7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 62

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün fen bilimleri dersinde mitoz bölünme ile ilgili harika bir soru çözümüne başlıyoruz. Hazırsanız, ilk sorudan başlayalım!

3. Aşağıdaki olayların gerçekleşmesinde mitozun rolünün olup olmadığına karar vererek cevabınızı verilen alanlara yazınız.

Bu soruda bize verilen görsellerdeki olaylarda mitoz bölünmenin rolü olup olmadığını bulmamız ve nedenini açıklamamız isteniyor. Hadi hep birlikte inceleyelim:

a. Kırılan kemiğin onarılmasında mitozun rolü:

• Rolü: Var
• Çünkü: Kırılan kemiğin onarılması, yeni hücrelerin oluşmasıyla gerçekleşir. Mitoz bölünme, vücudumuzda yeni hücreler üreterek büyüme ve onarım gibi olayları sağlar. Bu sayede kırılan kemik dokusu yenilenir.

b. Tozlaşmada mitozun rolü:

• Rolü: Yok
• Çünkü: Tozlaşma, bitkilerin üremesi için polenlerin dişi organa taşınması olayıdır. Bu süreçte mitoz bölünme doğrudan görev almaz. Üreme hücrelerinin oluşumu ve döllenme farklı mekanizmalarla gerçekleşir.

c. Kertenkelenin kopan kuyruğunun yenilenmesinde mitozun rolü:

• Rolü: Var
• Çünkü: Kertenkelenin kopan kuyruğunu yeniden çıkarması da bir yenilenme olayıdır. Bu yenilenme, mitoz bölünme sayesinde yeni hücrelerin üretilmesiyle gerçekleşir. Vücudumuzdaki doku yenilenmeleri genellikle mitoz ile sağlanır.

ç. Maya mantarının üremesinde mitozun rolü:

• Rolü: Var
• Çünkü: Maya mantarları, tomurcuklanma adı verilen bir eşeysiz üreme şekliyle çoğalırlar. Tomurcuklanma, ana hücreden yeni bir yavru hücrenin mitoz bölünme ile oluşmasıdır. Bu sayede maya mantarları hızla çoğalabilir.

Şimdi de C bölümündeki sorulara geçelim. Bu bölümde doğru cevapları işaretleyeceğiz.

C) Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyiniz.

1. Aşağıdakilerden hangisi hem mitoz hem mayozda görülen ortak bir özelliktir?

• A) İğ ipliklerinin oluşumu
• B) İki kez sitoplazma bölünmesi
• C) Homolog kromozomlarda parça değişimi
• D) Homolog kromozomların yan yana gelmesi

Çözüm:

Bu soruda mitoz ve mayoz bölünmenin ortak özelliklerini bulmamız isteniyor. Hadi seçenekleri inceleyelim:

• A) İğ ipliklerinin oluşumu: Hem mitozda hem de mayozda hücre bölünmesi sırasında kromozomların hareketini sağlayan iğ iplikleri oluşur. Bu, ortak bir özelliktir.
• B) İki kez sitoplazma bölünmesi: İki kez sitoplazma bölünmesi mayoz bölünmeye özgüdür. Mitozda ise genellikle bir kez sitoplazma bölünmesi olur.
• C) Homolog kromozomlarda parça değişimi: Parça değişimi (krossing-over) sadece mayoz I’in profaz evresinde görülür, mitozda görülmez.
• D) Homolog kromozomların yan yana gelmesi: Homolog kromozomların yan yana gelmesi (sinapsis) mayoz bölünmeye özgüdür, mitozda gerçekleşmez.

Bu durumda, hem mitoz hem de mayozda görülen ortak özellik A) İğ ipliklerinin oluşumu‘dur.

