu görseldeki soruyu ve konuşmaları birlikte analiz edelim.
Soru: Sizce bütün karışımlar, çeşitli yöntemler kullanılarak kendilerini oluşturan maddelere ayrılabilir mi?
Çözüm ve Açıklama:
Bu soruyu cevaplamadan önce, görseldeki sevimli baykuşların ne konuştuğuna bir bakalım. Bir baykuş endişeyle “Karaca, her şeyi birbirine karıştırmışsın!” diyor. Diğeri ise “Her şeyi ayıramazsın, düzenli olmalısın.” diye karşılık veriyor. Ama üçüncü konuşma balonunda daha bilgili bir baykuşun “Hayır Alaca, bütün karışımlar ayrılabilir, sakin ol!” dediğini görüyoruz. Peki, bu baykuşlardan hangisi bilimsel olarak doğruyu söylüyor? Gelin, adım adım inceleyelim.
Unutmayın, karışımlar maddelerin kimyasal özelliklerini değiştirmeden sadece bir araya gelmesiyle oluşur. Bu, onları ayırmamız için en büyük ipucudur!
Adım 1: Karışım Nedir? Hatırlayalım.
İki veya daha fazla maddenin kendi özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşan madde topluluklarına karışım diyoruz. Örneğin salata bir karışımdır; içindeki domates hala domates, salatalık hala salatalıktır. Tuzlu su da bir karışımdır; tuz ve su bir aradadır ama ikisi de kendi özelliğini korur.
Adım 2: Ayırma Yöntemleri Neye Dayanır?
Karışımları ayırabilmemizin temel sebebi, onları oluşturan maddelerin fiziksel özelliklerinin farklı olmasıdır. Nedir bu özellikler?
- Tanecik Boyutu: Pirinç ve un karışımını düşünün. Pirinç taneleri büyük, un taneleri küçüktür. Elek kullanarak bunları kolayca ayırabiliriz.
- Yoğunluk: Su ve zeytinyağını düşünün. Zeytinyağının yoğunluğu sudan az olduğu için suyun üzerinde yüzer. Bu yoğunluk farkını kullanarak onları ayırabiliriz.
- Kaynama Noktası: Alkollü suyu düşünün. Alkol 78°C’de, su ise 100°C’de kaynar. Karışımı ısıttığımızda önce alkol buharlaşır. Bu buharı soğutarak tekrar sıvılaştırıp ayrı bir kapta toplayabiliriz. Bu yönteme damıtma denir.
- Buharlaşma: Tuzlu suyu düşünün. Suyu ısıtırsak buharlaşır ve uçar, geriye sadece tuz kalır. Buna da buharlaştırma diyoruz.
Adım 3: Sorumuzun Cevabı
Yukarıdaki adımlardan da anlayacağımız gibi, bilgili baykuşumuz haklı! Karışımı oluşturan maddelerin birbirinden farklı en az bir fiziksel özelliği (yoğunluk, kaynama noktası, tanecik boyutu, mıknatıslanma vb.) mutlaka vardır. Biz de bu farklılıktan yararlanarak uygun bir yöntem seçer ve karışımı bileşenlerine ayırabiliriz.
Sonuç:
Evet, bütün karışımlar, kendilerini oluşturan maddelerin fiziksel özelliklerindeki farklılıklardan yararlanılarak ve uygun ayırma yöntemleri kullanılarak bileşenlerine ayrılabilir. Bu bölümde de tam olarak hangi karışım için hangi yöntemin uygun olduğunu öğreneceğiz. Çok eğlenceli ve bol deneyli bir konu bizi bekliyor!