Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün dinamometre ile ağırlık ölçümü üzerine bir etkinliği birlikte inceleyeceğiz. Hazırsanız, başlayalım!
Kuvvetin dinamometre ile ölçüldüğünü hatırlayınız. Dinamometrenin ucuna bir cisim astığınızda bu cisme yer çekimi kuvveti etki ederek yayın uzamasına neden olacaktır. Yayın uzaması yerin cisme uyguladığı çekim kuvveti ile doğru orantılıdır. Cismin kütlesi arttıkça yerin cisme uyguladığı çekim kuvveti artacağından yayın boyu daha çok uzayacaktır. Bu da dinamometreden ölçülen kuvvetin büyüklüğünün artması demektir. Bazı cisimleri yerden daha kolay kaldırdığınız halde bazı cisimleri daha zor kaldırdığınızı fark etmişsinizdir. Kaldırmakta zorlandığınız cisimler için “ağır” ifadesini kullandığınız olmuştur. Peki ağırlık kavramı nedir? Nasıl ölçülür? Bunu öğrenmek için aşağıdaki etkinliği yapınız.
Dinamometrenin ucundaki cisme yer çekimi kuvveti etki eder.
AĞIRLIK ÖLÇELİM
Gerekli Malzeme
- Dinamometre
- Poşet
- Kalem kutusu
- Defter
- Kitap
Amaç: Çeşitli cisimlere etki eden yer çekimi kuvvetinin büyüklüğünü dinamometre ile ölçmek.
İzlenen Yol
- Aşağıdaki gibi bir tabloyu defterinize çiziniz.
- Poşetin içine kalem kutusunu koyunuz. Dinamometrenin çengeline poşeti asınız ve dinamometrenin gösterdiği değeri okuyup tabloya birimi ile kaydediniz.
- Aynı işlemleri defter ve kitap için de yapınız.
| Cisimler | Dinamometreden Okunan Değer |
|---|---|
| Kalem kutusu | |
| Defter | |
| Kitap |
Sonuç
- Ölçtüğünüz cisimler için dinamometreden hangi değerleri okudunuz?
- Dinamometreden okuduğunuz en büyük değer hangi cisme ait? Niçin?
- Dinamometre ile ölçülen değerin birimi nedir?
—
Şimdi bu etkinliğin sonuçlarını ve soruların cevaplarını inceleyelim:
Soru: Ölçtüğünüz cisimler için dinamometreden hangi değerleri okudunuz?
Bu sorunun cevabı, etkinliği uygularken sizin dinamometreden okuyacağınız değerlere göre değişecektir. Her bir cismin ağırlığı farklı olacağı için okunan değerler de farklı olacaktır. Örneğin, kalem kutusunu astığınızda bir değer, defteri astığınızda başka bir değer, kitabı astığınızda ise yine farklı bir değer okuyacaksınız. Bu değerleri kendi yaptığınız ölçümlere göre tabloya yazmanız gerekiyor.
Soru: Dinamometreden okuduğunuz en büyük değer hangi cisme ait? Niçin?
Etkinliği doğru bir şekilde yaptıysanız, dinamometreden okuduğunuz en büyük değer, en ağır cisme aittir. Ağırlık, bir cisim üzerine etki eden yer çekimi kuvvetidir. Kütlesi daha büyük olan cisimlere etki eden yer çekimi kuvveti de daha büyük olur. Bu yüzden, dinamometrede en yüksek değeri gösteren cisim, en ağır olan cismimizdir.
Soru: Dinamometre ile ölçülen değerin birimi nedir?
Dinamometre ile ölçülen değerin birimi Newton‘dur. Newton, kuvvetin uluslararası birim sistemindeki adıdır ve ‘N’ harfi ile gösterilir. Yani, dinamometrede gördüğünüz sayılar, o cismin ağırlığının Newton cinsinden değeridir.
Umarım bu açıklamalar etkinliği daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Aklınıza takılan bir şey olursa çekinmeden sorun!