Harika bir etkinlik, gel birlikte bu soruyu adım adım inceleyelim ve çözelim. Unutma, Sosyal Bilgiler dersi çevremizi ve kültürümüzü tanımak için harika bir fırsattır!
3. Etkinlik
Aşağıdaki fotoğrafları inceleyiniz. Çevrenizde fotoğraftakilere benzer hangi kültürel ögeler olduğunu söyleyiniz. Bu ögelerin özelliklerini ve kullanım amaçlarını anlatınız.
Merhaba sevgili öğrencim, bu etkinlik bizden fotoğraflardaki kültürel ögeleri tanımamızı ve kendi çevremizde bunlara benzer neler olduğunu düşünmemizi istiyor. Haydi, teker teker fotoğrafları inceleyelim ve bu güzel kültürel miraslarımızı daha yakından tanıyalım.
Görsel 2.22 Hereke Halısı
Bu görselde gördüğümüz, dünyaca ünlü bir Hereke halısı. Bu halılar, el emeği göz nuru ile dokunur ve çok değerlidir. Şimdi özelliklerine ve ne için kullanıldığına bakalım.
- Adım 1: Özellikleri Nelerdir?
Hereke halıları genellikle ipek veya yün ipliklerle, çok ince ve sık düğümler atılarak dokunur. Üzerlerinde lale, karanfil gibi çiçek desenleri veya çok karmaşık ve güzel geometrik şekiller bulunur. Renkleri çok canlıdır ve desenleri o kadar detaylıdır ki adeta bir resim gibidir.- Adım 2: Kullanım Amacı Nedir?
Bu değerli halılar evlerimizde yerlere serilerek odayı güzelleştirmek için kullanılır. Bazen de bir sanat eseri gibi duvarlara asılır. Aynı zamanda aile yadigarı olarak nesilden nesile aktarılır.- Adım 3: Çevremizde Benzerleri Var mı?
Belki sizin evinizde de anneannenizden veya dedenizden kalma el dokuması bir halı veya kilim vardır. Olmasa bile, bir müzeye veya büyük bir camiye gittiğinde yerlerde veya duvarlarda bu tür el dokuması halıları görebilirsin. Onlar bizim kültürümüzün ne kadar zengin olduğunu gösterir.
Görsel 2.23 Nakış Örneği
Bu fotoğrafta ise rengarenk ipliklerle yapılmış bir nakış yani işleme görüyoruz. Bu da çok eski ve değerli el sanatlarımızdan biridir.
- Adım 1: Özellikleri Nelerdir?
Nakış, bir kumaşın üzerine iğne ve iplik kullanılarak çeşitli desenler yapma sanatıdır. Genellikle çiçek, yaprak veya geometrik desenler işlenir. Sabır ve dikkat gerektiren bir iştir.- Adım 2: Kullanım Amacı Nedir?
Nakış; masa örtülerini, yastık kılıflarını, havlu kenarlarını, mendilleri ve hatta giysilerimizi süslemek için kullanılır. Eskiden genç kızlar çeyizleri için birbirinden güzel nakışlar işlerlerdi.- Adım 3: Çevremizde Benzerleri Var mı?
Eminim evinizde annenizin çeyizinden kalma, kenarları işli bir havlu veya masa örtüsü görmüşsündür. Ya da belki bir yakınının evinde duvarda asılı duran işlemeli bir pano (kasnak) vardır. Bunlar, kültürümüzün zarafetini gösteren harika örneklerdir.
Görsel 2.24 Yün Çorap
Bu görseldeki ise hepimizin bildiği, sıcacık tutan, el örgüsü bir yün çorap. Ama bu sıradan bir çorap değil, üzerinde kültürel desenler var!
- Adım 1: Özellikleri Nelerdir?
Bu çoraplar, koyun yününden eğrilen iplerle, beş şiş kullanılarak elle örülür. Üzerlerindeki desenlere motif denir ve her motifin bir anlamı olabilir (bereket, mutluluk, koruma gibi). Çok kalın ve sıcaktırlar.- Adım 2: Kullanım Amacı Nedir?
Başta kışın soğuktan korunmak ve ayakları sıcak tutmak için giyilir. Özellikle köy ve kasabalarda çok yaygındır. Ayrıca bazı yöresel halk oyunları ekiplerinin kıyafetlerinin de bir parçasıdır.- Adım 3: Çevremizde Benzerleri Var mı?
Belki anneannen veya babaannen sana hiç böyle desenli, yün bir patik veya çorap örmüştür. Kışın evde giydiğin o sıcacık patikler de bu kültürün bir devamıdır. Bu el emeği ürünler, içimizi ısıtan sevgiyi de taşır.
Görsel 2.25 Bindallı Kıyafeti
Geldik son görsele. Burada gördüğümüz, süslü ve özel bir giysi olan bindallı.
- Adım 1: Özellikleri Nelerdir?
Bindallı, genellikle kırmızı veya bordo gibi canlı renklerde, kadife gibi değerli kumaşlardan yapılır. Üzerinde “sırma” adı verilen altın veya gümüş rengi parlak ipliklerle yapılmış, dallı budaklı, çiçekli işlemeler bulunur. Zaten “bin dal” anlamına gelen ismi de buradan gelir.- Adım 2: Kullanım Amacı Nedir?
Bindallı, geleneksel olarak kına gecelerinde gelin tarafından giyilen özel bir kıyafettir. Düğünden bir gece önce yapılan bu eğlencede gelin, bu özel giysiyle atalarından gelen bir geleneği yaşatmış olur.- Adım 3: Çevremizde Benzerleri Var mı?
Eğer bir yakınının kına gecesine katıldıysan, gelinin buna çok benzeyen, işlemeli, geleneksel bir kıyafet giydiğini mutlaka görmüşsündür. Bu kıyafet, bizim düğün geleneklerimizin en önemli ve en güzel parçalarından biridir.
Gördüğün gibi, çevremiz bu ve buna benzer birçok kültürel zenginlikle dolu. Bu eşyalar sadece birer nesne değil, aynı zamanda bizim geçmişimizi, geleneklerimizi, sevinçlerimizi ve sanatımızı yansıtan çok değerli hazinelerdir.