Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimiz için hazırlanan bu harika sorularda birlikteyiz. Gelin şimdi bu soruları adım adım çözelim ve konuyu iyice pekiştirelim.
Bir cisim hareket ediyorsa kinetik enerjisi vardır. Kinetik enerjinin büyüklüğü cismin süratine ve kütlesine bağlıdır. Bir cismin sürati ne kadar büyükse kinetik enerjisi de o kadar büyüktür. Örneğin aynı kütleye (m₁ = m₂ = 1635 kg) sahip iki otomobilden biri 60 km/h diğeri 90 km/h süratle hareket ediyorsa 90 km/h süratle hareket eden otomobilin kinetik enerjisi 60 km/h süratle giden otomobilin kinetik enerjisinden büyüktür.
Bu kısımda bize kinetik enerji hakkında bilgi veriliyor. Kinetik enerjinin hız ve kütle ile ilgili olduğunu öğreniyoruz. Hız arttıkça kinetik enerjinin de arttığını görüyoruz. İki otomobil örneğiyle de bunu pekiştiriyoruz. Aynı kütleye sahip olmalarına rağmen daha hızlı giden otomobilin daha fazla kinetik enerjisi olduğunu söylüyor.
Kütleleri aynı olan varlıklardan sürati fazla olanın kinetik enerjisi fazladır.
Bu cümle, yukarıda anlatılanları özetliyor. Eğer iki cismin kütlesi birbirine eşitse, hangisi daha hızlı gidiyorsa onun kinetik enerjisi daha fazladır demek istiyor.
Şimdi de ikinci bir örnek görüyoruz. Bu örnekte ise kütlelerin kinetik enerji üzerindeki etkisini inceliyoruz.
Süratleri aynı olan varlıklardan kütlesi fazla olanın kinetik enerjisi fazladır.
Bu cümle de bize şunu söylüyor: Eğer iki cismin hızı birbirine eşitse, hangisinin kütlesi daha fazlaysa onun kinetik enerjisi de daha fazladır. Bir kamyon ve bir otomobil örneği verilmiş. Kamyonun kütlesi daha fazla olduğu için, aynı hızda giderken otomobilden daha fazla kinetik enerjiye sahip olacaktır.
Hareketli cisimlerin kütlesi karşılaştırıldığında kütlesi büyük olan cisimlerin kinetik enerjilerinin de büyük olacağı söylenebilir. Örneğin 60 km/h süratle hareket eden kamyonla (m₁ = 18 500 kg) süratteki otomobil (m₂ = 1635 kg) karşılaştırıldığında kütlesi büyük olan kamyonun kinetik enerjisi, otomobilin kinetik enerjisinden büyük olur.
Bu paragraf da az önceki kuralı pekiştiriyor. Kamyon ve otomobilin kütleleri karşılaştırılıyor. Kamyonun kütlesi çok daha fazla olduğu için, aynı hızda gitmelerine rağmen kamyonun kinetik enerjisi otomobilinkinden fazla olacaktır.
Şimdi de Potansiyel Enerji konusuna geçiyoruz.
Sadece hareketli varlıklar mı enerjiye sahiptir? Duvarda asılı bir tablonun enerjisi var mıdır? Peki, bu tablo duvara asılırken iş yapılmış mıdır?
Bu sorular bize potansiyel enerjiyi düşünmeye sevk ediyor. Hareket etmeyen bir cismin de enerjisi olabileceğini sorgulatıyor.
Yanda gördüğünüz tabloyu duvara asmak için bir kuvvet uygulanmış, uygulanan kuvvet tabloyu yerden belli bir yüksekliğe kaldırarak tablonun duvara asılmasını sağlamıştır. Bu durumda fiziksel anlamda da iş yapılmış ve iş yapmak için enerji harcanmıştır. Tablonun bağlı olduğu ip herhangi bir nedenle koparsa yer çekimi kuvvetiyle etkisiyle tablo yere düşer. Yere düşen tablo da fiziksel anlamda iş yapmış olur. O hâlde yüksekte duran bir cisim iş yapabilme yeteneğine yani enerjiye sahiptir, denilebilir.
Burada duvara asılan tablonun durumunu anlatıyor. Tabloyu yukarı kaldırırken bir iş yapıldığını ve bu iş için enerji harcandığını söylüyor. Eğer tablo düşerse, yer çekimine karşı bir iş yapmış oluyor. Yani yüksekte duran cisimlerin bir enerjiye sahip olduğunu, bu enerjinin de “iş yapabilme yeteneği” olduğunu ifade ediyor.
Cisimlerin konumlarından veya durumlarından dolayı sahip oldukları enerjiye potansiyel enerji adı verilir. Potansiyel enerji, çekim potansiyel enerjisi ve esneklik potansiyel enerjisi adı altında iki grupta incelenir.
İşte potansiyel enerjinin tanımı burada veriliyor. Cisimlerin bulundukları konuma veya sahip oldukları duruma göre kazandıkları enerjiye potansiyel enerji deniyormuş. Ve potansiyel enerjinin de kendi içinde ikiye ayrıldığını öğreniyoruz: çekim potansiyel enerjisi ve esneklik potansiyel enerjisi.
Umarım bu açıklamalarla soruları daha iyi anlamışsınızdır. Bir sonraki derste görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!