Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersinden harika bir konuyu, Kuvvet ve Hareket ünitesini tekrar edeceğiz. Önündeki sayfada bizden varlıkların “Dengelenmiş Kuvvetler” mi yoksa “Dengelenmemiş Kuvvetler” mi etkisinde olduğunu bulmamız isteniyor.
Soruları çözmeye başlamadan önce şu altın kuralı hatırlayalım:
Dengelenmiş Kuvvet: Eğer bir cisim duruyorsa ya da sabit süratle düz bir yolda gidiyorsa, dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir. Net kuvvet sıfırdır.
Dengelenmemiş Kuvvet: Eğer bir cisim hızlanıyorsa, yavaşlıyorsa ya da yön değiştiriyorsa, dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir. Net kuvvet sıfırdan farklıdır.
Hadi şimdi görselleri tek tek inceleyelim ve boşlukları dolduralım.
1. Soru: Masada duran vazo
Bu soru zaten örnek olarak verilmiş ama neden böyle olduğunu anlayalım.
- Adım 1: Vazonun hareketine bakıyoruz. Vazo masanın üzerinde hareketsiz bir şekilde duruyor.
- Adım 2: Kuralımızı hatırlayalım; duran cisimler üzerindeki net kuvvet sıfırdır.
- Sonuç: Dengelenmiş Kuvvet
2. Soru: Karda kayan sporcu
- Adım 1: Sporcunun hareketini analiz edelim. Sporcu yokuş aşağı kayıyor. Yokuş aşağı inerken yer çekimi etkisiyle gitgide hızlanacaktır veya yönünü değiştirmek için manevralar yapacaktır.
- Adım 2: Hızlanma, yavaşlama veya yön değiştirme varsa, orada net kuvvet sıfır değildir. Hareketliliğin ve hız değişiminin olduğu yerde denge bozulmuştur.
- Sonuç: Dengelenmemiş Kuvvet
3. Soru: Duvarda asılı tablo
- Adım 1: Tabloya bakalım. Duvarda çakılı bir şekilde, hiç kıpırdamadan duruyor mu? Evet, duruyor.
- Adım 2: Duran cisimlerde kuvvetler birbirini dengeler (aşağı çeken yer çekimi ile yukarı tutan çivinin kuvveti eşittir).
- Sonuç: Dengelenmiş Kuvvet
4. Soru: Havaalanına inen uçak
- Adım 1: Uçağın durumunu inceleyelim. Uçak “iniş yapıyor”. İniş yapan bir uçak pistte durabilmek için ne yapmak zorundadır? Tabii ki yavaşlamak zorundadır.
- Adım 2: Bir cisim yavaşlıyorsa, sürati değişiyor demektir. Sürat değişimi varsa kuvvetler dengeli değildir.
- Sonuç: Dengelenmemiş Kuvvet
5. Soru: Potaya atılan basketbol topu
- Adım 1: Topun hareketini düşünelim. Top elden çıktıktan sonra havada bir yay çizer, yükselir ve sonra aşağı düşer. Hem yönü değişir hem de hızı değişir.
- Adım 2: Yön ve hız değişimi olduğu için bu hareket sabit değildir. Yer çekimi kuvveti topun hareketini sürekli değiştirir.
- Sonuç: Dengelenmemiş Kuvvet
6. Soru: Limanda bekleyen gemi
- Adım 1: Anahtar kelimeye dikkat edelim: “Bekleyen”. Gemi hareket etmiyor, suyun üzerinde demir atmış ve duruyor.
- Adım 2: Cisim duruyorsa, üzerindeki tüm kuvvetler birbirini sıfırlamış demektir.
- Sonuç: Dengelenmiş Kuvvet
İşte bu kadar! Unutma; “Duruyor” veya “Sabit Süratli” ise Dengelenmiş, “Hızlanıyor”, “Yavaşlıyor” veya “Dönüyor” ise Dengelenmemiş kuvvettir. Başarılar dilerim!
