Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle birlikte tohumların çimlenmesi için gerekenleri keşfedeceğimiz harika bir fen bilimleri deneyi yapacağız. Hazırsanız, gelin ilk olarak bu deneyin amacına ve nasıl yapılacağına bir göz atalım.
Tohumlar, çimlenmeleri için gerekli koşullar sağlanana kadar yıllarca bile olsa bekleyebilir. Bu sürede tohum içindeki embriyo uyku halindedir.
Çimlenme, tohum içindeki embriyonun uygun koşullarda büyüyüp gelişmesidir. Bu koşullar su (yeterli nem), uygun sıcaklık ve havadır.
Tohumun çimlenmesinde suyun etkisini gözlemlemek için aşağıdaki etkinliği yapınız.
ÇİMLENME İÇİN NE GEREKLİ?
Gerekli Malzeme
- Kâğıt havlu
- 6 adet şeffaf plastik bardak
- Su
- Fasulye, nohut, mercimek, bakla, buğday vb.nin tohumları
Amaç: Tohumun çimlenmesi için gerekli şartları gözlemlemek
Hipotez Kurma
Tohumların çimlenebilmesi için hangi koşullar gereklidir? Bu soruya vereceğiniz cevabı şu şekilde yazarak bir hipotez oluşturunuz.
Hipotezi Test Etme
1. Bardakların her birinin içine ince bir katman halinde kâğıt havlu yerleştiriniz. Kâğıt havluların üzerine seçtiğiniz 2 tohumu koyunuz. Bardaklardaki tohumların üzerini ince bir katman halinde kâğıt havlu ile kapatınız.
2. Bardaklardan birini ışık almayacak bir ortama, diğerini güneş ışığı alacak bir ortama koyunuz. Her iki bardaktaki kâğıt havluyu nemli kalacak şekilde her gün eşit miktarda sulayınız. Işık dışında sıcaklık ve su faktörlerinin aynı olmasına dikkat ediniz.
3. Bardaklardan ikisini ışık alan bir noktaya yan yana koyunuz. Bu bardaklardan birindeki kâğıt havluyu nemli kalacak şekilde her gün sulayınız. Diğer bardaktaki kâğıt havluyu sulamayınız. Su dışında sıcaklık ve ışık faktörlerinin aynı olmasına dikkat ediniz.
4. Son iki bardaktan birini oda sıcaklığında bir yere, diğerini ise soğuk bir ortama (buzdolabı vb.) koyunuz. Her iki bardaktaki kâğıt havluyu nemli kalacak şekilde eşit miktarda sulayınız. Sıcaklık dışında su ve ışık faktörlerinin aynı olmasına dikkat ediniz.
5. İlk dört basamaktaki işlemleri 5-6 gün boyunca tekrarlayarak gözlemleyiniz. 2, 3 ve 4. basamaklardaki değişkenleri defterinize çizeceğiniz aşağıdaki gibi bir tabloya not ediniz.
Bağımlı Değişken
Bağımsız Değişken
Kontrol Edilen Değişkenler
Sonuç
- Bu deneydeki bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişkenler nelerdir?
- Tohumların çimlenip büyümesi için hangi koşullar gerekir?
- Hipoteziniz doğrulandı mı? Nedenleriyle açıklayınız.
201
Şimdi bu soruların cevaplarını tek tek inceleyelim:
—
Soru: Bağımlı değişken, bağımsız değişken ve kontrol edilen değişkenler nelerdir?
Çözüm:
Bu deneyde, gözlemlediğimiz ve ölçüm yaptığımız şey bağımlı değişkendir. Yani tohumun çimlenip çimlenmemesi ve nasıl çimlendiği bağımlı değişkendir.
Deneyde bizlerin değiştirdiği, yani farklılık yarattığı şeyler ise bağımsız değişkenlerdir. Deneyde ışık, su ve sıcaklık gibi faktörleri değiştirerek tohumun çimlenmesini nasıl etkilediğini gözlemledik. Bu yüzden ışık, su ve sıcaklık bağımsız değişkenlerdir.
Deneyde sabit tuttuğumuz, yani her durumda aynı olan şeyler ise kontrol edilen değişkenlerdir. Bu deneyde tohumların türü, kullanılan bardak sayısı, kağıt havlunun miktarı gibi faktörleri sabit tuttuk. Bunlar da kontrol edilen değişkenlerdir.
—
Soru: Tohumların çimlenip büyümesi için hangi koşullar gerekir?
Çözüm:
Bu deneyi dikkatlice yapıp gözlemlerimizi not aldığımızda, tohumların çimlenip büyüyebilmesi için suya, uygun sıcaklığa ve havaya ihtiyaç duyduğunu göreceğiz. Bu üç faktör tohumun içindeki embriyonun uykusundan uyanıp gelişmesini sağlar.
—
Soru: Hipoteziniz doğrulandı mı? Nedenleriyle açıklayınız.
Çözüm:
Bu sorunun cevabı, sizin kurduğunuz hipoteze ve deney sonucunda yaptığınız gözlemlere bağlı olacak. Eğer başlangıçta hipotez olarak “Tohumların çimlenmesi için ışık, su ve sıcaklık gerekir” gibi bir şey yazdıysanız ve deneyde bu koşulların sağlandığı tohumların çimlendiğini, sağlanmadığı tohumların ise çimlenmediğini gözlemlediyseniz, hipoteziniz doğrulanmış demektir.
Örneğin, bir bardaktaki tohumu susuz bıraktığınızda çimlenmediğini görürseniz, bu da suyun çimlenme için ne kadar önemli olduğunu gösterir. Benzer şekilde, tohumu buzdolabına koyduğunuzda çimlenmesinin geciktiğini veya hiç çimlenmediğini görürseniz, uygun sıcaklığın önemini anlarsınız.
Kısacası, kurduğunuz hipotezi deney sonuçlarıyla karşılaştırarak “Evet, hipotezim doğrulandı çünkü…” veya “Hayır, hipotezim tam olarak doğrulanamadı çünkü…” şeklinde bir açıklama yapabilirsiniz. Deney gözlemleriniz bu açıklamanın en önemli dayanağı olacaktır.
Umarım bu açıklamalar deneyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!