Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir ünite değerlendirme çalışması! Gel, bu soruları birlikte adım adım, keyifli bir şekilde çözelim. Sosyal Bilgiler dersimiz ne kadar eğlenceli ve öğretici, bir kez daha görelim. Hazırsan başlayalım!
A. Aşağıda verilen ifadelerden doğru olanların yanına (D), yanlış olanların yanına (Y) yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrularını, altlarında verilen boşluklara yazınız.
1. Aile tarihi çalışması yaparken ulaştığımız fotoğraflar sözlü kaynaklardır. ( Y )
Adım 1: Bu cümleyi dikkatlice okuyalım. Cümle, fotoğrafların “sözlü kaynak” olduğunu söylüyor. Sözlü ne demekti? Konuşarak, anlatarak aktarılan şeyler demekti. Mesela dedemizin anlattığı bir anı sözlü kaynaktır.
Adım 2: Peki fotoğraf nedir? Fotoğraf, bakarak bilgi aldığımız, yazılı ve görsel bir belgedir. Onu dinlemeyiz, ona bakarız. Bu yüzden sözlü kaynak olamaz.
Doğrusu: Aile tarihi çalışması yaparken ulaştığımız fotoğraflar yazılı ve görsel kaynaklardır.
2. Geleneksel sanat ürünlerinin sergilendiği bir müze millî kültürümüzü yansıtan ögeler içerir. ( D )
Adım 1: Geleneksel sanat ürünleri ne demek bir düşünelim. Eskiden büyüklerimizin yaptığı el işleri, çömlekler, halılar… Bunların hepsi bizim millî kültürümüzün, yani bize ait olan değerli şeylerin bir parçasıdır.
Adım 2: Müzeler de bu değerli eşyaları koruyup bize sergilediği yerlerdir. Dolayısıyla bu ifade kesinlikle doğrudur. Müzeler, kültürümüzü öğrenmemiz için harika yerlerdir.
3. Çuval yarışı, geleneksel çocuk oyunları arasında yer alır. ( D )
Adım 1: Geleneksel oyunlar, büyüklerimizin çocukken oynadığı, genellikle dışarıda ve arkadaşlarla oynanan oyunlardır. Seksek, mendil kapmaca, körebe gibi…
Adım 2: Çuval yarışı da bu eğlenceli oyunlardan biridir. Okul şenliklerinde, bayramlarda hâlâ oynarız. Bu yüzden bu ifade de doğrudur.
4. Mustafa Kemal Paşa liderliğinde 23 Nisan 1920’de meclisimiz açılmıştır. ( D )
Adım 1: Bu çok önemli bir tarih! Ülkemizin kurucusu ulu önderimiz Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşları, ülkemizin geleceği için kararların alınacağı Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni kurmuşlardır.
Adım 2: Bu meclisin açılış tarihi de tam olarak 23 Nisan 1920’dir. Atatürk bu güzel günü biz çocuklara bayram olarak hediye etmiştir. Bu bilgi de doğrudur.
5. Büyüklerimizin oynadığı oyunların bir kısmı günümüzde de oynanmaktadır. ( D )
Adım 1: Annene, babana veya dedene çocukken hangi oyunları oynadıklarını bir sor bakalım. Sana saklambaç, yakan top, istop gibi oyunlar sayacaklardır.
Adım 2: E, bu oyunları biz de oynuyoruz değil mi? Demek ki büyüklerimizin oyunları unutulmamış, günümüze kadar gelmiş. Bu ifade de doğrudur.
B. Aşağıda kutucuklar içerisinde verilen sözcüklerden uygun olanları cümlelerde boş bırakılan yerlere yazınız.
Kelimelerimiz: mendil kapmaca, yerel tarih, eşyalar, millî kültürümüzü, müzeler
1. Aile tarihi çalışmaları yaşanılan yerin tarihine odaklanarak biraz daha genişletildiğinde yerel tarih çalışmalarına dönüştürülebilir.
Adım 1: Cümlede aile tarihinin daha geniş bir alana yayıldığından bahsediliyor. Ailemizin yaşadığı köyün, kasabanın veya şehrin tarihini araştırmak ne olabilir?
Adım 2: Yaşanılan “yerin” tarihini araştırmak, “yerel tarih” çalışması yapmaktır. Bu yüzden boşluğa yerel tarih kelimesi gelmelidir.
2. Osmanlı döneminden kalma tarihî bir köprü millî kültürümüzü yansıtan bir ögedir.
Adım 1: Tarihî bir köprü, sadece taşlardan oluşmuş bir yapı değildir. O, geçmişimizi, atalarımızın yaşayışını, sanatını bize anlatan değerli bir mirastır.
