Harika bir soru! Sevgili öğrencilerim, gelin hep birlikte bu haritayı ve soruları inceleyelim. Sosyal Bilgiler dersimizin en güzel yanlarından biri de böyle haritalar üzerinden kendi köklerimizi, komşularımızı ve tarihimizi öğrenmektir. Haydi bakalım, soruları adım adım çözelim!
1. Ülkemizle denizden ve karadan komşu olan Türk devletlerinin isimlerini yazınız.
Sevgili çocuklar, bu soruyu çözmek için haritayı dikkatlice incelememiz gerekiyor. Soru bizden hem kara hem de deniz komşumuz olan Türk devletlerini bulmamızı istiyor. Haydi, Türkiye’nin komşularına bir göz atalım.
Adım 1: Önce haritada ülkemiz Türkiye’nin yerini bulalım. Haritanın sol tarafında, Karadeniz’in altında yer alıyor.
Adım 2: Şimdi Türkiye’nin doğu sınırlarına bakalım. Orada hangi ülkeleri görüyoruz? Gürcistan, Ermenistan, İran gibi komşularımız var. Ama bir de dikkatli bakarsak, İran ile Ermenistan arasında, ülkemizle küçük bir kara sınırı olan bir yer görüyoruz: Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti.
Adım 3: Nahçıvan, kime bağlı bir topraktır? Evet, doğru bildiniz! Nahçıvan, can kardeşimiz Azerbaycan‘a bağlıdır. Bu yüzden Nahçıvan ile olan sınırımız, aslında Azerbaycan ile olan kara sınırımız sayılır. Haritadaki lejantta (yani harita anahtarında) “Bağımsız Türk Devletleri” pembe renkle gösterilmiş ve Azerbaycan da bu renkte.
Adım 4: Deniz komşularımıza baktığımızda ise Karadeniz’in karşı kıyısında veya Akdeniz’de doğrudan komşumuz olan bir Türk devleti bulunmuyor. Bu durumda sorumuzun cevabı netleşiyor.
Sonuç:
Ülkemizle karadan komşu olan Türk devleti Azerbaycan‘dır. Bu komşuluk, Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti üzerinden sağlanmaktadır. Hatta bu yüzden biz Azerbaycan için sık sık “iki devlet, tek millet” deriz.
2. “Anayurt Marşı”nı okuyunuz veya dinleyiniz. Marşın Türk dünyasına vermek istediği mesaj ne olabilir? Açıklayınız.
Şimdi de ikinci sorumuza geçelim. Bu soruda “Anayurt Marşı”nın bizlere ne anlatmak istediğini, yani ana fikrini bulacağız. Marşlar, genellikle coşkulu ve önemli mesajlar içeren şiirlerdir. Gelin bu marşın dizelerine yakından bakalım.
Adım 1: Marşta sürekli tekrar eden dizelere dikkat edelim. Bakın ne diyor:
- “Özbek, Türkmen, Uygur, Tatar, Azer bir boydur.”
- “Karakalpak, Kırgız, Kazak bunlar bir soydur.”
Bu dizeler bize ne anlatıyor? Farklı isimler saysa da sonunda hepsinin “bir boy”, “bir soy” olduğunu söylüyor. Yani hepsinin kökeninin, atasının bir olduğunu, akraba olduklarını vurguluyor.
Adım 2: Marşın bir başka bölümünde ise şöyle bir sitem, bir üzüntü var:
“Özbekistan, Türkmenistan diye kurmuşlar. Anayurdum Türkistan’ı bölüp koymuşlar.”
Burada şair, eskiden tek bir vatan olan “Türkistan” coğrafyasının zamanla farklı ülkelere bölündüğünü ve bu durumdan duyduğu üzüntüyü dile getiriyor.
Adım 3: Son olarak marş, Türk gençlerine ve halklarına bir çağrıda bulunuyor:
“İnanmayın, aldanmayın ey Türk yiğitler! Kırk asırlık tarihe sahip olan Türkler!”
Bu sözlerle de “Sizi ayıranlara, bölenlere inanmayın, aldanmayın. Sizler köklü bir tarihe sahip, büyük bir ailesiniz.” demek istiyor.
Sonuç:
Tüm bu adımları birleştirdiğimizde, marşın vermek istediği asıl mesajın BİRLİK, BERABERLİK VE KARDEŞLİK olduğunu anlıyoruz. Marş, bugün farklı devletler ve coğrafyalarda yaşayan tüm Türk halklarının aslında aynı kökten gelen, aynı soydan olan kardeşler olduğunu hatırlatmak istiyor. Siyasi sınırlar onları ayırsa da kültürel ve tarihi bağlarının çok güçlü olduğunu, bu bağları korumaları gerektiğini ve birbirlerine destek olmaları gerektiğini anlatıyor. Kısacası, marş Türk dünyasına “Ayrı olsak da beraberiz, biz bir aileyiz!” mesajını vermektedir.