Anlık görüntüleyici sayısı yükleniyor…
Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Gelin, kitabımızdaki bu güzel soruları birlikte adım adım çözelim ve eski Türk tarihi ile günümüz arasındaki köprüyü birlikte kuralım.
Soru 1: Aşağıda, sayfa 116’da tırnak işareti (“) içinde verilen kavramlar yer almaktadır. Günümüzde bu kavramlardan hangileri kullanılmaktadır? İşaretleyiniz ve işaretlediğiniz kavramların günümüzdeki anlamlarını yazınız.
Bu soruda bizden eski Türklerde kullanılan bazı önemli kavramların günümüzde kullanılıp kullanılmadığını bulmamızı ve kullanılıyorsa ne anlama geldiğini açıklamamız isteniyor. Haydi başlayalım!
Adım 1: Kut
Eski Türklerde “kut”, Gök Tanrı tarafından hükümdara ve onun ailesine devleti yönetme yetkisinin verildiği inancıydı. Yani ilahi bir güçtü.
Peki, günümüzde bu kelimeyi kullanıyor muyuz? Evet, kullanıyoruz! Ama anlamı biraz değişmiş.
Kullanım Durumu: Kullanılmaktadır.
Günümüzdeki Anlamı: Günümüzde “kut” kelimesi daha çok “mutluluk, uğur, bereket, talih” gibi anlamlara gelir. Mesela birinin doğum gününü kutlarken “Doğum günün kutlu olsun!” deriz. Buradaki “kutlu”, “mutlu, uğurlu, hayırlı olsun” demektir.
Adım 2: Kağan
Eski Türk devletlerinde en büyük hükümdara “Kağan” denirdi. İmparator gibi düşünebilirsiniz.
Peki, günümüzde “Kağan” kelimesini bir unvan olarak kullanıyor muyuz? Hayır. Ama başka bir şekilde kullanıyoruz.
Kullanım Durumu: Kullanılmaktadır.
Günümüzdeki Anlamı: Günümüzde “Kağan” bir devlet başkanı unvanı değildir. Ancak erkek çocuklarına verilen yaygın ve güçlü bir isim olarak kullanılmaya devam etmektedir. Çevrenizde Kağan isminde arkadaşlarınız olabilir.
Adım 3: Toy/Kurultay
Eski Türklerde devletin en önemli meselelerinin (savaş, barış, kanunlar vb.) görüşüldüğü meclise “Toy” veya “Kurultay” denirdi. Kağan, hatun ve beyler bu meclise katılırdı.
Bu kelime günümüzde kullanılıyor mu? Evet, hem de çok benzer bir anlamda!
Kullanım Durumu: Kullanılmaktadır.
Günümüzdeki Anlamı: Günümüzde “Kurultay” kelimesi, özellikle siyasi partilerin, derneklerin veya büyük kuruluşların genel kurullarını, yani önemli kararlar almak ve yöneticilerini seçmek için yaptıkları büyük toplantıları ifade eder. Tıpkı eskiden olduğu gibi bir danışma ve karar alma meclisi anlamını korumaktadır.
Adım 4: Hatun
Eski Türklerde Kağan’ın eşine “Hatun” denirdi. Hatun, sadece hükümdarın eşi değil, aynı zamanda devlet yönetiminde söz sahibi olan, saygı duyulan bir kişiydi. Kurultaya katılabilir, elçileri kabul edebilirdi.
“Hatun” kelimesi günümüzde hala dilimizde yaşıyor mu? Kesinlikle evet!
Kullanım Durumu: Kullanılmaktadır.
Günümüzdeki Anlamı: Günümüzde “hatun” kelimesi “kadın, hanımefendi” anlamında saygılı bir hitap olarak kullanılır. Bazen de bir erkeğin eşi için kullandığı bir kelimedir. Eski Türklerdeki siyasi gücünü kaybetmiş olsa da saygın bir ifade olarak dilimizde yaşamaktadır.
Soru 2: Türkistan’da kurulan ilk Türk devletlerinin yönetim anlayışı ile ülkemizdeki yönetim anlayışı arasında ne gibi benzerlikler ve farklılıklar vardır? Tabloya yazınız.
Bu soruda ise binlerce yıl önceki atalarımızın devlet yönetimi ile bugünkü Türkiye Cumhuriyeti’nin yönetimini karşılaştırmamız isteniyor. Bakalım ne gibi ortak yönlerimiz ve ne gibi farklarımız varmış.
Benzerlikler
- Devlet Geleneği: Hem ilk Türk devletleri hem de Türkiye Cumhuriyeti, düzenli ve teşkilatlı bir devlet yapısına sahiptir. Devletin varlığı ve bağımsızlığı her iki dönemde de kutsal kabul edilmiştir.
- Ordu-Millet Anlayışı: Eski Türklerde ordu, toplumun en önemli unsurlarından biriydi ve askerlik çok önemliydi. Bu “ordu-millet” anlayışı, Kurtuluş Savaşı’nda ve günümüzde de Türk milleti için önemini korumaktadır. Ordu, vatanın korunmasında kilit bir role sahiptir.
- Meclis Varlığı: Eski Türklerde devlet işlerinin görüşüldüğü “Kurultay” vardı. Günümüz Türkiye’sinde ise yasaları yapan ve halkı temsil eden “Türkiye Büyük Millet Meclisi” (TBMM) bulunmaktadır. İkisi de milletin geleceği hakkında kararlar alan önemli meclislerdir.
- Halka Hizmet: Eski Türk kağanlarının görevlerinden biri de halkı doyurmak, giydirmek ve adaletle yönetmekti. Günümüzdeki sosyal devlet anlayışı da vatandaşlarının temel ihtiyaçlarını karşılamayı ve onlara adil hizmet sunmayı amaçlar.
Farklılıklar
- Yönetim Şekli: İlk Türk devletleri monarşi ile yönetilirdi, yani yönetim babadan oğula (hanedan üyelerine) geçerdi. Türkiye ise bir Cumhuriyet’tir. Yöneticiler halkın oylarıyla, yani seçimle belirli bir süreliğine iş başına gelir.
- Egemenliğin Kaynağı: Eski Türklerde yönetme yetkisinin Tanrı tarafından verildiğine inanılırdı (Kut anlayışı). Türkiye Cumhuriyeti’nde ise “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” Yani yönetme gücü halktan gelir, Tanrı’dan değil.
- Hukuk Sistemi: İlk Türk devletlerinde hukuk kuralları, yazılı olmayan gelenek ve göreneklere dayanan “Töre” idi. Türkiye’de ise yazılı olan ve herkesin uymak zorunda olduğu Anayasa ve kanunlar (yasalar) vardır.
- Kadının Siyasi Yeri: Eski Türklerde “Hatun” yönetimde etkili olsa da, siyasi haklar genel olarak erkeklerdeydi. Türkiye Cumhuriyeti’nde ise kadınlar ve erkekler kanun önünde tamamen eşittir. Kadınlar seçme ve seçilme hakkı başta olmak üzere tüm siyasi haklara sahiptir.
Umarım bu açıklamalar konuları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, tarih geçmişi öğrenip geleceğe ışık tutmaktır! Başarılar dilerim!
Henüz onaylanmış öğrenci çözümü yok.
İlk çözümü sen paylaşabilirsin. Aşağıdaki formdan fotoğrafını yükle.
1 takipçi