Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte “Tepeden Tırnağa” ünitemizin değerlendirme sorularını çözeceğiz. Bu sorularla hem bilgilerimizi tazeleyeceğiz hem de eksiklerimizi göreceğiz. Hazırsanız, kağıtları kalemleri hazırlayın ve başlayalım!
A Bölümü – Doğru / Yanlış Soruları
Bu bölümde, verilen ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğuna karar vereceğiz. Haydi dikkatlice okuyalım ve cevaplayalım.
Soru 1:Teleskobu icat eden bilim insanı Galilei Galileo’dur.
Çözüm:
Bu ifade YANLIŞ‘tır.
Sevgili arkadaşlar, bu çok yaygın bir yanılgıdır. Teleskobu ilk icat eden kişi Hollandalı bir gözlükçü olan Hans Lippershey’dir. Ancak, Galileo Galilei, teleskobu gökyüzünü incelemek için kullanan, onu geliştiren ve çok önemli astronomik keşifler (Jüpiter’in uyduları, Ay’ın yüzeyindeki kraterler gibi) yapan ilk bilim insanıdır. Bu yüzden adı teleskopla özdeşleşmiştir. Ama mucidi o değildir.
Soru 2:Uzay kirliliği, meteor ve asteroitlerin oluşturduğu bir kirlilik türüdür.
Çözüm:
Bu ifade YANLIŞ‘tır.
Unutmayalım ki, meteor ve asteroitler uzayda doğal olarak bulunan gök cisimleridir. Uzay kirliliği ise insanların uzaya gönderdiği ve artık işlevi olmayan roket parçaları, eski uydular, uzay aracı atıkları gibi yapay cisimlerin oluşturduğu bir kirliliktir. Yani uzay kirliliği insan kaynaklıdır.
Soru 3:Rasat, Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk gözlem uydusudur.
Çözüm:
Bu ifade DOĞRU‘dur.
Evet, RASAT (Araştırma Uydusu), ülkemizin kendi mühendisleri tarafından tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusudur ve bizim için büyük bir gurur kaynağıdır.
Soru 4:Yıldızlar, sadece süpernova patlaması sonucu oluşur.
Çözüm:
Bu ifade YANLIŞ‘tır.
Tam tersine! Yıldızlar, “bulutsu” (nebula) adını verdiğimiz dev gaz ve toz bulutlarının kütle çekimi etkisiyle sıkışması sonucu oluşur. Süpernova patlaması ise büyük kütleli yıldızların ömürlerinin sonundaki şiddetli bir patlamadır, yani bir yıldızın ölümüyle ilgilidir.
Soru 5:Güneş, yaşadığımız gezegene en yakın yıldızdır.
Çözüm:
Bu ifade DOĞRU‘dur.
Güneş, bizim ısı ve ışık kaynağımızdır ve aynı zamanda Dünya’mıza en yakın konumda bulunan bir yıldızdır.
Soru 6:Bulutsularda yıldızın oluşum alanı olarak bilinen bölgeler vardır.
Çözüm:
Bu ifade DOĞRU‘dur.
Bulutsular, yani nebulalar, devasa gaz ve toz bulutlarıdır. Bu bulutların içindeki yoğun bölgeler, yeni yıldızların doğduğu “yıldız beşikleri” veya “yıldız doğum evleri” olarak kabul edilir.
Soru 7:Kara delikler ışık saçmaz ve çok yüksek çekim gücüne sahiptir.
Çözüm:
Bu ifade DOĞRU‘dur.
Kara deliklerin en temel özelliği budur. O kadar güçlü bir kütle çekimleri vardır ki, en hızlı şey olan ışık bile onlardan kaçamaz. Bu yüzden ışık saçmazlar ve “kara” olarak adlandırılırlar.
Soru 8:Büyük ayı, Ejderha, Kuzey Tacı ve Avcı birer takımyıldızdır.
Çözüm:
Bu ifade DOĞRU‘dur.
Bu isimlerin hepsi, gökyüzünde belirli şekillere benzetilen ve bizim takımyıldız olarak adlandırdığımız yıldız gruplarıdır.
