Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben 6. sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte, harita okuma becerimizi kullanarak Balıkesir ilimizin göreceli konumunu inceleyeceğiz. Önümüzdeki görselde yer alan soruyu adım adım, hep birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Soru: Balıkesir’in göreceli konumunu belirlerken göreceli konumun hangi özelliklerinden bahsedilmiştir?
Sevgili çocuklar, bu soruyu çözmeden önce göreceli konum neydi, kısaca bir hatırlayalım. Bir yerin, çevresindeki denizlere, komşu illere, önemli yollara, dağlara veya kıtalara göre yerini belirtmeye göreceli konum (veya özel konum) deriz. Kısacası, “Nereye göre nerede?” sorusunun cevabıdır. Mesela evinizin konumunu tarif ederken “Okulun karşısında, parkın yanında” demeniz gibi.
Şimdi haritamızdaki bilgi kutucuklarını tek tek inceleyelim ve hangilerinin göreceli konumla ilgili olduğunu bulalım.
Adım 1: Bilgi Kutucuklarını Analiz Edelim
Haritanın etrafında Balıkesir hakkında bize ipuçları veren küçük notlar var. Haydi bunları birlikte okuyalım ve ne anlama geldiklerini düşünelim.
“Çanakkale’nin doğusunda, Bursa’nın batısında, Manisa’nın kuzeyinde ve Marmara Denizi’nin güneyinde yer alır.”
Bu bilgi, Balıkesir’in komşularına ve bir denize göre yerini söylüyor. Bu, göreceli konumun en temel tanımıdır. Demek ki komşu illere ve denizlere göre konumundan bahsedilmiş.
“İlin kuzeyine doğru gidildikçe yükselti azalır.”
Burada ilin fiziki yani yer şekilleri özelliğinden bahsediliyor. Yükseltinin nasıl değiştiği anlatılıyor. Bu da bir yerin kendine has özelliğidir ve göreceli konum içinde değerlendirilir. Yani yer şekilleri özelliklerinden bahsedilmiş.
“Türkiye’nin batısında yer alır.”
Bu cümle, Balıkesir’in ülkemizin neresinde olduğunu belirtiyor. Bu da bir göreceli konum ifadesidir. Dolayısıyla ülke içindeki konumundan da söz edilmiş.
“İki farklı denize kıyısı vardır.”
Balıkesir’in hem Ege Denizi’ne hem de Marmara Denizi’ne kıyısı olduğunu görüyoruz. Denizlere kıyısı olması, bir yerin iklimini, ekonomisini, turizmini etkileyen çok önemli bir göreceli konum özelliğidir. O halde denizlere göre konumundan (denizlere kıyısı olması) bahsedilmiş.
“Kara, demir ve deniz yolu ulaşımına sahiptir.”
Ulaşım yolları, bir şehri diğer şehirlere ve bölgelere bağlar. Bu da şehrin ekonomik ve sosyal önemini artırır. Bu nedenle ulaşım olanakları da göreceli konumun önemli bir parçasıdır.
“İlin güneydoğusuna gidildikçe yükselti artar.”
Tıpkı kuzeye gidildikçe yükseltinin azalması gibi, bu da ilin yer şekilleri özelliklerini anlatan bir bilgidir.
Adım 2: Toparlayalım ve Sonuca Ulaşalım
Tüm bilgi kutucuklarını inceledik. Gördük ki hepsi Balıkesir’in göreceli konumu hakkında farklı bir özellik sunuyor. Soru bizden bu özelliklerin neler olduğunu bulmamızı istiyordu.
O zaman bu özellikleri bir liste halinde yazalım.
Sonuç
Balıkesir’in göreceli konumunu belirlerken bahsedilen özellikler şunlardır:
- Komşu illere ve denizlere göre konumu: Çanakkale, Bursa, Manisa gibi illere ve Marmara Denizi’ne göre nerede olduğu belirtilmiştir.
- Ülke içindeki konumu: Türkiye’nin batısında yer aldığı söylenmiştir.
- Yer şekilleri özellikleri: İlin kuzeyinde ve güneydoğusunda yükseltinin nasıl değiştiği anlatılmıştır.
- Denizlere kıyısı olması: İki farklı denize (Ege ve Marmara) kıyısı olduğu vurgulanmıştır.
- Ulaşım yollarına sahip olması: Kara, demir ve deniz yolu gibi önemli ulaşım ağlarına sahip olduğu belirtilmiştir.
Umarım konu çok daha net anlaşılmıştır. Gördüğünüz gibi bir yerin sadece haritadaki yeri değil, çevresindeki her şey onun konumunu özel ve önemli kılar. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!