Anlık görüntüleyici sayısı yükleniyor…
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki bu güzel etkinliği yapacağız. Tıpkı bir tarihçi gibi eski Türk devletlerinin izlerini süreceğiz. Önümüzdeki metni ve soruları dikkatlice inceleyelim ve adım adım ilerleyelim. Hazırsanız, başlayalım!
Soru 1: Türk tarihini araştıran bir tarihçi olduğunuzu düşünün. Orhun Kitabeleri’nden II. Göktürk Devleti hakkında hangi bilgilere ulaşabilirsiniz? Tartışınız.
Çözüm:
Harika bir soru! Haydi hep birlikte birer tarihçi olalım ve elimizdeki bu değerli metni, yani Orhun Kitabeleri’nden bir bölümü inceleyelim. Bakalım II. Göktürkler bize ne gibi sırlar fısıldıyor?
“Türk halkının yurt edineceği yer, Ötüken imiş. Türklerin hakanı, Ötüken’de oturur ve oraya hükmeder ise orada hiçbir sıkıntı olmaz imiş. … Türk halkı, yok olmak üzere imiş. Türk tanrısı, Türk halkı yok olmasın diye babam İlteriş Kağan’ı ve annem İlbilge Hatun’u göğün tepesinden tutup daha yükseğe kaldırmış. Babam, Türk töresini terk eden devletsiz halkı, atalarının töresine göre yeniden eğitmiş.”
Bu metinden yola çıkarak şu bilgilere ulaşabiliriz:
- Adım 1: Siyasi ve Coğrafi Bilgiler
Metinde Ötüken‘in kutsal bir başkent, bir “yurt” olarak görüldüğünü anlıyoruz. Hakanın burada oturması devletin güvende olması anlamına geliyormuş. Bu, onların vatan algısı ve yönetim merkezi hakkında bize çok önemli bir ipucu veriyor. Ayrıca Çinlilerle olan ilişkilerinden bahsedilmesi, dış politikaları hakkında da fikir sahibi olmamızı sağlıyor. Çinlileri bir tehdit olarak gördüklerini ve onların hilelerine karşı halkı uyardıklarını görüyoruz.
- Adım 2: Sosyal ve Kültürel Bilgiler
Metin, “Türk töresi”nden bahsediyor. Töre, onların yazılı olmayan kanunları, gelenek ve görenekleriydi. Devletin ve toplumun temelini töre oluşturuyordu. Törenin terk edilmesinin devleti zayıflattığını düşünüyorlardı. Bu da onların ne kadar geleneklerine bağlı bir toplum olduğunu gösteriyor. Ayrıca metinde Kağan’ın (hükümdar) yanında annesi İlbilge Hatun‘un da adının geçmesi, kadının Türk toplumunda ne kadar değerli ve önemli bir yere sahip olduğunu kanıtlıyor.
- Adım 3: Dini İnanışlar
“Türk tanrısı” ifadesi, Göktürklerin Gök Tanrı inancına sahip olduğunu açıkça gösteriyor. Zor zamanlarında Tanrı’nın onlara yardım ettiğine, kağanı ve hatunu Tanrı’nın görevlendirdiğine inanıyorlardı. Bu da devlet yönetiminin ilahi bir kaynağa dayandırıldığını, yani “kut” inancını bize hatırlatıyor.
Sonuç: Kısacası, sadece bu küçücük metin bile bize II. Göktürk Devleti’nin başkenti, yönetim anlayışı, sosyal yapısı, töreleri, kadınlara verdiği değer, dini inançları ve komşularıyla ilişkileri hakkında paha biçilmez bilgiler sunuyor. İşte yazılı kaynaklar bu yüzden çok değerlidir!
Soru 2: Destanlar ve yazıtlar; Asya Hun Devleti, Göktürler ve Uygurların medeniyetimize katkıları arasında yer almaktadır. Bu devletlerin medeniyetimize başka hangi katkıları olabilir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.