Sonuç:
A

2. Aşağıda karışık olarak yer alan hücre döngüsüne ait evrelerin doğru sıralanışı hangisindedir?

Görselde verilen hücre döngüsü evreleri şunlardır:

• 1: Hücreler birbirine yapışık ve kromozomlar belirgin değil.
• 2: Kromozomlar belirginleşmiş ve çiftler halinde ortada toplanmış.
• 3: Kromozomlar hücrenin ortasında tek sıra halinde dizilmiş.
• 4: Kromozomlar ikiye ayrılmış ve zıt kutuplara çekilmeye başlamış.
• 5: Kromozomlar zıt kutuplara ulaşmış ve yeni hücreler oluşmaya başlamış.
• 6: Kromozomlar kromatin iplikleri şeklinde dağılmış ve çekirdek zarı oluşmaya başlamış.

Çözüm:

Hücre döngüsünün doğru sıralaması, hücrenin bölünmeye hazırlanması ve bölünmenin tamamlanması aşamalarını takip eder. Bu evreler şu şekildedir:

• Adım 1: Hücre bölünmeye hazırlanır ve DNA eşlenir. Bu evrede kromozomlar henüz belirgin değildir. Görseldeki 1 numaralı şekil, bu hazırlık aşamasındaki bir durumu temsil ediyor olabilir (hücreler birbirine yapışık ve kromozomlar belirgin değil).
• Adım 2: Mitoz bölünmenin profaz evresinde kromozomlar belirginleşir ve yoğunlaşır. Görseldeki 2 numaralı şekil, kromozomların belirginleştiği ve yoğunlaştığı profaz evresini göstermektedir.
• Adım 3: Mitoz bölünmenin metafaz evresinde kromozomlar hücrenin ortasında tek sıra halinde dizilir. Görseldeki 3 numaralı şekil, metafaz evresini temsil eder.
• Adım 4: Mitoz bölünmenin anafaz evresinde kardeş kromatitler ayrılır ve zıt kutuplara doğru çekilmeye başlar. Görseldeki 4 numaralı şekil, anafaz evresinin başlangıcını göstermektedir.
• Adım 5: Mitoz bölünmenin telofaz evresinde kromozomlar kutuplara ulaşır, yoğunlukları azalır ve yeni çekirdek zarları oluşmaya başlar. Görseldeki 6 numaralı şekil, telofaz evresindeki bu durumu yansıtmaktadır.
• Adım 6: Son olarak, sitoplazma bölünmesi gerçekleşir ve iki yeni yavru hücre oluşur. Görseldeki 5 numaralı şekil, sitoplazma bölünmesinin tamamlandığı ve iki yeni hücrenin oluştuğu anafaz sonrası evreyi temsil eder.

Bu sıralamaya göre doğru seçenek şudur:

A) 6, 1, 3, 2, 4, 5

B) 2, 4, 5, 3, 6, 1

C) 2, 5, 4, 6, 1, 3

D) 5, 6, 2, 3, 4, 1

Yukarıdaki adımları takip ettiğimizde, evrelerin doğru sıralaması 1, 2, 3, 4, 6, 5 şeklinde olmalıdır. Ancak şıklarda bu tam olarak bulunmuyor. Şıkları dikkatlice incelediğimizde, en yakın ve mantıklı sıralamayı bulmalıyız. Genellikle hücre döngüsü hazırlık (interfaz) ile başlar, sonra profaz, metafaz, anafaz, telofaz ve en son sitokinez (sitoplazma bölünmesi) ile biter.

Şıkları tekrar değerlendirelim:

• Şık A: 6 (kromatin iplikleri, çekirdek zarı oluşuyor), 1 (hazırlık aşaması), 3 (metafaz), 2 (profaz), 4 (anafaz), 5 (sitokinez). Bu sıralama doğru değil.
• Şık B: 2 (profaz), 4 (anafaz), 5 (sitokinez), 3 (metafaz), 6 (telofaz), 1 (hazırlık). Bu sıralama da doğru değil.
• Şık C: 2 (profaz), 5 (sitokinez), 4 (anafaz), 6 (telofaz), 1 (hazırlık), 3 (metafaz). Bu sıralama da doğru değil.
• Şık D: 5 (sitokinez), 6 (telofaz), 2 (profaz), 3 (metafaz), 4 (anafaz), 1 (hazırlık). Bu sıralama da doğru değil.

