Merhaba sevgili öğrencilerim, bugün birlikte fen bilimleri dersimizdeki bu harika soruları çözeceğiz! Hazırsanız başlayalım!
5. Yukarıda tanecik modelleri verilen maddeler için aşağıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
I. Bakır tel aynı cins atomlardan oluşur.
II. Her ikisi de saf maddedir.
III. Su, molekül hâlinde, karışım bir maddedir.
A) Yalnız II
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, bu soruda bize iki farklı maddenin tanecik modeli verilmiş. Birinci modelde aynı türden küreler görüyoruz, bu bize bakır tel gibi saf bir elementi temsil ediyor. İkinci modelde ise farklı renkte ve boyutta kürelerin bir araya gelerek oluşturduğu gruplar görüyoruz. Bu da su gibi bir bileşiği temsil ediyor.
Şimdi önermeleri tek tek inceleyelim:
- I. Bakır tel aynı cins atomlardan oluşur.
Evet, ilk modeldeki gibi aynı renkteki ve boyuttaki küreler aynı tür atomları temsil eder. Bu nedenle bakır tel gibi saf elementler aynı cins atomlardan oluşur. Bu önerme doğrudur.
- II. Her ikisi de saf maddedir.
İlk model saf bir element olduğu için saf maddedir. Ancak ikinci model, farklı atomların bir araya gelerek oluşturduğu bir bileşik olduğu için saf maddedir. Yani her ikisi de saf maddedir. Bu önerme de doğrudur.
- III. Su, molekül hâlinde, karışım bir maddedir.
Su bir bileşiktir, yani birden fazla farklı atomun belirli oranlarda birleşmesiyle oluşur. Bileşikler de saf madde grubuna girer. Karışım ise farklı maddelerin bir araya gelmesiyle oluşur ve belirli bir formülü yoktur. Bu nedenle su bir karışım değildir, bir bileşiktir. Bu önerme yanlıştır.
Bu durumda doğru olan önermeler I ve II’dir. Bu yüzden doğru cevabımız B) I ve II‘dir.
6. Yukarıda verilen özellikler element ve bileşiğe ait olarak gruplandırıldığında doğru gruplandırma hangi seçenekte verilmiştir?
Özellikler:
I. Farklı tür atomlardan oluşur.
II. Kendisini oluşturan elementlerden farklı özellik gösterir.
III. Kendinden başka elementlere ayrıştırılamaz.
Seçenekler:
A) Element: I, II Bileşik: III
B) Element: I ve III Bileşik: II
C) Element: II, III Bileşik: I
D) Element: III Bileşik: I, II
Çözüm:
Bu soruda bize verilen üç özelliği element ve bileşiklere göre ayırmamız isteniyor. Element ve bileşiklerin temel özelliklerini hatırlayalım:
- Elementler: Aynı cins atomlardan oluşurlar. Kimyasal yöntemlerle daha basit maddelere ayrıştırılamazlar. Kendi atomlarından farklı özellik gösterirler ama örneğin demir elementi, demir atomlarından oluşur ve demirin kendine has özellikleri vardır.
- Bileşikler: Farklı tür atomların belirli oranlarda birleşmesiyle oluşurlar. Kendilerini oluşturan elementlerden tamamen farklı özellikler gösterirler. Kimyasal yöntemlerle kendilerini oluşturan elementlere ayrıştırılabilirler.
Şimdi özellikleri bu bilgilere göre değerlendirelim:
- I. Farklı tür atomlardan oluşur.
Bu özellik, farklı atomların bir araya gelerek oluştuğunu belirtiyor. Bu durum bileşiğin bir özelliğidir.
- II. Kendisini oluşturan elementlerden farklı özellik gösterir.
Evet, mesela su (H₂O) hidrojen ve oksijen gazından oluşur ama suyun özellikleri (sıvı olması, yanıcı olmaması gibi) hidrojen ve oksijenin özelliklerinden tamamen farklıdır. Bu özellik de bileşiğe aittir.
- III. Kendinden başka elementlere ayrıştırılamaz.
Elementler, daha basit maddelere ayrıştırılamazlar. Bu onların temel tanımıdır. Bu özellik elemente aittir.
Öyleyse:
Elemente ait özellik: III
Bileşiğe ait özellikler: I ve II
Bu gruplandırmayı sağlayan seçenek D) Element: III Bileşik: I, II‘dir.
7. Aşağıdaki tabloda bazı bileşiklerin formülleri, adları ve kullanım alanları verilmiştir. Buna göre tabloda hangi bileşiklerle ilgili hatalı bilgi verilmiştir?
| Bileşiğin Formülü | Bileşiğin Adı | Kullanım Alanları | |
|---|---|---|---|
| 1 | H₂SO₄ | Sülfürik asit | Sönmemiş kireç olarak bilinir. İnşaatlarda kullanılır. |
| 2 | NH₃ | Amonyak | Ev temizlik maddelerinde, gübre yapımında kullanılır. |
| 3 | NaOH | Sodyum hidroksit | Akü asidi olarak kullanılır. |
A) Yalnız 1
B) Yalnız 2
C) 1 ve 3
D) 1, 2 ve 3
Çözüm:
Şimdi bu tabloda verilen bilgileri tek tek inceleyerek hangisinin yanlış olduğunu bulalım.
- 1. Bileşik: Sülfürik asit (H₂SO₄)
Formülü H₂SO₄ olan madde sülfürik asittir. Bu doğru. Ancak kullanım alanı olarak “Sönmemiş kireç olarak bilinir. İnşaatlarda kullanılır.” denmiş. Sönmemiş kirecin formülü CaO’dur ve inşaatlarda kullanılır. Sülfürik asit ise çok kuvvetli bir asittir ve akü yapımında, gübre üretiminde ve metal temizliğinde kullanılır. Bu nedenle sülfürik asitle ilgili verilen kullanım alanı hatalıdır.
- 2. Bileşik: Amonyak (NH₃)
Formülü NH₃ olan madde amonyaktır. Bu doğru. Kullanım alanı olarak “Ev temizlik maddelerinde, gübre yapımında kullanılır.” denmiş. Amonyak gerçekten de bu alanlarda yaygın olarak kullanılır. Bu bilgi doğrudur.
- 3. Bileşik: Sodyum hidroksit (NaOH)
Formülü NaOH olan madde sodyum hidroksittir. Bu doğru. Kullanım alanı olarak “Akü asidi olarak kullanılır.” denmiş. Akü asidi genellikle sülfürik asittir (H₂SO₄). Sodyum hidroksit (NaOH) ise kostik olarak bilinir ve sabun yapımında, deterjan üretiminde, kağıt sanayisinde ve su arıtımında kullanılır. Bu nedenle sodyum hidroksit ile ilgili verilen kullanım alanı hatalıdır.
Yapılan incelemeler sonucunda 1. ve 3. bileşiklerle ilgili hatalı bilgi verilmiştir. Bu yüzden doğru cevabımız C) 1 ve 3‘tür.