7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 147
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle fen bilimleri dersinde karşılaştığımız bazı soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
1. Aşağıdaki soruları okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz.
1.
Evsel Atıklar
olabilir.
Örnek: ● cam şişe
Sıvı Atıklar
Örnek: ▲
Atıklarla ilgili yukarıda hazırlanan şemada ● ve ▲ sembolleriyle gösterilen yerlere aşağıdakilerden hangisi yazıldığında şema doğru olarak tamamlanmış olabilir?
Çözüm:
Bu soruda bizden, verilen şemayı doldurmamız isteniyor. Şemada atıklar iki ana gruba ayrılmış: “Evsel Atıklar” ve “Sıvı Atıklar”.
İlk olarak “Evsel Atıklar” kısmına bakalım. Burada bir örnek verilmiş ve bu örneğin yanına “cam şişe” yazılmış. Cam şişe, katı bir atıktır. Bu durumda, “Evsel Atıklar” kategorisinin altına gelen sembolün (●) bir katı atığı temsil ettiğini anlıyoruz.
Şimdi “Sıvı Atıklar” kısmına bakalım. Burada da bir örnek verilmiş ve yanına bir sembol (▲) konmuş. Bu sembolün neyi temsil ettiğini bulmamız gerekiyor. Şıklara baktığımızda, katı atıklar ve sıvı atıklar görüyoruz.
Şemada ● sembolünün katı atığı temsil ettiği kesinleştiğine göre, ▲ sembolünün de sıvı atığı temsil etmesi gerekiyor.
Şimdi şıklara göz atalım:
- A) Katı atık, Kanalizasyon suyu
- B) Katı atık, İçme suyu
- C) Katı atık, Eski gazeteler
- D) Metal kutu, Yemek artığı
Şemaya göre ilk yere (●) bir katı atık gelmeli. Bu durumda A, B ve C şıklarında ilk kısım “Katı atık” olduğu için uygun görünüyor. D şıkkındaki “Metal kutu” da katı bir atıktır.
Şimdi ikinci kısma (▲) bakalım. Burası “Sıvı Atıklar” bölümü. Yani buraya gelecek olan şey bir sıvı olmalı.
- A şıkkında “Kanalizasyon suyu” var. Kanalizasyon suyu bir sıvıdır ve atıktır. Bu şık uygun görünüyor.
- B şıkkında “İçme suyu” var. İçme suyu genellikle atık olarak kabul edilmez, bu yüzden bu şık pek uygun değil.
- C şıkkında “Eski gazeteler” var. Gazeteler katı atıktır, sıvı değildir. Bu şık da uygun değil.
- D şıkkında “Yemek artığı” var. Yemek artığı katı atıktır, sıvı değildir. Bu şık da uygun değil.
Bu durumda, ● yerine “Katı atık”, ▲ yerine ise “Kanalizasyon suyu” yazıldığında şema doğru tamamlanmış olur.
Doğru cevap A seçeneğidir.
2. Aşağıdakilerden hangisi geri dönüştürülemeyen maddelere örnektir?
A) (Görsel: Yeşil cam şişeler)
B) (Görsel: Karton kutu)
C) (Görsel: Piller ve bataryalar)
D) (Görsel: Limon ve portakal dilimleri)
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, bu soruda bizden geri dönüştürülemeyen bir maddeyi bulmamız isteniyor. Geri dönüşüm, kullanılmış malzemelerin tekrar ham madde olarak kullanılarak yeni ürünler elde edilmesi işlemidir.
Şimdi şıklardaki görsellere tek tek bakalım:
- A) Yeşil cam şişeler: Cam şişeler, geri dönüştürülebilen malzemelerdendir. Kırıldıklarında veya kullanılamaz hale geldiklerinde eritilip yeni cam ürünler yapılabilir.
- B) Karton kutu: Karton kutular da geri dönüştürülebilen malzemelerdendir. Kağıt hamuru haline getirilerek yeni kağıt ürünleri üretilebilir.
- C) Piller ve bataryalar: Piller ve bataryalar, içerdikleri kimyasallar nedeniyle özel işlem gerektirir. Geri dönüşüm tesislerinde özel yöntemlerle işlenerek içlerindeki zararlı maddeler ayrıştırılır ve tekrar kullanılabilir hale getirilir. Bu yüzden geri dönüştürülebilen malzemeler grubuna girerler.