Çözüm:
Çok doğru! Destanlar ve Orhun Kitabeleri gibi yazıtlar en büyük miraslarımızdandır. Ama bu büyük devletlerin medeniyetimize katkıları elbette bunlarla sınırlı değil. Gelin birlikte hatırlayalım:
- Adım 1: Asya Hun Devleti’nin Katkıları
Asya Hunları, özellikle askerî alanda dünyaya örnek olmuşlardır. Mete Han’ın kurduğu “onlu sistem” (ordu’yu 10, 100, 1000 kişilik birimlere ayırması) bugün bile modern orduların temelini oluşturur. Atı evcilleştirip savaş arabaları yerine süvari birlikleri kullanmaları, onlara büyük bir hız ve güç kazandırmıştır. Bu, dünya savaş tarihini değiştiren bir yeniliktir.
- Adım 2: Göktürklerin Katkıları
Göktürkler, tarihte “Türk” adını bir devlet adı olarak kullanan ilk devlettir. Bu, bizim için çok anlamlıdır. Ayrıca kendilerine özgü Göktürk (Orhun) alfabesini oluşturarak Türkçeyi yazıya dökmüşlerdir. Orhun Kitabeleri de bu alfabe ile yazılmıştır. Madencilikte, özellikle demiri işlemede çok usta oldukları için “Bozkırın Kuyumcuları” olarak da anılırlar.
- Adım 3: Uygurların Katkıları
Uygurlar ise Türk tarihinde çok önemli bir değişimin öncüsü olmuşlardır. Göçebe yaşam tarzını bırakıp yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Bu sayede tarım ve ticaretle uğraşmışlar, kalıcı şehirler ve mimari eserler (tapınaklar, saraylar) inşa etmişlerdir. Ayrıca kağıdı ve matbaayı (ahşap baskı tekniği) kullanarak kitaplar basmışlardır. Bu, onların sanat ve bilimde ne kadar ileri gittiklerini gösterir. Minyatür ve fresk (duvar resmi) sanatını da geliştirmişlerdir.
Sonuç: Gördüğünüz gibi, her bir devlet medeniyetimize farklı alanlarda çok değerli katkılar sunmuştur: Biri askerliği, diğeri milli kimliği ve yazıyı, bir diğeri ise yerleşik hayatı ve sanatı miras bırakmıştır.
Soru 3: Bu devletlerin medeniyetimize katkıları hakkında merak ettiğiniz konular nelerdir? Belirlediğiniz konuları aşağıdaki kutulara yazınız.
Çözüm:
Bu bölüm tamamen sizin hayal gücünüze ve merakınıza kalmış! Bir tarihçi gibi düşünmeye devam edin ve aklınıza gelen en ilginç soruları bu kutulara yazın. Unutmayın, en iyi öğrenme merakla başlar! Ben size ilham vermesi için birkaç örnek yazayım, ama siz kendi sorularınızı bulmaya çalışın olur mu?
Adım 1: Örnekleri İncele ve Kendi Sorularını Oluştur
Asya Hun Devleti Kutusu için Örnekler:
- Mete Han, onlu sistemi kurarken aklına bu fikir nereden geldi?
- Çocuklar o dönemde ne tür oyunlar oynuyorlardı?
- Çin Seddi gerçekten sadece Hunlardan korunmak için mi yapıldı?
Göktürkler Kutusu için Örnekler:
- Orhun alfabesindeki harfleri neye göre şekillendirdiler?
- Bir Göktürk demir ustasının atölyesinde bir gün geçirmek nasıl olurdu?
- Kürşat ve 40 çerisinin hikayesi ne kadar gerçektir?
Uygurlar Kutusu için Örnekler:
- Göçebe hayattan yerleşik hayata geçmek zor oldu mu? Halk bu duruma nasıl alıştı?
- Maniheizm dinini benimsedikten sonra savaşçılık özelliklerini neden kaybettiler?
- Uygurların yaptığı resimlerde en çok neyi çizmeyi seviyorlardı?
Şimdi sıra sizde! Bu kutuları kendi merak dolu sorularınızla doldurun. Eminim harika sorular bulacaksınız!
Henüz onaylanmış öğrenci çözümü yok.
İlk çözümü sen paylaşabilirsin. Aşağıdaki formdan fotoğrafını yükle.
1 takipçi