6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 14
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle “Maddenin Ayırt Edici Özellikleri” ünitemizle ilgili ön değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Bu sorular, konuları ne kadar anladığımızı görmemize yardımcı olacak. Haydi başlayalım!
1. Soru: Aşağıdaki tabloda bazı ifadeler verilmiştir. Bu ifadelerin ilgili olduğu kavramı “✓” ile işaretleyelim.
Bu soruda bize maddenin hâl değişimi ile ilgili üç tane tanım verilmiş ve bu tanımların hangi kavrama ait olduğunu bulmamız isteniyor. Teker teker gidelim.
Adım 1: “Katı hâldeki saf bir maddenin sıvı hâle geçmeye başladığı sıcaklıktır.” ifadesini inceleyelim.
Arkadaşlar, bir katının, mesela buzun, ısı alarak sıvıya, yani suya dönüşmesine biz erime diyoruz. Bu olayın gerçekleştiği belirli bir sıcaklık vardır. İşte bu sıcaklığa da Erime Noktası adı verilir. Dolayısıyla bu ifadenin karşısındaki “Erime Noktası” kutucuğunu işaretlemeliyiz.
Adım 2: “Saf bir sıvının her yerinde buharlaşma olayının başladığı sıcaklıktır.” ifadesini inceleyelim.
Burada dikkat etmemiz gereken kelime “her yerinde” olması. Buharlaşma her sıcaklıkta olur ama sadece sıvının yüzeyinde olur. Fakat suyun tencerede fokur fokur etmesi gibi, sıvının her yerinden gaz kabarcıkları çıkmaya başladığında bu olaya kaynama denir. Kaynamanın başladığı bu özel sıcaklığa ise Kaynama Noktası denir. Bu yüzden bu ifadenin karşısındaki “Kaynama Noktası” kutucuğunu işaretlemeliyiz.
Adım 3: “Sıvı hâldeki saf bir maddenin katı hâle geçmeye başladığı sıcaklıktır.” ifadesini inceleyelim.
Bu da erimenin tam tersi bir durum. Bir sıvının, mesela suyun, soğuyarak katı hâle, yani buza geçmesine donma diyoruz. Bu olayın başladığı sıcaklığa da Donma Noktası denir. O zaman bu ifadenin karşısındaki “Donma Noktası” kutucuğunu işaretleyeceğiz.
Unutmayın, saf maddeler için erime noktası ile donma noktası birbirine eşittir! Örneğin su 0°C’de donar, buz ise 0°C’de erir.
2. Soru: Ahmet, laboratuvarda bir miktar su ve bir taş ile deney yapıyor. Eşit kollu terazi ile taşın bir özelliğini, dereceli silindir ile suyun bir özelliğini ölçüyor. Ölçüm sonuçlarını kaydediyor. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplandıralım.
Bu soruda ise laboratuvarda kullandığımız temel ölçüm aletlerini ve ne işe yaradıklarını hatırlamamız gerekiyor.
a. Eşit kollu terazi ile taşın hangi özelliği ölçülmüştür?
Eşit kollu terazi, iki kefesi olan ve bir kefesine ölçmek istediğimiz cismi, diğer kefesine de bildiğimiz ağırlıkları koyarak dengeyi sağladığımız bir alettir. Bu alet, maddelerin değişmeyen madde miktarı olan kütlesini ölçer.
Sonuç: Ahmet, eşit kollu terazi ile taşın kütlesini ölçmüştür.
b. Dereceli silindir ile suyun hangi özelliği ölçülmüştür?
Dereceli silindir ya da diğer adıyla mezür, üzerinde çizgiler bulunan ve bu çizgiler sayesinde içine konulan sıvının ne kadar yer kapladığını anlamamızı sağlayan cam bir kaptır. Maddelerin boşlukta kapladığı yere biz hacim diyoruz.
Sonuç: Ahmet, dereceli silindir ile suyun hacmini ölçmüştür.
c. Eşit kollu terazi ve dereceli silindir ile ölçümünü yaptığı özelliklerin birimleri nelerdir?
Yaptığımız ölçümleri anlamlı kılmak için birimler kullanırız. Örneğin marketten 2 elma demeyiz, 2 kilogram elma deriz. Şimdi bu aletlerin birimlerini hatırlayalım.
- Eşit kollu terazi ile ölçtüğümüz kütlenin birimi gram (g) veya kilogram (kg)‘dır.
- Dereceli silindir ile ölçtüğümüz hacmin birimi ise mililitre (mL) veya litre (L)‘dir. Bazen santimetreküp (cm³) de kullanılır, unutmayın 1 mL = 1 cm³’tür.
Sonuç: Kütlenin birimi gram (g), hacmin birimi ise mililitre (mL)‘dir.
Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun lütfen. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!