Adım 2: Bize ait olan bu tür mirasların hepsi, bizim millî kültürümüzü oluşturur. Bu yüzden doğru kelime budur.
3. Mendil kapmaca geleneksel çocuk oyunları arasında yer alır.
Adım 1: Cümle, geleneksel bir çocuk oyunundan bahsediyor. Verilen kelimelere bakalım.
Adım 2: Kelimeler arasında oyun ismi olan sadece mendil kapmaca var. Diğerleri oyun ismi değil. Çok kolaydı değil mi?
4. Müzeler toplumsal hafızamızın ve millî kültürümüzün sergilendiği bilgi depolarıdır.
Adım 1: Toplumsal hafıza, bir milletin geçmişte yaşadığı olayları, biriktirdiği değerleri unutmamasıdır. Cümle, bu hafızanın ve kültürün sergilendiği yerleri soruyor.
Adım 2: Tarihî eserlerin, sanat ürünlerinin, yani kültürümüzün ve geçmişimizin sergilendiği yerlere ne ad verilir? Tabii ki müzeler! Müzeler bizim en değerli bilgi depolarımızdır.
C. Aşağıda verilen soruların yanıtlarını defterinize yazınız.
Bu sorular senin araştırma ve düşünme becerilerini ölçecek. Sana nasıl cevaplayabileceğin konusunda yol göstereceğim.
1. Ailenizin soyadı nasıl belirlenmiştir? Bununla ilgili olarak aile büyüklerinizle bir görüşme gerçekleştiriniz. Görüşmede elde ettiğiniz bilgileri yazınız.
Bu harika bir dedektiflik görevi! Ailendeki en yaşlı kişilere (deden, ninen, babaannen gibi) gidip onlarla bir sohbet etmelisin. Onlara şu gibi sorular sorabilirsin:
- Bizim soyadımız ne anlama geliyor?
- Bu soyadını kim, neden seçmiş?
- Soyadımız bir meslekle mi, bir yerle mi yoksa bir özelliğimizle mi ilgili?
- Soyadı Kanunu çıktığında dedelerimiz neredeymiş, ne iş yapıyormuş?
Aldığın cevapları güzelce not al ve bir paragraf halinde defterine yaz. Bu, senin ailene özel, çok değerli bir bilgi olacak!
2. Geleneksel çocuk oyunlarıyla günümüzde çocukların tercih ettiği bilgisayar oyunları arasında ne gibi farklılıklar vardır? Yazınız.
Bu soruyu cevaplarken iki oyun türünü karşılaştırabilirsin. Bir tarafa geleneksel oyunları (saklambaç, körebe vb.), diğer tarafa bilgisayar oyunlarını koy ve düşün:
- Oynandığı Yer: Biri dışarıda, sokakta, bahçede oynanır; diğeri içeride, bilgisayar başında.
- Arkadaşlık: Birinde arkadaşlarınla yüz yüze, dokunarak oynarsın; diğerinde genellikle internet üzerinden veya yalnız oynarsın.
- Hareket: Geleneksel oyunlar koşturmalı, zıplamalıdır, yani bedenimizi kullanırız. Bilgisayar oyunları ise daha çok parmaklarımızı ve zihnimizi kullanır.
- Kurallar: Geleneksel oyunların kuralları basittir ve bazen oyun içinde değiştirilebilir. Bilgisayar oyunlarının kuralları ise yazılımla belirlenmiştir ve değiştirilemez.
Bu farklılıkları düşünerek kendi cümlelerinle güzel bir yazı yazabilirsin.
3. Millî kültürümüzün temeli olan dilimiz Türkçenin gelişim dönemlerini genel ağdan araştırınız. Ulaştıklarınızı yazınız.
Bu bir araştırma sorusu. İnterneti kullanarak “Türkçenin tarihsel gelişimi” veya “Türk dilinin dönemleri” gibi başlıkları aratabilirsin. Karşına çıkacak bilgileri özetleyerek defterine yazmalısın. Sana küçük bir ipucu vereyim, araştırmanda şu dönemler karşına çıkabilir:
- Eski Türkçe Dönemi
- Orta Türkçe Dönemi
- Yeni Türkçe Dönemi
- Modern Türkçe Dönemi
Bu dönemlerin ne zaman başladığını ve o dönemlerde dilimizin ne gibi özellikler gösterdiğini kısaca not alarak soruyu cevaplayabilirsin. Unutma, araştırma yapmak yeni şeyler öğrenmenin en güzel yoludur!
Umarım tüm açıklamalarım işine yaramıştır. Unutma, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, cevaba nasıl ulaştığını anlamaktır. Başarılar dilerim