Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin bu haftaki konularını pekiştirmek için birlikte harika bir soru çözümüne başlıyoruz. Hazırsanız, ilk sorumuzla başlayalım!
—
**4. Yukarıda tarih boyunca geliştirilen bazı atom modelleri verilmiştir. Buna göre aşağıdaki bilim insanlarından hangisinin atom modeli gösterilmemiştir?**
Görselde üç farklı atom modeli görüyoruz. Bu modeller atomun yapısını anlamamızda önemli adımlar atmış bilim insanlarına aittir. Soldaki ilk model, atomun içinde pozitif ve negatif yüklü parçacıkların olduğunu ve bu parçacıkların bir küre içinde dağıldığını gösteriyor. Bu, Thomson’ın üzümlü kek modelini andırıyor.
Ortadaki model ise atomun merkezinde pozitif yüklü bir çekirdek ve bu çekirdeğin etrafında dönen negatif yüklü elektronları gösteriyor. Bu da Bohr atom modeline benziyor.
En sağdaki model ise daha soyut bir görünümde, atomun çekirdeğini ve elektronların bulunma olasılığının olduğu bölgeleri temsil eden bir bulut gibi düşünebiliriz. Bu da modern atom teorisini yansıtan bir modeldir.
Şimdi şıklardaki bilim insanlarına bakalım:
A) John Dalton, atomun bölünemez ve yok edilemez olduğu fikrini savunmuştur. Bu, ilk atom modellerinden biridir.
B) Ernest Rutherford, atomun merkezinde pozitif yüklü bir çekirdek olduğunu keşfetmiş ve atom modelini bu yönde geliştirmiştir.
C) Niels Bohr, elektronların çekirdek etrafındaki belirli enerji seviyelerinde (yörüngelerde) bulunduğunu öne sürmüştür.
D) J.J. Thomson, elektronları keşfetmiş ve atomu “üzümlü kek” modeline benzetmiştir. Atomdaki pozitif yükün, elektronların içine gömülü olduğu fikrini ortaya atmıştır.
Görseldeki ilk model Thomson’ın üzümlü kek modeline en çok benzeyenidir. Ortadaki model Bohr modeline, en sağdaki ise daha modern atom modellerine benzemektedir. Rutherford’un modeli ise atomun çekirdeğini ve elektronların bu çekirdek etrafında rastgele hareket ettiğini gösteren bir modeldir. Şıklara baktığımızda, Dalton’un atom modelinin bu görsellerden hiçbiriyle doğrudan eşleşmediğini görüyoruz. Dalton’un modeli daha çok katı bir küre şeklindeydi ve içindeki parçacıklardan bahsetmiyordu.
Sonuç: D) J.J. Thomson
—
**5. Atomun yapısı ile ilgili tabloyu aşağıdaki gibi dolduran bir öğrenci I, II ve IV ile numaralanmış bilgilerden hangilerini hatalı işaretlemiştir?**
Bu soruda, atomun yapısıyla ilgili verilen bilgilerin doğruluğunu kontrol edeceğiz ve öğrencinin tabloya işaretlediği “D” (Doğru) ve “Y” (Yanlış) seçeneklerine göre hatalı olanları bulacağız.
Öncelikle her bir bilgiyi tek tek inceleyelim:
I. Atomda, proton, nötron ve elektron bulunur.
- Bu bilgi doğrudur. Atomlar temel olarak proton, nötron ve elektronlardan oluşur.
- Öğrenci bu bilgi için “D” (Doğru) işaretlemiş. Bu doğru bir işaretleme.
II. Protonlar pozitif, elektronlar negatif yüklüdür.
- Bu bilgi de doğrudur. Protonlar pozitif (+) yüklü, elektronlar ise negatif (-) yüklüdür. Nötronların ise yükü yoktur.
- Öğrenci bu bilgi için “Y” (Yanlış) işaretlemiş. İşte burası bir hata! Bu bilgi doğru olduğu için öğrenci “Y” işaretleyerek yanlış yapmış.
