Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Kitabımızdaki bu güzel etkinliği birlikte yapmak için buradayım. Görselleri inceleyerek doğal ve beşerî çevre arasındaki o muhteşem ilişkiyi hep birlikte anlayalım. Hadi başlayalım!
Görsel 2.20 – Baraj
Görseldeki doğal ve beşerî çevre arasındaki ilişkiyi örnekte olduğu gibi yazınız.
Adım 1: Görseli Analiz Edelim
Önce resme dikkatlice bakalım. Ne görüyoruz? Bir yanda yemyeşil ağaçlarla kaplı bir vadi ve bu vadinin içinden akan bir nehir var. Bunlar kendiliğinden oluşmuş, yani doğal çevre unsurlarıdır. Diğer yanda ise insanların bu nehrin önüne set çekerek yaptığı devasa bir beton yapı, yani baraj görüyoruz. Baraj da insanlar tarafından yapıldığı için beşerî bir unsurdur.Adım 2: İlişkiyi Kuralım
Peki, bu ikisi arasında nasıl bir bağ var? İnsanlar, nehirlerin akış gücünden ve vadilerin su tutmaya uygun yapısından faydalanmak istemişler. Bu doğal gücü ve doğal yeryüzü şeklini kullanarak elektrik üretmek, tarlaları sulamak (tarımsal sulama) veya şehirlerin içme suyu ihtiyacını karşılamak için bu barajları, yani beşerî yapıları, inşa etmişler. Kısacası, doğal bir özellik olan nehir ve vadi, insanların ihtiyaçlarını karşılamak için beşerî bir yapı olan barajın yapılmasına olanak sağlamıştır.
Görsel 2.21 – Maden ocağı
Görseldeki doğal ve beşerî çevre arasındaki ilişkiyi örnekte olduğu gibi yazınız.
Adım 1: Görseli Analiz Edelim
Bu resimde ise bir dağın veya tepenin büyük iş makineleriyle kazıldığını görüyoruz. Buradaki doğal unsur, yerin altında bulunan ve ekonomik değeri olan kömür, demir, mermer gibi madenlerdir. Bunlar doğanın bize bir hediyesidir. Beşerî unsurlar ise bu madenleri yeryüzüne çıkarmak için kullanılan dev kamyonlar, kepçeler ve insanların açtığı o büyük çukur, yani maden ocağının kendisidir.Adım 2: İlişkiyi Kuralım
İnsanlar, yer altındaki bu doğal zenginliği yani madenleri, evlerimizde, okullarımızda, kullandığımız teknolojik aletlerde hammadde olarak kullanmak için teknoloji geliştirmiş ve maden ocakları açmışlardır. Yani, doğal bir kaynak olan madenler, insanların ekonomik faaliyet yapmasına ve çevreyi değiştirerek beşerî bir yapı olan maden ocağını oluşturmasına yol açmıştır. Bu durum, doğanın insan yaşamını ve ekonomik faaliyetlerini nasıl şekillendirdiğine harika bir örnektir.
Yaşadığınız ilden doğal ve beşerî çevre ilişkisine örnekler veriniz.
Bu soru size özel bir soru çocuklar. Herkes kendi yaşadığı şehre göre farklı cevaplar verebilir. Ben de size genel bir örnek vereyim, siz de kendi şehrinizden benzer örnekler düşünebilirsiniz.
Örnek:
Mesela, yaşadığım şehir verimli topraklara sahip geniş bir ovanın (düzlüğün) kenarına kurulmuş olsun.
- Doğal Çevre Özelliği: Geniş ve verimli tarım arazileri (ovalar) ve şehrin yakınından geçen bir ırmak.
- Beşerî Çevre ile İlişkisi: İnsanlar, tarım yapmaya çok uygun olan bu verimli topraklara (doğal unsur) yerleşmişlerdir. Burada tarlalar açmışlar, traktörlerle toprağı sürmüşler ve çeşitli ürünler yetiştirmişlerdir. Yakındaki ırmaktan tarlalarını sulamışlardır. Zamanla bu tarım faaliyetleri sayesinde yerleşim yeri büyümüş; evler, yollar, fabrikalar (beşerî unsurlar) yapılmıştır. Yani verimli topraklar ve su kaynağı gibi doğal özellikler, insanların oraya yerleşip tarım yapmasına ve bir şehir kurmasına neden olmuştur.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, doğa ve insan her zaman birbiriyle etkileşim halindedir. Çevremize bu gözle bakmaya çalışalım.
Başarılar dilerim!