Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin “Kuvvet, İş ve Enerji İlişkisi” ünitesine hoş geldiniz. Bu ünitede günlük hayatımızda sıkça kullandığımız bu kavramların bilimsel anlamlarını öğreneceğiz. Hazırsanız, görseldeki sorularla konumuza başlayalım!
Soru 1
İş yapmak deyince ne anlıyorsunuz?
Çözüm:
Sevgili gençler, günlük hayatta “iş yapmak” deyince aklımıza pek çok şey gelebilir, değil mi? Mesela ders çalışmak, bir yerden bir yere bir şey taşımak gibi. Ancak fen bilimlerinde “iş yapmak” kavramı biraz daha farklı tanımlanır. Fen bilimlerinde iş yapabilmek için iki önemli şart vardır:
- Birinci şart: Bir cisme bir kuvvet uygulanmalıdır.
- İkinci şart: Uygulanan kuvvetin doğrultusunda cisim yer değiştirmelidir.
Yani, bir şeyi ittiğimizde veya çektiğimizde, eğer o şey hareket ediyorsa, fen bilimleri açısından iş yapmış oluruz. Eğer kuvvet uyguladığımız halde cisim yer değiştirmiyorsa, fen bilimleri anlamında iş yapmış sayılmayız. Unutmayalım, kuvvet ve yer değiştirmenin aynı doğrultuda olması çok önemli!
Soru 2
Görsellerdeki çocuklar sizce iş yapmış sayılır mı?
Çözüm:
Şimdi bu soruyu görsellerdeki çocukları inceleyerek cevaplayalım:
1. Görsel: Ders çalışan öğrenci
Bu öğrencimiz ders çalışıyor, yani defterine yazı yazıyor. Kalemiyle deftere bir kuvvet uyguluyor ve defter üzerinde bir etki oluşturuyor. Ancak, defter yer değiştirmiyor. Bu yüzden, fen bilimleri açısından ders çalışan öğrenci iş yapmış sayılmaz.
2. Görsel: Çanta taşıyan ve merdiven çıkan öğrenci
Bu öğrencimiz bir çanta taşıyor ve merdivenlerden çıkıyor. Çantayı taşırken hem yer çekimine karşı bir kuvvet uyguluyor hem de merdivenlerden çıktığı için yer değiştiriyor. Kuvvetin yönü yukarı doğruyken, yer değiştirme de yukarı doğru olduğu için bu öğrenci iş yapmış sayılır.
3. Görsel: Çanta taşıyan öğrenci
Bu öğrencimiz de çanta taşıyor. Yürürken çantayı taşımak için yer çekimine karşı bir kuvvet uyguluyor ve aynı zamanda ilerleyerek yer değiştiriyor. Kuvvetin yönü (yukarı doğru) ile yer değiştirmenin yönü (ileri doğru) farklı olsa da, çantayı taşırken sürekli olarak yer çekimine karşı bir iş yapmış olur. Bu nedenle, bu öğrenci de iş yapmış sayılır.
4. Görsel: Oyuncak arabasıyla oynayan çocuk
Bu çocuğumuz oyuncak arabasını iterek oynuyor. Arabayı itmek için bir kuvvet uyguluyor ve oyuncak araba da bu kuvvetin doğrultusunda hareket ediyor, yani yer değiştiriyor. Bu durumda, fen bilimleri açısından oyuncak arabasını iten çocuk iş yapmış sayılır.
Özetle:
Fen bilimlerinde iş yapabilmek için hem kuvvet uygulamalı hem de o kuvvetin doğrultusunda cisim yer değiştirmelidir. Bu şartlar sağlandığında iş yapılmış olur.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!