Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben sizin 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte kitabımızdaki bu soruyu inceleyip çözeceğiz. Eminim çok kolay bir şekilde anlayacaksınız. Haydi başlayalım!
Soru 2: İlk Türk devletlerinde sosyal hayatı düzenleyen ve yazılı olmayan hukuk kurallarının (töre) dayandığı değerler hangileridir? Aşağıdaki alana yazınız.
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için bize verilen metinlerden, özellikle de “Kaynak 7” olarak belirtilen bölümden faydalanacağız. Hadi adım adım gidelim.
Adım 1
Öncelikle soruyu anlamaya çalışalım. Soru bizden, eski Türk devletlerinde insanların bir arada yaşamasını sağlayan ve yazılı olmayan kurallar bütünü olan “töre”nin hangi temel değerlere dayandığını bulmamızı istiyor. Tıpkı bizim bugün anayasamız ve kanunlarımız olduğu gibi, onların da töreleri vardı.
Adım 2
“Kaynak 7” metnini dikkatlice okuduğumuzda şu cümleleri görüyoruz:
“…Ancak törenin bazı hükümleri kesinlikle değişmezdi. Bunlar könilik (adalet), uzluk (iyilik, faydalılık), tüzlük (eşitlik), kişilik (insanlık) idi…”
İşte bu cümle, sorumuzun cevabını bize doğrudan veriyor! Metin, törenin asla değişmeyen temel direklerini, yani dayandığı değerleri bize sıralamış.
Sonuç
Demek ki, İlk Türk devletlerinde törenin dayandığı temel değerler şunlarmış:
- Könilik: Bu kelime adalet anlamına geliyormuş. Yani töre, herkese karşı adil olmayı emrediyordu.
- Uzluk: Bu kelime iyilik ve faydalılık demekmiş. Yani yapılan işlerin hem iyi hem de topluma yararlı olması gerekiyordu.
- Tüzlük: Bu kelime de eşitlik anlamına geliyormuş. Töreye göre hükümdar da dahil herkes kanunlar önünde eşitti.
- Kişilik: Son olarak bu değer de insanlık anlamına geliyormuş. Töre, insan haklarına ve insani değerlere önem veriyordu.
Kısacası, cevap olarak bu dört temel değeri yazmamız gerekiyor: Adalet (könilik), İyilik (uzluk), Eşitlik (tüzlük) ve İnsanlık (kişilik).
Gördüğünüz gibi, atalarımızın kurduğu devletler ne kadar sağlam temeller üzerine kurulmuş, değil mi? Harikasınız çocuklar!