Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Gelin, bu harika soruları hep birlikte adım adım çözelim ve konuları daha iyi pekiştirelim.
***
5. Aşağıdaki Dünya dilsiz haritası üzerine kıta ve okyanusların isimlerini yazınız.
Bu soruda bizden boş bir dünya haritası üzerinde kıtaları ve okyanusları göstermemiz isteniyor. Haritayı zihnimizde canlandırarak veya bildiklerimizi hatırlayarak bu boşlukları doldurabiliriz. Hadi birlikte dolduralım!
Adım 1: Kıtaları Bulalım
- Asya: Haritanın doğusunda yer alan en büyük kıtadır. Ülkemiz Türkiye’nin de büyük bir kısmı Asya kıtasındadır.
- Avrupa: Asya’nın hemen batısında yer alan, bizim de bir parçası olduğumuz kıtadır.
- Afrika: Avrupa’nın güneyinde, Akdeniz’in karşısında yer alan büyük kıtadır.
- Kuzey Amerika: Haritanın sol üst (kuzeybatı) kısmında yer alan kıtadır.
- Güney Amerika: Kuzey Amerika’nın hemen altında (güneyinde) yer alan kıtadır.
- Avustralya (Okyanusya): Haritanın sağ alt (güneydoğu) kısmında yer alan bir ada kıtasıdır.
- Antarktika: Haritanın en alt (güney) kısmında, buzullarla kaplı olan kıtadır.
Adım 2: Okyanusları Bulalım
- Büyük Okyanus (Pasifik Okyanusu): Dünyanın en büyük okyanusudur. Haritada hem en solda (Amerika kıtalarının batısında) hem de en sağda (Asya ve Avustralya’nın doğusunda) görürüz. Çünkü Dünya yuvarlaktır!
- Atlas Okyanusu (Atlantik Okyanusu): Amerika kıtaları ile Avrupa ve Afrika kıtaları arasında “S” harfi şeklinde uzanan okyanustur.
- Hint Okyanusu: Afrika’nın doğusu, Asya’nın güneyi ve Avustralya’nın batısı arasında kalan okyanustur.
Unutmayın çocuklar, haritadaki bu büyük su kütleleri ve kara parçaları dünyamızın temel coğrafi özellikleridir. Bunları bilmek, dünyayı daha iyi anlamamızı sağlar.
***
6. Verilen harita incelendiğinde Türkiye ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılamaz?
Sevgili arkadaşlar, bu soru bize mutlak konum yani bir yerin paralel ve meridyenlere göre konumu ile ilgili ne gibi bilgilere ulaşabileceğimizi soruyor. Haritaya baktığımızda Türkiye’nin enlem ve boylam derecelerini (coğrafi koordinatlarını) görüyoruz. Hadi şıkları tek tek inceleyelim ve hangisine ulaşamayacağımızı bulalım.
Adım 1: Haritadaki Bilgileri Analiz Edelim
Haritaya baktığımızda Türkiye’nin;
- 36° – 42° Kuzey paralelleri arasında,
- 26° – 45° Doğu meridyenleri arasında yer aldığını görüyoruz.
Bu bilgiler bizim için çok önemli ipuçları!
Adım 2: Şıkları Değerlendirelim
A) Ortalama yüksekliği
Harita bize sadece enlem ve boylamları veriyor. Bir yerin dağlık mı, ovalık mı olduğunu, yani ne kadar yüksek olduğunu bu haritadan anlayamayız. Yükseklik bilgisi için bize renklerin kullanıldığı fiziki haritalar gerekir. Bu harita ise siyasi ve koordinatları gösteren bir haritadır. O yüzden bu bilgiye ulaşamayız gibi duruyor. Ama diğer şıklara da bakalım.
B) Hangi yarım kürede bulunduğu
Haritada paralellerin (yatay çizgiler) 36°’dan 42°’ye doğru kuzeye gittikçe arttığını ve yanında “Kuzey” kelimesinin baş harfi olan “K” olmasa bile sayıların yukarı doğru büyümesinden Kuzey Yarım Küre’de olduğumuzu anlarız. Aynı şekilde meridyenlerin (dikey çizgiler) 26°’dan 45°’ye doğru doğuya gittikçe arttığını görüyoruz. Bu da bize Doğu Yarım Küre’de olduğumuzu gösterir. Yani bu bilgiye ulaşabiliriz.
C) Ekvator’a göre konumu
Ekvator 0° paralelidir. Türkiye 36° – 42° Kuzey paralellerinde olduğuna göre, Ekvator’un kuzeyindedir. Yani bu bilgiye de ulaşabiliriz.
D) En doğusu ile en batısı arasındaki zaman farkı
Zaman farkını meridyenler sayesinde buluruz. Türkiye’nin en doğusu 45° Doğu, en batısı ise 26° Doğu meridyenidir. Aradaki farkı bulalım:
45 – 26 = 19 meridyen farkı var.
İki meridyen arası zaman farkının 4 dakika olduğunu biliyoruz. O zaman toplam zaman farkını bulalım:
19 x 4 = 76 dakika.
Gördüğünüz gibi, bu haritadan zaman farkını hesaplayabildik. Yani bu bilgiye de ulaşabiliriz.
Adım 3: Sonuca Ulaşalım
İncelemelerimiz sonucunda B, C ve D şıklarındaki bilgilere haritadan ulaşabildiğimizi gördük. Ancak harita bize Türkiye’nin dağları, ovaları, yani yüksekliği hakkında hiçbir bilgi vermiyor.
Sonuç
Doğru Cevap: A) Ortalama yüksekliği