- D) Limon ve portakal dilimleri: Bu görseller taze meyve dilimlerini gösteriyor. Meyve artıkları, organik atıklardır ve kompost yapılarak veya çeşitli yöntemlerle doğaya zarar vermeden ayrıştırılarak değerlendirilebilirler. Ancak burada bahsedilen, doğrudan “geri dönüştürülemeyen” bir madde değildir. Geri dönüşüm genellikle cansız maddeler için kullanılır. Meyve artıkları, doğada kendiliğinden çürüyerek ayrışır (biyolojik olarak parçalanır), bu da bir tür “geri kazanım” olarak düşünülebilir ama geleneksel geri dönüşümden farklıdır. Sorunun bağlamında, diğer şıklardaki maddeler geri dönüştürülebilirken, meyve artıkları ise kompost gibi yöntemlerle değerlendirilebilen organik atıklardır. Ancak sorunun asıl vurgulamak istediği, geri dönüşüm tesislerinde işlenemeyen veya işlenmesi çok zor olan maddelerdir. Piller geri dönüştürülürken, meyve artıkları da organik atık olarak değerlendirilir. Burada sorunun kafa karıştırıcı olabileceği nokta şudur: Geri dönüşüm genellikle katı, cansız maddeler için kullanılır. Meyve artıkları ise organik olduğu için kompost yapılır. Bu bağlamda, pillerin geri dönüşümü özel olsa da mümkündür. Cam ve karton da geri dönüştürülebilir.
Aslında sorunun şıklarında bir hata olabilir. Çünkü piller ve bataryalar özel tesislerde geri dönüştürülür. Cam ve karton da geri dönüştürülebilir. Meyve artıkları ise kompost yapılabilir. Ancak soruda “geri dönüştürülemeyen” denmiş.
Şimdi seçenekleri tekrar gözden geçirelim. Genellikle, geri dönüşüm süreci için en uygun olanlar cam, kağıt ve bazı metallerdir. Piller, özel geri dönüşüm gerektirse de geri dönüştürülebilirler. Meyve artıkları ise organik atıklar olup, kompost veya biyogaz üretimi gibi yöntemlerle değerlendirilebilirler. Bu, geleneksel geri dönüşümden farklı bir süreçtir.
Eğer soruda kast edilen, geri dönüşüm tesislerinde kolayca işlenemeyen veya tekrar ham maddeye dönüştürülmesi daha zor olan bir madde ise, o zaman meyve artıkları (organik atıklar) bu kategoriye girebilir çünkü kompostlama süreci farklıdır. Ancak pillerin de geri dönüşümü özel bir süreçtir.
Sorunun amacına daha uygun bir yorumla, cam, karton ve pillerin geri dönüştürülebilir olduğunu biliyoruz. Meyve artıkları ise doğada çürüyen organik atıklardır. Bu anlamda, geleneksel geri dönüşüm tanımına en az uyanlar meyve artıklarıdır.
Bu nedenle, doğru cevap D seçeneğidir.
3. Duygu, evlerinde kullanılmayan bazı elektronik eşyaların olduğunu gözlemliyor. Bu atıkları nasıl değerlendireceğini bilmiyor. Buna göre Duygu’nun, işlerinden hangilerini yapması uygundur?
I. Sokaktaki çöp kutularına atmak
II. Atıkları geri dönüşüm merkezlerine göndermek
III. Evin deposuna paketleyerek koymak
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, bu soruda Duygu’nun elindeki elektronik atıkları nasıl değerlendirmesi gerektiğini bulacağız. Elektronik atıklar, çevreye zarar verebilecek özel maddeler içerirler, bu yüzden onları doğru şekilde elden çıkarmak çok önemlidir.
Şimdi Duygu’nun yapabileceği seçeneklere tek tek bakalım:
- I. Sokaktaki çöp kutularına atmak: Bu kesinlikle yanlış bir seçenektir. Elektronik eşyalar, normal çöplerle birlikte atılmamalıdır çünkü içerdikleri zararlı maddeler çevreye ve toprağa karışabilir.
- II. Atıkları geri dönüşüm merkezlerine göndermek: Bu çok doğru bir seçenektir. Elektronik atıklar, özel geri dönüşüm tesislerinde işlenerek içlerindeki değerli metaller ayrıştırılır ve zararlı maddeler de güvenli bir şekilde bertaraf edilir. Bu, çevre kirliliğini önlemek için en iyi yoldur.
- III. Evin deposuna paketleyerek koymak: Bu da doğru bir yöntem değildir. Elektronik atıklar, bir süre sonra daha da bozulabilir veya içlerindeki zararlı maddeler sızabilir. Ayrıca, depoda durması da sorunu çözmez, sadece erteler.
Bu durumda, Duygu’nun yapması gereken en uygun şey, elektronik atıkları geri dönüşüm merkezlerine göndermektir.
Doğru cevap B seçeneğidir.