Sanırım görseldeki evrelerin veya şıkların birinde bir tutarsızlık var. Ancak genel hücre bölünmesi mantığına göre sıralamayı tekrar gözden geçirelim:

Hazırlık (Interfaz): Kromozomlar henüz belirgin değil. (Görsel 1)

Profaz: Kromozomlar belirginleşir. (Görsel 2)

Metafaz: Kromozomlar ortada tek sıra halinde dizilir. (Görsel 3)

Anafaz: Kardeş kromatitler ayrılır. (Görsel 4)

Telofaz: Kromozomlar kutuplara ulaşır, çekirdek zarı oluşur. (Görsel 6)

Sitokinez: Sitoplazma bölünür, iki yavru hücre oluşur. (Görsel 5)

Bu durumda doğru sıralama: 1, 2, 3, 4, 6, 5 olmalıdır.

Şıklara tekrar baktığımızda, bu sıralamaya en yakın olanı dikkatlice seçmemiz gerekiyor. Genellikle sorularda ilk evre hazırlık evresi (interfaz) olarak kabul edilir.

Şıklardaki numaraları, hücre döngüsünün ana evrelerine göre eşleştirelim:

• 1: Interfaz (hazırlık)
• 2: Profaz
• 3: Metafaz
• 4: Anafaz
• 5: Sitokinez (sitoplazma bölünmesi)
• 6: Telofaz

Doğru sıralama: 1 (hazırlık), 2 (profaz), 3 (metafaz), 4 (anafaz), 6 (telofaz), 5 (sitokinez).

Şıkları tekrar inceleyelim:

• A) 6, 1, 3, 2, 4, 5 – Yanlış
• B) 2, 4, 5, 3, 6, 1 – Yanlış
• C) 2, 5, 4, 6, 1, 3 – Yanlış
• D) 5, 6, 2, 3, 4, 1 – Yanlış

Sevgili öğrencilerim, bu soruda bir hata olduğunu düşünüyorum çünkü verilen şıklar arasında doğru sıralama bulunmuyor. Ancak, eğer soruda bir hata olmasaydı ve evreleri doğru bir şekilde sıralasaydık, sıralama şu şekilde olurdu: 1, 2, 3, 4, 6, 5.

Yine de, şıklardan birini seçmek zorunda kalsaydık, en mantıklı olanı bulmaya çalışırdık. Genellikle mitoz bölünme evreleri profaz, metafaz, anafaz, telofaz ve sitokinez şeklinde ilerler. Hazırlık evresi (interfaz) bu evrelerden önce gelir.

Şıkları bir daha gözden geçirelim ve en mantıklı seçeneği bulmaya çalışalım:

Görseldeki şekillerin neyi temsil ettiğini daha net anlamak için tekrar inceleyelim:

1. İki hücre birbirine bitişik gibi ve kromozomlar dağınık.

2. Kromozomlar belirginleşmiş, çiftler halinde ortada toplanmaya başlamış gibi.

3. Kromozomlar tam olarak hücrenin ortasında tek sıra halinde dizilmiş.

4. Kromozomlar ayrılmış ve kutuplara doğru çekiliyor.

5. İki yeni hücre oluşmuş gibi.

6. Kromozomlar kutuplara ulaşmış ve dağılıyor, çekirdek zarı oluşuyor.

Bu tanımlamalara göre sıralama:

1 (Hazırlık) -> 2 (Yoğunlaşma, çiftler halinde ortada toplanma başlangıcı – Profaz benzeri) -> 3 (Metafaz) -> 4 (Anafaz) -> 6 (Telofaz) -> 5 (Sitokinez)

Bu sıralamaya en yakın olan şık hangisi diye baktığımızda, maalesef tam olarak uyan bir şık yok. Ancak sorunun mantığına göre bir seçim yapmamız gerekirse, genellikle mitoz bölünmenin temel evrelerini içeren şıklara odaklanırız.

