Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencileri! Fen Bilimleri dersimiz için gönderdiğiniz soruları birlikte adım adım inceleyelim ve çözelim. Bu sorular, öğrendiğimiz temel kavramları pekiştirmemize yardımcı olacak. Hazırsanız başlayalım!
—
C) Aşağıdaki ifadeleri kutucuklardaki kavramların uygun olanıyla tamamlayınız. Bu kavra- mı birden fazla cevap için kullanabileceğinizi ve bu kavramların ek alabileceğini göz önünde bulundurunuz.
yer çekimi
azalır
ağırlık
kütle
Newton
artar
1.
kütle kuvveti daima Dünya’nın merkezine doğrudur.
Açıklama: Sevgili arkadaşlar, hatırlayalım. Bir cismin kütlesi, madde miktarıdır ve her yerde aynıdır. Ancak ağırlık ise kütle ile yer çekimi kuvvetinin çarpımıdır. Yer çekimi kuvveti cisimleri Dünya’nın merkezine doğru çeker. Bu yüzden, kuvvetin yönü her zaman Dünya’nın merkezine doğrudur.
2.
ağırlık varlıklara etki eden yer çekimi kuvvetine ağırlık adı verilir.
Açıklama: Bu soruda da ağırlık kavramını tanımlıyoruz. Bir cismin ağırlığı, o cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir. Yer çekimi kuvveti, cismin kütlesiyle doğru orantılıdır.
3.
kütle bir cismin bulunduğu yere göre değişmez.
Açıklama: Kütle, bir cisimdeki madde miktarıdır. Madde miktarı, uzayda veya farklı gezegenlerde olsanız bile değişmez. Yani, Ay’a gittiğinizde de kütleniz Dünya’daki ile aynı kalır.
4.
ağırlık bir cismin bulunduğu yere göre değişir.
Açıklama: Ağırlık ise yer çekimi kuvvetine bağlı olduğu için değişir. Örneğin, Ay’ın yer çekimi Dünya’nınkinden az olduğu için Ay’daki ağırlığınız Dünya’daki ağırlığınızdan daha az olacaktır.
5.
azalır bir cismin ağırlığı kutuplardan Ekvator’a doğru gidildikçe azalır.
Açıklama: Dünya’mızın şekli tam bir küre değil, kutuplardan basık, Ekvator’dan şişkindir. Bu durum, Ekvator’da yer çekimi kuvvetinin kutuplara göre biraz daha az olmasına neden olur. Bu yüzden, kutuplardan Ekvator’a doğru gidildikçe cisimlerin ağırlığı azalır.
—
C) Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyiniz.
1. * Dinamometre ile ölçülür.
* Bulunduğu konuma göre değişir.
* Birimi kilogramdır.
* Madde miktarıdır.
Yukarıda verilen özelliklerden kaç tanesi ağırlık ile ilgilidir?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
Çözüm:
Şimdi bu özellikleri tek tek inceleyerek hangilerinin ağırlıkla ilgili olduğunu bulalım:
- Dinamometre ile ölçülür: Evet, ağırlık dinamometre ile ölçülür. Bu özellik ağırlıkla ilgilidir.
- Bulunduğu konuma göre değişir: Evet, ağırlık yer çekimi kuvvetine bağlı olduğu için bulunduğu yere göre değişir. Bu özellik ağırlıkla ilgilidir.
- Birimi kilogramdır: Hayır, kilogram bir kütle birimidir. Ağırlığın birimi Newton’dur. Bu özellik ağırlıkla ilgili değildir.
- Madde miktarıdır: Hayır, madde miktarı kütledir. Ağırlık ise kütle ile yer çekimi kuvvetinin çarpımıdır. Bu özellik ağırlıkla ilgili değildir.
Buna göre, ağırlıkla ilgili olan özellikler 2 tanedir.
Sonuç: B) 2
2.
Bir öğrenci M cismini önce eşit kollu teraziye koyarak tartıyor. Sonra da aynı cismi dinamometreye takarak ölçüm yapıyor. Bu öğrenci eşit kollu terazide cismin kütlesini 4 kg olarak ölçtüğüne göre dinamometrede ölçtüğü değer kaç N’ı gösterir?
A) 0,4
B) 4
C) 40
D) 45
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda iki farklı ölçüm aleti kullanılıyor: eşit kollu terazi ve dinamometre. Bize verilen bilgiler şunlar:
- Eşit kollu terazi ile ölçülen değer: 4 kg. Eşit kollu terazi kütleyi ölçer. Yani, M cisminin kütlesi 4 kg‘dır.