Soru 9:Evren, Dünya dışında kalan tüm gök cisimlerini kapsar.
Çözüm:
Bu ifade YANLIŞ‘tır.
Evren, her şeyi kapsar! Yani gezegenler, yıldızlar, galaksiler, boşluk ve tabii ki bizim gezegenimiz Dünya da evrenin bir parçasıdır. Dünya’yı evrenin dışında düşünemeyiz.
Soru 10:Samanyolu Galaksisi, eliptik galaksilerden biridir.
Çözüm:
Bu ifade YANLIŞ‘tır.
Bizim içinde yaşadığımız Samanyolu Galaksisi, merkezinden dışa doğru uzanan kolları olan bir çubuklu sarmal galaksi türüdür. Eliptik galaksiler daha çok elips şeklinde, dağınık bir yapıya sahiptir.
B Bölümü – Boşluk Doldurma Soruları
Şimdi de kutu içinde verilen kavramları cümlelerdeki boşluklara doğru bir şekilde yerleştirelim. Haydi başlayalım!
Soru 1:Dünya çevresinde dolanan roket parçaları, görevini tamamlamış yapay uydular ve insan yapımı diğer araçlar ……………………. oluşturmaktadır.
Çözüm: Boşluğa gelmesi gereken kelime uzay kirliliği‘dir. Çünkü bu tanım, insanların uzayda bıraktığı atıkları ifade eder.
Soru 2:Gök cisimlerinden gelen ışığı toplayıp, daha parlak ve büyük görmemizi sağlayan aletler ……………………. olarak adlandırılır.
Çözüm: Gök cisimlerini gözlemlememizi sağlayan bu harika aletin adı tabii ki teleskop‘tur.
Soru 3:Işık kaynaklarının gereğinden fazla ve yanlış biçimde kullanılmasıyla ……………………. oluşur.
Çözüm: Özellikle geceleri gökyüzü gözlemlerini zorlaştıran bu duruma ışık kirliliği diyoruz.
Soru 4:Milyonlarca yıldız, gaz ve toz parçalarının beraber hareket ettiği dev sistemlere ……………………. denir.
Çözüm: Bu dev yıldız sistemlerinin adı galaksi‘dir. Biz de Samanyolu Galaksisi’nin içindeyiz.
Soru 5:Astronotların uzayda konakladığı ve bilimsel çalışmalarını sürdürdüğü yaşam alanlarına ……………………. denir.
Çözüm: Astronotların uzaydaki evi ve laboratuvarı olan bu yapıya uzay istasyonu denir.
Soru 6:Bulutsular, yıldızlar ve diğer gök cisimlerinin bulunduğu, sonsuz kabul edilen boşluğa ……………………. denir.
Çözüm: İçindeki her şeyle birlikte var olan sonsuz boşluğun adı evren‘dir.
Soru 7:Gaz ve toz bulutlarından oluşan yıldız oluşum bölgelerine ……………………. denir.
Çözüm: Yıldızların doğum yeri olan bu güzel ve renkli gaz ve toz bulutlarına bulutsu (nebula) adını veriyoruz.
Soru 8:Yıldızların hareketlerini gözlemlemek, uzayı incelemek ve uzayla ilgili veri toplamak için inşa edilen yapılara ……………………. denir.
Çözüm: İçinde büyük teleskopların bulunduğu ve gökyüzü gözlemlerinin yapıldığı bu binalara rasathane (gözlemevi) denir.
Soru 9:Yoğunluğu ile her türlü maddeyi kendine çeken bölgelere ……………………. denir.
Çözüm: Işığın bile kaçamadığı o müthiş çekim gücüne sahip gizemli bölgeler kara delik‘tir.
Soru 10:Gökyüzünde, hayalî çizgilerle birleştirilip canlı veya cansız varlıklara benzetilerek oluşturulan parlak yıldız kümelerine ……………………. denir.
Çözüm: İnsanların binlerce yıldır gökyüzüne bakıp hayal güçleriyle oluşturdukları bu şekillere takımyıldız diyoruz.
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Unuttuğunuz veya yanlış yaptığınız yerler varsa mutlaka tekrar gözden geçirin. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!