Şıkları tekrar kontrol edelim ve en olası seçeneği bulalım:

Şıkları tek tek inceleyelim ve evre tanımlarımızla eşleştirelim:

• A) 6, 1, 3, 2, 4, 5
• 6: Telofaz
• 1: Hazırlık
• 3: Metafaz
• 2: Profaz
• 4: Anafaz
• 5: Sitokinez

Bu sıralama da doğru değil.

• B) 2, 4, 5, 3, 6, 1
• 2: Profaz
• 4: Anafaz
• 5: Sitokinez
• 3: Metafaz
• 6: Telofaz
• 1: Hazırlık

Bu sıralama da doğru değil.

• C) 2, 5, 4, 6, 1, 3
• 2: Profaz
• 5: Sitokinez
• 4: Anafaz
• 6: Telofaz
• 1: Hazırlık
• 3: Metafaz

Bu sıralama da doğru değil.

• D) 5, 6, 2, 3, 4, 1
• 5: Sitokinez
• 6: Telofaz
• 2: Profaz
• 3: Metafaz
• 4: Anafaz
• 1: Hazırlık

Bu sıralama da doğru değil.

Sevgili öğrencilerim, bu soruda şıklarda bir hata olduğunu düşünüyorum. Ancak, eğer sorunun mantığına en uygun seçeneği bulmamız gerekirse, mitoz bölünmenin ana evrelerini içeren şıklara bakabiliriz. Normalde sıralama 1 (hazırlık), 2 (profaz), 3 (metafaz), 4 (anafaz), 6 (telofaz), 5 (sitokinez) şeklinde olmalıdır.

Şimdi şıkların içinde **metafaz, anafaz, telofaz** gibi ardışık evreleri doğru sırada içeren bir kombinasyon arayalım. Bu evreler genellikle metafaz (3), anafaz (4), telofaz (6) şeklinde ilerler.

Şıklarda bu sırayı içeren bir seçenek arayalım:

• Şık A’da: 3, 2, 4 (Metafaz, Profaz, Anafaz) – Yanlış
• Şık B’de: 2, 4, 3, 6 (Profaz, Anafaz, Metafaz, Telofaz) – Yanlış
• Şık C’de: 2, 4, 6, 3 (Profaz, Anafaz, Telofaz, Metafaz) – Yanlış
• Şık D’de: 2, 3, 4 (Profaz, Metafaz, Anafaz) – Bu kısım doğru sırada.

Şık D’nin sonu 1 (hazırlık) ile bitiyor ki bu da başlangıç olmalıydı. Bu durum soruda ciddi bir hata olduğunu gösteriyor.

Ancak, eğer soruyu hazırlayan kişi evreleri farklı bir şekilde numaralandırmış veya sıralamışsa, biz kendi bildiğimiz doğru sıralamaya göre en yakın şıkkı seçmeye çalışmalıyız.

En olası doğru sıralama (eğer şıklarda olsaydı): 1, 2, 3, 4, 6, 5

Şu anki şıklara göre bir cevap vermek çok zor. Ancak, eğer bir cevap seçmek gerekirse, en azından mitozun temel evrelerini (profaz, metafaz, anafaz, telofaz) içeren bir sıralama aramak mantıklı olurdu.

Öğretmeniniz olarak bu sorunun şıklarında bir hata olduğunu belirtmek isterim.

Yine de, eğer zorla bir şık seçmemiz gerekirse, genellikle mitoz bölünmenin evreleri (profaz, metafaz, anafaz, telofaz) birbiri ardına gelir. Bu sırayı içeren bir şık arayalım.

Şıklarda “2, 3, 4” (Profaz, Metafaz, Anafaz) sırasını içeren tek şık D’dir. Bu nedenle, bu sorunun cevabının D şıkkı olması muhtemeldir, ancak bu sıralama tam olarak doğru değildir çünkü hazırlık (1) ve telofaz (6) ile sitokinez (5) eksik veya yanlış yerleştirilmiştir.

Sonuç:
D (Soruda hata olma ihtimali yüksektir.)

Umarım bu açıklamalar soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Anlamadığınız yerleri çekinmeden sorun! Başarılar dilerim!