Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün fen bilimleri dersinde ışığın kırılması ve mercekler konusunu işleyeceğiz. Bu konu, etrafımızdaki dünyayı daha iyi anlamamıza yardımcı olacak. Hazırsanız, başlayalım!
3. IŞIĞIN KIRILMASI VE MERCEKLER
Görselde ilk olarak bir akvaryum görüyoruz. Akvaryumdaki balıkların neden uzaktaymış gibi göründüğünü merak ettiniz mi? Bunun sebebi, ışığın farklı ortamlarda nasıl davrandığını anlamaktan geçiyor. Işık, düz yollar izleyerek ilerler ama önüne çıkan engeller veya farklı yoğunluktaki ortamlardan geçerken yön değiştirebilir. İşte bu olaya ışığın kırılması diyoruz.
Akvaryumdaki balıkların bize göründüğünden daha uzakta gibi görünmesinin nedeni, ışığın sudan havaya geçerken kırılmasıdır. Su ve hava, farklı yoğunluktaki ortamlardır ve ışık bu ortamlarda farklı hızlarda ilerler. Bu da balıkların konumunu algılamamızı etkiler.
Aynı şekilde, bir bardağın içindeki kaşığın kırılmış gibi görünmesi de ışığın sudan havaya geçerken kırılmasından kaynaklanır. Işık, kaşığın üzerinden gelip suya girdiğinde ve sonra sudan havaya çıkarak gözümüze ulaştığında bu kırılma olayı gerçekleşir.
IŞIK ORTAM DEĞİŞTİRİYOR
Şimdi bu olayı daha iyi anlamak için bir deney yapalım.
Gerekli Malzemeler:
- Lazer kalemi
- Kalın pencere camı (kare ya da dikdörtgen şeklinde kesilmiş)
- Beyaz kâğıt
- Cam bardak
- Su
Amaç: Işığın ortam değiştirirken izlediği yolu gözlemlemek ve kırılma olayının sebebinin ortam değişikliğiyle ilişkisini kurmak.
İzlenen Yol:
Uyarı: Lazer kaleminin ışığını doğrudan arkadaşlarınızın gözüne ya da kendi gözlerinize tutmayınız. Gözlerinize zarar verebilir.
Adım 1: Beyaz kâğıdı masaya serip üzerine pencere camını yerleştiriniz. Ortamı karanlık hâle getiriniz.
Adım 2: Lazer kaleminin ışığını masayı teğet geçecek şekilde cam levhanın kenarına önce dik sonra da dik olmayan açılarla gönderiniz. Lazer ışığının cama girmeden cam içinde ve camdan çıktıktan sonra izlediği yolu her bir durum için gözlemleyiniz. Gözlemlerinizi defterinize çizerek gösteriniz.
Adım 3: Bardağı suyla doldurunuz. Lazer ışığını suyun yüzeyinden bardağa önce dik sonra değişik açılarla gönderiniz ve ışığın izlediği yolu gözlemleyiniz. Gözlemlerinizi defterinize çizerek gösteriniz.
Sonuç
- Lazer ışığını cam levhaya dik olarak gönderdiğinizdeki gözleminiz nedir?
- Lazer ışığını cam levhaya değişik açılarla gönderdiğinizdeki gözlemleriniz nedir?
- Lazer ışığının cam levhaya giriş ve çıkış doğrultuları arasında fark var mı? Nasıl?
- Denemelerinizi suyla yaptığınızda gözlemlerinizde bir değişiklik oldu mu? Neden?
- Işığın ortam değiştirirken izlediği yolun değişmesini nasıl açıklarsınız?
Bu deneyler sayesinde ışığın farklı ortamlarda nasıl davrandığını daha iyi anlayacağız. Unutmayın, bilim merakla başlar!