Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle 7. Sınıf Fen Bilimleri dersinde öğrendiğimiz konularla ilgili harika bir soru çözümü yapacağız. Bu sorular, hem bilgimizi tazelememize hem de konuyu daha iyi anlamamıza yardımcı olacak. Hazırsanız başlayalım!
Bir elektrik devresinde gerilimin artması devreden geçen akım şiddetinin de artmasına sebep olur. “Elektrik Devresine Voltmetre ve Ampermetre Bağlayalım” etkinliğinde gerilimin akım şiddetine oranının (gerilim/akım şiddeti) her denemede değişmediğini gözlemlediniz. Benzer bir deneyi George Simon Ohm (Corç Saymın Om) isimli bilim insanı yapmıştır. Yaptığı deneyin sonucunu “Bir iletkenin uçları arasındaki gerilimin iletkenden geçen akım şiddetine oranı sabittir. Bu sabit değer değişmez.” şeklinde yorumlamıştır. Bu ilişkiyi ilk bulan kişi olduğu için bu ifade Ohm Kanunu olarak bilinir.
Bir iletkenin uçları arasındaki gerilim/akım şiddeti oranı iletkenin elektriksel direncine eşittir. Gerilim/akım şiddeti oranının birimi volt/amperdir. Bu birim George Simon Ohm’un anısına ohm (Ω) olarak kabul edilmiştir. Volt/Amper değeri direnç birimi ohm’un eş değeridir. Bu birimleri aşağıdaki tabloda inceleyebilirsiniz?
| Büyüklük | Birim | Birim sembolü |
|---|---|---|
| Gerilim | Volt | V |
| Akım şiddeti | Amper | A |
| Elektriksel direnç | Ohm | Ω |
Elektriksel direncin maddelerin elektrik enerjisinin iletimine karşı gösterdiği zorluk olduğunu hatırlayınız. Bir elektrik devresinde her devre elemanının bir elektriksel direnci vardır. Bir elektrik devresindeki ampullerin de bir direnci vardır. Bir elektrik devresinde ampul üzerinden geçen akımın şiddeti, ampulün direnci arttıkça azalır. “Ampulleri Seri ve Paralel Bağlayalım” adlı etkinlikte devrede seri bağlı ampul sayısı arttıkça ampul parlaklığının azaldığını gözlemlediniz. Bunun nedeni devredeki toplam direncin artmasıdır. Toplam direnç arttıkça ampullerden geçen akım şiddeti azalır. Bunun sonucunda da ampullerin parlaklığı azalmış olur.
Görseldeki soruların çözümleri:
Soru 1:
Metinde geçen “Elektrik Devresine Voltmetre ve Ampermetre Bağlayalım” etkinliğinde, gerilimin akım şiddetine oranının (gerilim/akım şiddeti) her denemede değişmediği gözlemlenmiştir. Bu durum, iletkenin uçları arasındaki gerilim ile iletkenden geçen akım şiddeti arasındaki ilişkinin sabit olduğunu gösterir. Bu sabit oran, iletkenin elektriksel direncidir.
Soru 2:
Metinde, “Bir iletkenin uçları arasındaki gerilim/akım şiddeti oranı iletkenin elektriksel direncine eşittir.” ifadesi yer almaktadır. Gerilimin birimi Volt (V), akım şiddetinin birimi Amper (A) olarak verilmiştir. Bu oran, yani Volt/Amper, elektriksel direncin birimi olan Ohm’a (Ω) eşittir.
Bu nedenle, volt/amper birimi ohm birimine eşittir.
Soru 3:
Görseldeki son bölümde üç farklı elektrik devresi şeması gösterilmiştir. Bu şemalarda, pillerin ve ampullerin sayılarının farklı olduğu görülmektedir. En soldaki devrede bir pil ve bir ampul bulunmaktadır. Ortadaki devrede ise bir pil ve iki ampul seri bağlıdır. En sağdaki devrede ise iki pil ve üç ampul seri bağlıdır.
Metinde “Bir elektrik devresinde seri bağlı ampul sayısı arttıkça elektriksel direnç de artar. Buna bağlı olarak da ampul parlaklığı azalır.” ifadesi yer almaktadır. Bu bilgiye göre, devredeki ampul sayısı arttıkça toplam direnç artar. Direnç arttığında ise devreden geçen akım şiddeti azalır ve ampullerin parlaklığı düşer.
Bu nedenle, ampul sayısı arttıkça devrenin elektriksel direnci artar.
Umarım bu çözümlerimiz konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Anlamadığınız yerleri lütfen çekinmeden sorun! Başka sorularda görüşmek üzere!