7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 62
Harika bir soru, sevgili öğrencilerim! Gelin hep birlikte bu sevimli baykuşların sohbetinden yola çıkarak dersimizin temelini oluşturan bu konuyu inceleyelim.
Soru: Anne, baba ve kardeşleriniz ile aranızdaki benzer ve farklı özellikleriniz nelerdir? Açıklayınız.
Bu soru, aslında hepimizin aklına gelen çok doğal bir merakı içeriyor. Neden anneme benziyorum ama göz rengim babamınki gibi? Veya neden ablamla ikimiz de aynı anne babanın çocukları olmamıza rağmen birbirimizden farklıyız? Görseldeki baykuş Karaca da aynı şaşkınlığı yaşıyor. Gelin bu işin sırrını adım adım çözelim.
Adım 1: Her Şey Genlerle Başlar
Öncelikle şunu bilmeliyiz: Göz rengimiz, saç şeklimiz, boyumuzun uzunluğu gibi özelliklerimize kalıtsal özellikler diyoruz. Bu özellikler, anne ve babamızdan bize aktarılan ve gen adını verdiğimiz özel şifrelerle belirlenir. Tıpkı bir bilgisayar programının kodları gibi, bu genler de bizim nasıl görüneceğimizi ve vücudumuzun nasıl çalışacağını belirler.
Adım 2: Yarı Anneden, Yarı Babadan
Bizler, bu genlerin yarısını annemizden (yumurta hücresi ile), diğer yarısını ise babamızdan (sperm hücresi ile) alırız. İşte bu yüzden hem annemize hem de babamıza benzeyen özellikler taşırız. Baykuş Alaca’nın anlattığı gibi, onun gözleri babasınınki gibi yeşilken, ablası Tüykanat’ın gözleri annesininki gibi mavi olabilir. Bu, her ikisinin de hem annelerinden hem de babalarından genler aldığını gösterir. Benzerliklerimizin temel sebebi budur.
Adım 3: Farklılıkların Sırrı: MAYOZ BÖLÜNME
Peki, kardeşler neden birbirinin aynısı olmaz? İşte burada bu ünitemizin kahramanı olan Mayoz Bölünme devreye giriyor!
Mayoz bölünme, anne ve babamızda üreme hücrelerinin (sperm ve yumurta) oluşmasını sağlayan çok özel bir bölünme şeklidir. Mayozun en önemli özelliği, genlerin rastgele bir şekilde yeniden karıştırılmasıdır. Tıpkı bir deste oyun kartını her seferinde farklı bir şekilde karıştırmak gibi!
Bu karıştırma işlemi sayesinde, anne ve babanızdan gelen genler her bir üreme hücresinde farklı kombinasyonlar oluşturur. Bu yüzden siz ve kardeşleriniz, aynı anne babadan gelmenize rağmen, farklı gen kombinasyonlarına sahip olursunuz.
- Belki siz babanızdan kıvırcık saç genini, annenizden ise uzun boy genini aldınız.
- Kardeşiniz ise babanızdan düz saç genini, annenizden yine uzun boy genini almış olabilir.
Bu durum, kardeşler arasında hem benzerliklerin hem de farklılıkların olmasını açıklar. Biyolojik çeşitliliğin temeli de işte bu harika olaya, yani mayoz bölünmeye dayanır.
Sonuç
Kısacası, anne, baba ve kardeşlerimizle aramızdaki benzerliklerin sebebi, hepimizin aynı ebeveynlerden genler almasıdır. Farklılıklarımızın sebebi ise, bu genlerin mayoz bölünme sırasında benzersiz şekillerde karıştırılarak bize aktarılmasıdır. Bu yüzden her birimiz tek ve özeliz!