- Dinamometre ile ölçülecek değer isteniyor. Dinamometre ise ağırlığı ölçer.
Ağırlığı hesaplamak için kütleyi ve yer çekimi ivmesini bilmemiz gerekir. Soruda, cismin Dünya’da olduğu varsayılıyor. Dünya’da yer çekimi ivmesi yaklaşık olarak $10 N/kg$’dır. Yani her 1 kg kütle için yer çekimi kuvveti 10 N’dur.
Şimdi ağırlığı hesaplayalım:
Ağırlık = Kütle x Yer Çekimi İvmesi
Ağırlık = 4 kg x 10 N/kg
Ağırlık = 40 N
Yani, dinamometre 40 N değerini gösterecektir.
Sonuç: C) 40
3.
Nalan, hafta sonu arkadaşları ile Aladağlara tırmanışa gitmeye karar vermiş.
Buna göre, Nalan’ın tırmanışı boyunca
I. Ağırlığı azalır.
II. Kütlesi artar.
III. Kütlesi değişmez.
durumlarından hangileri gerçekleşir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
Çözüm:
Bu soruda Nalan’ın dağ tırmanışına gitmesi durumunu inceliyoruz. Dağlara tırmandıkça ne değişir, ne değişmez, birlikte bakalım:
- I. Ağırlığı azalır: Dağlara tırmandıkça yerden yükseliriz. Yerden yükseldikçe yer çekimi kuvveti biraz azalır. Bu da cisimlerin ağırlığının azalmasına neden olur. Yani, Nalan’ın ağırlığı tırmanışı boyunca biraz azalacaktır. Bu ifade doğrudur.
- II. Kütlesi artar: Kütle, bir cisimdeki madde miktarıdır ve nerede olursak olalım değişmez. Nalan’ın vücudundaki madde miktarı tırmanış sırasında artmaz. Bu ifade yanlıştır.
- III. Kütlesi değişmez: Kütle, madde miktarı olduğu için, Nalan’ın kütlesi tırmanış sırasında değişmeyecektir. Bu ifade doğrudur.
Gerçekleşen durumlar I ve III’tür.
Sonuç: D) I ve III
4.
Hazal izlediği filmde bir x gezegeninden Dünya’ya gelen canlının, ağırlığının gezegendeki ağırlığından az olduğunu öğreniyor.
Buna göre, Hazal aşağıdaki yorumlardan hangisini doğru olarak yapmıştır?
A) x gezegeninin kütle çekim kuvveti Dünya’nınkinden fazladır.
B) x gezegeninin kütle çekim kuvveti Dünya’nınkinden azdır.
C) x gezegeninde canlının kütlesi daha fazladır.
D) Dünya’da canlının kütlesi daha azdır.
Çözüm:
Bu soruda Hazal’ın izlediği bir filmdeki bilgiyi yorumlamasını istiyor. Bize verilen bilgi şu: x gezegeninden gelen canlının Dünya’daki ağırlığı, kendi gezegenindeki ağırlığından az.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) x gezegeninin kütle çekim kuvveti Dünya’nınkinden fazladır: Eğer x gezegeninin kütle çekim kuvveti daha fazla olsaydı, canlının x gezegenindeki ağırlığı Dünya’daki ağırlığından daha fazla olurdu. Ama bize verilen bilgi tam tersi. Bu yüzden bu seçenek yanlış.
- B) x gezegeninin kütle çekim kuvveti Dünya’nınkinden azdır: Ağırlık, kütle ile kütle çekim kuvvetinin çarpımıdır. Eğer bir canlının ağırlığı Dünya’da daha az ise, bu o gezegendeki kütle çekim kuvvetinin daha az olduğunu gösterir. Yani, x gezegeninin kütle çekim kuvveti Dünya’nınkinden azdır. Bu ifade doğrudur.
- C) x gezegeninde canlının kütlesi daha fazladır: Kütle, madde miktarıdır ve her yerde aynıdır. Canlının kütlesi x gezegeninde de Dünya’da da aynıdır. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Dünya’da canlının kütlesi daha azdır: Yine kütle ile ilgili bir yanlış ifade. Kütle değişmez. Bu seçenek yanlıştır.
Hazal’ın doğru yaptığı yorum, x gezegeninin kütle çekim kuvvetinin Dünya’nınkinden az olduğudur.
Sonuç: B) x gezegeninin kütle çekim kuvveti Dünya’nınkinden azdır.
Umarım bu çözümler ve açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başka sorularınız olursa çekinmeden sorun! Başarılar dilerim!