Merhaba sevgili öğrencim,
Ben 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretmeniniz. Gönderdiğin görseldeki etkinlikleri senin için adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözümleyeceğim. Haydi birlikte bakalım!
Görselde iki tane etkinlik bölümü var. Önce “Söyleyelim” bölümünü, sonra da “10. Etkinlik” bölümünü inceleyelim.
Söyleyelim Bölümü
Konuya hazırlanırken yaptığınız çalışmada yaşadığınız bölgenin dikkatinizi çeken hangi özellikleri vardır? Yer şekilleri yaşadığınız bölgede nasıldır? Bölgenizin nüfusuna ilişkin hangi bilgilere ulaştınız? Bölgenizdeki yer şekilleriyle nüfus arasında nasıl bir ilişki vardır? Hazırladığınız tablodaki maddeleri okuyunuz.
Çözüm ve Açıklama:
Bu bölüm, aslında senin kendi yaşadığın yeri düşünerek cevaplaman gereken bir sohbet köşesi. Yani bunun tek bir doğru cevabı yok, çünkü hepimiz farklı yerlerde yaşıyoruz. Ama sana nasıl düşünebileceğin konusunda yardımcı olayım.
- Adım 1: İlk olarak yaşadığın şehri veya bölgeyi düşün. Etrafına baktığında ne görüyorsun? Yüksek dağlar mı, geniş ovalar mı, yoksa deniz kenarında bir yer mi? Örneğin, Antalya’da yaşıyorsan hem Toros Dağları’nı hem de denizi görürsün. Konya’da yaşıyorsan göz alabildiğine uzanan düz ovalar görürsün.
- Adım 2: Şimdi de nüfusu düşünelim. Yaşadığın yer kalabalık mı, yoksa sakin bir yer mi? Genellikle İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirler çok kalabalıktır. Çünkü bu şehirler düz alanlara kurulmuştur, ulaşım ve sanayi gelişmiştir.
- Adım 3: Son olarak bu ikisi arasındaki bağlantıyı kuralım. Ders kitabımızdaki metinde de okuduğumuz gibi, yer şekilleri engebeli ve dağlık olan yerlerde yaşam daha zordur. Buralarda tarım yapmak, yol yapmak, fabrika kurmak zordur. Bu yüzden insanlar buralarda daha az yaşar, yani nüfus seyrektir. Ama yer şekillerinin düz ve sade olduğu ovalık alanlarda yaşam daha kolaydır. Tarım, ulaşım, sanayi gelişir. Bu yüzden insanlar bu tür yerleri daha çok tercih eder ve nüfus yoğun (fazla) olur.
Özetle, yaşadığın yer dağlıksa nüfusun daha az, düz bir ovaysa nüfusun daha fazla olma ihtimali yüksektir. Bu bilgileri kullanarak kendi tablondaki maddeleri arkadaşlarınla paylaşabilirsin.
10. Etkinlik
Aşağıda verilen şiiri okuyunuz. Şiirde Ahmet Hamdi Tanpınar hangi durumdan yakınmaktadır? Şiirde, şiire konu olan yerin, yeryüzü şekilleri ve nüfusu hakkında ne gibi ipuçları vardır? Tartışınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bu etkinliği cevaplamak için önce Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “DAĞLAR” şiirini dikkatlice anlamamız gerekiyor. Haydi adım adım gidelim.
Soru 1: Şiirde Ahmet Hamdi Tanpınar hangi durumdan yakınmaktadır?
- Adım 1: Şiirdeki ipuçlarını bulalım. Şair, dağlara “Ey sıla yolunu bağlayan dağlar!” diye sesleniyor. “Sıla”, bir kişinin doğup büyüdüğü, özlediği yer demektir. “Yolunu bağlayan” demek ise yolu kapatan, engel olan demektir.
- Adım 2: Şiirin sonuna bakalım: “Hıçkırır ve derim doğduğum şehre / Kavuşursam bir gün ne mutlu dağlar!“. Burada şairin doğduğu şehre duyduğu özlemi ve ona kavuşma isteğini görüyoruz.
- Sonuç: Bu ipuçlarını birleştirdiğimizde, şairin memleketinden, doğduğu şehirden uzakta olmaktan ve dağların bu kavuşmaya bir engel olmasından yakındığını, yani sıla hasreti çektiğini anlıyoruz.
Soru 2: Şiirde, şiire konu olan yerin, yeryüzü şekilleri ve nüfusu hakkında ne gibi ipuçları vardır?
Bu soruyu iki bölümde cevaplayalım: yeryüzü şekilleri ve nüfus.
Yeryüzü Şekilleri İçin İpuçları:
- Adım 1: Şiirin adı zaten “DAĞLAR”. Bu en büyük ipucu! Demek ki burası dağlık bir bölge.
- Adım 2: “Göklere dayanan karlı tepesi” dizesi, bu dağların çok yüksek olduğunu ve tepelerinde kar bulunduğunu gösteriyor.
- Adım 3: “Eteğinde seller çağlayan dağlar!” dizesi ise dağların eteklerinde şelaleler, coşkun akan sular olduğunu anlatıyor.
- Sonuç: Bu yerin yeryüzü şekilleri dağlık, yüksek ve engebelidir.
Nüfus İçin İpuçları:
- Adım 1: Şiirde insan kalabalığından, evlerden, köylerden hiç bahsedilmiyor. Aksine, doğanın gücünden (rüzgâr, seller) ve şairin yalnızlığından bahsediliyor.
- Adım 2: Dağların “sıla yolunu bağlaması“, yani ulaşımı zorlaştırması, insanların bu bölgede rahatça yaşayamayacağını düşündürüyor.
- Adım 3: Dersimizden öğrendiğimiz bilgiyi hatırlayalım: Dağlık ve engebeli yerlerde yaşam şartları zor olduğu için nüfus az olur.
- Sonuç: Şiir bize doğrudan “Burada az insan yaşar.” demese de, yeryüzü şekillerinin zorluğunu anlatarak bu bölgede nüfusun seyrek (az) olduğu ipucunu veriyor.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Başka sorun olursa yine beklerim!