Merhaba sevgili öğrencim! Seninle birlikte bu fen bilimleri çalışma sayfasındaki soruları adım adım inceleyip çözelim. Konumuz maddenin tanecikli yapısı, elementler, bileşikler ve formüller. Hazırsan başlayalım!
A) Aşağıda verilen tanımların numaralarını uygun kavramların önündeki kutucuklara yazınız.
Bu bölümde tanımları okuyup doğru kavramla eşleştirmemiz gerekiyor. Tanımları tek tek inceleyelim:
Adım 1: 1. cümlede “Yapısında tek cins atom ya da molekül bulunduran saf madde” denilmiş. Tek cins atomdan oluşan maddelere biz Element diyoruz.
Adım 2: 2. cümlede “Bileşikleri kısaca ifade eden işaret” denilmiş. Bileşiklerin kısa gösterimine Formül adı verilir.
Adım 3: 3. cümlede “Elementlerin kısaca ifade ediliş biçimidir” denilmiş. Elementlerin kısa gösterimine Sembol denir.
Adım 4: 4. cümlede “Farklı cins atomların belirli oranlarda bir araya gelmesiyle oluşan saf madde” denilmiş. Farklı atomların birleşmesiyle Bileşik oluşur.
Adım 5: 5. cümlede “Kendini oluşturan taneciklerin hepsi özdeş olan madde” denilmiş. Bu genel bir tanımdır ve Saf Madde‘yi ifade eder.
Sonuç (Kutucuklara yazılacak numaralar):
- 4 ……. Bileşik
- 5 ……. Saf madde
- 2 ……. Formül
- 1 ……. Element
- 3 ……. Sembol
B) Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Soru 1: Yanda modeli verilen karbondioksit bileşiğinde molekülleri ve atomları işaretleyerek gösteriniz.
Burada görsel üzerinden anlatmam gerekiyor. Resimdeki modelde birbirine yapışık üç tane top görüyoruz.
Çözüm:
Adım 1: Bu üçlü grubun tamamı (siyah ve iki kırmızı kürenin bir araya gelmiş hali) bir Molekül‘dür. Karbondioksit molekülünü temsil eder.
Adım 2: Bu yapının içindeki her bir küre ise birer Atom‘dur. Ortadaki siyah küre Karbon atomunu, kenardaki kırmızı küreler ise Oksijen atomlarını temsil eder.
Soru 2: Formülleri verilen bileşiklerin hangi elementlerden oluştuğunu ve atom sayılarını yazınız.
Verilen formüllerdeki harfler elementin türünü, altındaki küçük sayılar ise o elementten kaç tane olduğunu gösterir. Eğer sayı yoksa 1 tane demektir.
Çözüm:
CH4 (Metan):
- C (Karbon): 1 adet
- H (Hidrojen): 4 adet
- Toplam 5 atomludur.
NH3 (Amonyak):
- N (Azot): 1 adet
- H (Hidrojen): 3 adet
- Toplam 4 atomludur.
NaF (Sodyum Florür):
- Na (Sodyum): 1 adet
- F (Flor): 1 adet
- Toplam 2 atomludur.
C6H12O6 (Basit Şeker / Glikoz):
- C (Karbon): 6 adet
- H (Hidrojen): 12 adet
- O (Oksijen): 6 adet
- Toplam 24 atomludur.
Soru 3: Karbondioksit, kalsiyumoksit, sodyum klorür, hidrojen klorür ve kükürtdioksidin formüllerini yazınız.
Bu bileşiklerin yaygın ve bilimsel adlarını bilmemiz gerekiyor.
Çözüm:
- Karbondioksit: CO2
- Kalsiyumoksit: CaO
- Sodyum klorür: NaCl (Sofra tuzu)
- Hidrojen klorür: HCl
- Kükürtdioksit: SO2
Soru 4: Aşağıda verilen modellere göre soruları cevaplayınız.
Modelleri inceleyelim: (a) tek tek gri toplar, (b) ikili kırmızı toplar, (c) farklı renkli toplar grubu, (ç) ikili mavi toplar, (d) farklı renkli toplar grubu, (e) düzenli örgü yapısında farklı toplar.
Çözüm:
a) Hangisi/hangileri elemente ait modeldir?
Tek cins atom içerenler elementtir. Bunlar: a, b ve ç modelleridir.
b) Hangisi/hangileri atomik yapılı elemente ait modeldir?
Atomları tek başına duran (bağ yapmamış) model: a modelidir.
c) Hangisi/hangileri molekül yapılı elemente ait modeldir?
Aynı cins atomların gruplar halinde (ikili, üçlü vb.) gezdiği modeller: b ve ç modelleridir.
ç) Hangisi/hangileri bileşiğe ait modeldir?
Farklı cins (farklı renk) atomların bir araya geldiği modeller: c, d ve e modelleridir.
d) Hangisi/hangileri moleküler yapıda olmayan bileşiğe ait modeldir?
Bağımsız gruplar (moleküller) halinde değil, yığın veya örgü (kristal) şeklinde duran yapı: e modelidir. (Bu iyonik yapılı bir bileşiktir).
C) Aşağıdaki tablolarda boş bırakılan sütunlara istenen uygun ifadeleri yazınız.
Burada elementlerin isimlerini ve sembollerini eşleştirmemiz isteniyor. Hadi birlikte dolduralım.
Sol Tablo (Element Adı -> Sembolü):
- Kükürt ->S
- Altın ->Au
- Gümüş ->Ag
- Hidrojen ->H
- Azot ->N
- Demir ->Fe
- Helyum ->He
- Bakır ->Cu
- Argon ->Ar
- Fosfor ->P
Sağ Tablo (Sembolü -> Element Adı):
- Hg ->Cıva
- I ->İyot
- Cl ->Klor
- Al ->Alüminyum
- C ->Karbon
- F ->Flor
- Zn ->Çinko
- Si ->Silisyum
- Na ->Sodyum
- Be ->Berilyum
İşte bu kadar! Element sembollerini ve bileşik formüllerini sık sık tekrar edersen çok daha iyi aklında kalacaktır. Başarılar dilerim!