III. Proton ve nötronlar atomun katmanlarında elektronlar çekirdeğinde bulunur.
- Bu bilgi yanlıştır. Proton ve nötronlar atomun merkezinde yer alan çekirdekte bulunur. Elektronlar ise çekirdeğin etrafındaki katmanlarda (enerji düzeylerinde) hareket eder.
- Öğrenci bu bilgi için “D” (Doğru) işaretlemiş. Bu da bir hata! Bilgi yanlış olduğu için “D” işaretlemesi hatalı.
IV. Proton ve nötronlar hareketsiz, elektronlar hareketli parçacıklardır.
- Bu bilgi doğrudur. Proton ve nötronlar atom çekirdeğinde yer alır ve genellikle hareketsiz kabul edilir. Elektronlar ise çekirdek etrafında sürekli hareket halindedir.
- Öğrenci bu bilgi için “D” (Doğru) işaretlemiş. Bu doğru bir işaretleme.
Şimdi öğrencinin hatalı işaretlemelerini bulalım:
- II numaralı bilgi doğruyken öğrenci “Y” (Yanlış) işaretlemiş.
- III numaralı bilgi yanlışken öğrenci “D” (Doğru) işaretlemiş.
Yani öğrenci II ve III numaralı bilgileri hatalı işaretlemiştir.
Şimdi seçeneklere bakalım:
A) I
B) I ve II
C) II ve III
D) II ve IV
Bizim bulduğumuz hatalı numaralar II ve III olduğu için doğru cevap C şıkkıdır.
Sonuç: C) II ve III
—
**6. Buket:**
Aynı ya da farklı atomların birbirine bağlanarak bir araya gelmesi sonucu oluşan atom kümeleri ......................... olarak adlandırılır.
Öğrencinin verdiği bilginin doğru tamamlanması için boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
Sevgili Buket, atomların bir araya gelerek oluşturduğu bu yapılara ne denir, birlikte hatırlayalım.
Atomlar, kimyasal bağlarla birbirlerine bağlanarak daha büyük yapılar oluştururlar. Eğer birbirinin aynısı iki veya daha fazla atom bir araya gelirse, buna molekül denir. Örneğin, oksijen gazını oluşturan O2 molekülü, iki oksijen atomunun birbirine bağlanmasıyla oluşur.
Eğer farklı cins atomlar birbirine bağlanarak bir araya gelirse, oluşan bu yapıya da bileşik denir. Örneğin, su molekülü (H2O) iki hidrojen atomu ve bir oksijen atomunun birleşmesiyle oluşur. Bu da bir bileşiktir.
Soruda “Aynı ya da farklı atomların birbirine bağlanarak bir araya gelmesi sonucu oluşan atom kümeleri” deniyor. Bu tanım hem molekülü hem de bileşiği kapsar. Ancak şıklara baktığımızda, bu genel tanımın neyi ifade ettiğini bulmamız gerekiyor.
Şıkları tek tek inceleyelim:
A) Molekül
B) Bileşik
C) Tanecik
D) Madde
Burada dikkat etmemiz gereken nokta, “Aynı ya da farklı atomların birbirine bağlanması” ifadesi. Bu ifade, hem aynı atomların birleşerek oluşturduğu molekülleri hem de farklı atomların birleşerek oluşturduğu bileşikleri kapsayan daha genel bir terim olmalı.
Molekül, aynı ya da farklı atomların birleşmesiyle oluşur ve genellikle bu tür yapılar için kullanılır.
Bileşik ise sadece farklı atomların birleşmesiyle oluşur. Bu yüzden “aynı atomlar” kısmını tam olarak kapsamaz.
Tanecik çok genel bir kelimedir. Atomlar da birer taneciktir, moleküller de birer taneciktir.
Madde ise bir veya birden fazla türde taneciğin bir araya gelmesiyle oluşur.
Sorudaki tanıma en uygun ve genel ifade moleküldür. Çünkü molekül, hem aynı atomların (örneğin O2, N2) hem de farklı atomların (örneğin H2O, CO2) birleşmesiyle oluşabilen atom kümelerini ifade eder.
Sonuç: A) Molekül
Umarım bu çözümlerimiz konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başka sorunuz olursa çekinmeden sorun! Başarılar dilerim!