Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte hücrenin o muhteşem dünyasına bir yolculuk yapacağız. Bana gönderdiğiniz bu görsel, bir hayvan hücresini ve içindeki minik ama çok önemli organelleri gösteriyor. Gelin, bu görseldeki yapıları hep birlikte inceleyelim ve görevlerini öğrenelim. Tıpkı bir şehrin farklı binalarının farklı görevleri olduğu gibi, hücremizin içindeki bu yapıların da kendilerine özgü çok önemli işleri var.
Hadi başlayalım!
Soru 1: Görselde 1 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: Görseldeki listeye baktığımızda 1 numaranın Çekirdek olduğunu görüyoruz.
Adım 2: Çekirdek, hücrenin yönetim merkezidir. Tıpkı bir okulun müdürü gibi, hücredeki tüm yaşamsal faaliyetleri o yönetir. İçerisinde kalıtsal materyalimiz olan DNA’yı taşır ve hücrenin bölünmesini kontrol eder. Kısacası, hücrenin beyni gibidir.
Soru 2: Görselde 2 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: Listeye göre 2 numara ile gösterilen küçük noktacıklar Ribozom‘dur.
Adım 2: Ribozomlar, hücrenin en küçük organelidir ve çok önemli bir görevi vardır: protein sentezlemek. Vücudumuzun yapı taşları olan proteinler burada üretilir. Onları hücrenin minik protein fabrikaları olarak düşünebilirsiniz.
Soru 3: Görselde 3 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: 3 numara ile gösterilen alan, hücrenin içini dolduran yarı akışkan sıvı olan Sitoplazma‘dır.
Adım 2: Sitoplazma, yumurtanın akı gibi bir yapıdadır. Diğer bütün organeller bu sıvının içinde yüzer. Hücredeki yaşamsal faaliyetlerin (solunum, sindirim gibi) birçoğu burada gerçekleşir. Yani organeller için bir yaşam alanı sunar.
Soru 4: Görselde 4 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: Görseldeki 4 numaralı yapı Sentriyol‘dur (veya sentrozom da diyebiliriz).
Adım 2: Sentriyoller sadece hayvan hücrelerinde bulunur ve en önemli görevleri hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerini oluşturmaktır. Bu iplikler sayesinde kromozomlar düzenli bir şekilde ayrılarak yeni hücrelere geçer. Yani hücrenin çoğalmasında başroldedir.
Soru 5: Görselde 5 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: 5 numara ile gösterilen organel Mitokondri‘dir.
Adım 2: Mitokondri, hücrenin enerji santralidir. Besinleri oksijenle yakarak hücrenin kullanabileceği enerjiyi (ATP) üretir. Kas hücrelerimiz gibi çok enerjiye ihtiyaç duyan hücrelerde sayıları daha fazladır. Koşup oynamamız için gereken enerjiyi işte bu minik santraller üretir!
Soru 6: Görselde 6 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: 6 numara ile gösterilen kanalcıklar sistemi Endoplazmik Retikulum‘dur.
Adım 2: Bu organeli hücrenin yol ağına veya kargo şirketine benzetebiliriz. Çekirdek zarı ile hücre zarı arasında uzanır ve hücre içinde madde iletimini sağlar. Hücrenin bir yerinden diğerine maddelerin taşınmasında görevlidir.
Soru 7: Görselde 7 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: 7 numara ile gösterilen küçük kesecik Koful‘dur.
Adım 2: Koful, hücrenin deposu gibidir. İçerisinde su, besin ve atık maddeleri depolar. Hayvan hücrelerinde kofullar, resimde de gördüğünüz gibi küçük ve çok sayıdadır. Bitki hücrelerinde ise genellikle büyük ve az sayıda bulunur.
Soru 8: Görselde 8 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: 8 numara ile gösterilen organel Lizozom‘dur.
Adım 2: Lizozom, hücrenin midesi veya çöp öğütücüsüdür. İçindeki sindirim enzimleri sayesinde büyük besin moleküllerini parçalar. Ayrıca yaşlanmış ve yıpranmış organelleri de yok ederek hücreyi temizler.
Soru 9: Görselde 9 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: 9 numara ile gösterilen ve hücreyi çevreleyen yapı Hücre Zarı‘dır.
Adım 2: Hücre zarı, hücreyi dış ortamdan ayırır ve ona şekil verir. Ama en önemli özelliği seçici geçirgen olmasıdır. Yani bir güvenlik görevlisi gibi, hücreye girecek ve çıkacak maddeleri kontrol eder. Her maddenin içeri girmesine izin vermez.
Soru 10: Görselde 10 numara ile gösterilen yapı nedir ve görevi nedir?
Çözüm:
Adım 1: 10 numara ile gösterilen üst üste dizilmiş keseciklerden oluşan yapı Golgi Cisimciği‘dir.
Adım 2: Golgi cisimciği, hücrenin paketleme ve salgılama merkezidir. Hücrede üretilen protein ve yağ gibi maddeleri paketler ve hücre dışına gönderilmeye hazır hale getirir. Tükürük, gözyaşı gibi salgıları üreten bez hücrelerinde bol miktarda bulunur. Onu hücrenin postanesi gibi düşünebilirsiniz!
Öğretmen Notu: Sevgili arkadaşlar, görselin altındaki metinde Hücre Duvarı ve Kloroplast‘tan da bahsedildiğini fark ettiniz mi? Unutmayın, bu iki yapı incelediğimiz hayvan hücresinde
bulunmaz. Hücre duvarı ve kloroplast, bitki hücrelerine özgü yapılardır. Bu metin, aradaki farkları da öğrenelim diye bize ek bilgi veriyor. Harikasınız!