Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün birlikte bu sayfadaki etkinlikleri çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
3. ETKİNLİK
Aşağıdaki cümleleri metindeki olayların oluş sırasına göre numaralandırınız.
* Top oynamak, ip atlamak, dilediği kadar uyumak istiyordu.
* Etrafa saçtığı ışığı alıp çantasına koydu.
* Güneş’in canı çok sıkılıyordu.
* Okula giderken üşüyen bir çocuk Güneş’e seslendi.
* Her yer kapkaranlık oldu.
* Üşüyen çocuğu görünce Güneş, kendinden çok utandı.
Bu etkinlikte bizden istenen, verilen cümleleri bir hikaye akışına göre sıralamamız. Yani önce ne olmuş, sonra ne olmuş, en son ne olmuş gibi düşüneceğiz. Bu cümleler, bir metnin içinden alınmış gibi görünüyor. Metni okuyarak bu olayların hangi sırayla gerçekleştiğini bulmamız gerekiyor.
Şimdi bu cümleleri bir hikaye gibi düşünelim ve sıraya koyalım:
**Adım 1:** Hikayeye başlarken genellikle bir karakterin ne hissettiği veya ne istediği anlatılır. Burada “Güneş’in canı çok sıkılıyordu.” cümlesiyle bir başlangıç yapabiliriz. Çünkü sıkılan bir karakterin bir şeyler yapması veya bir olay yaşaması daha mantıklıdır.
**Adım 2:** Canı sıkılan Güneş ne yapmış olabilir? “Top oynamak, ip atlamak, dilediği kadar uyumak istiyordu.” cümlesi, canı sıkılan birinin yapmak isteyebileceği şeylerdir. Bu yüzden ikinci sırada yer alması uygun.
**Adım 3:** Bir şeyler olmaya devam ediyor. “Okula giderken üşüyen bir çocuk Güneş’e seslendi.” Bu cümle, hikayede yeni bir olayın başladığını gösteriyor. Bir çocuk Güneş’e sesleniyor.
**Adım 4:** Çocuk Güneş’e seslendikten sonra ne olmuş olabilir? “Her yer kapkaranlık oldu.” Bu cümle, hava durumunda bir değişiklik olduğunu ve bu durumun nedenini henüz bilmediğimizi gösteriyor.
**Adım 5:** Kapkaranlık olunca ne olmuş? “Etrafta saçtığı ışığı alıp çantasına koydu.” Bu cümle, Güneş’in bir eylemini anlatıyor. Muhtemelen hava karardığı için ışığını toplamış.
**Adım 6:** Son olarak, “Üşüyen çocuğu görünce Güneş, kendinden çok utandı.” Bu cümle, hikayenin sonunu anlatıyor gibi duruyor. Üşüyen çocuğu görmesi ve utanması, olayın sonucunu belirtiyor.
Şimdi bu adımlara göre cümleleri numaralandıralım:
1. Güneş’in canı çok sıkılıyordu.
2. Top oynamak, ip atlamak, dilediği kadar uyumak istiyordu.
3. Okula giderken üşüyen bir çocuk Güneş’e seslendi.
4. Her yer kapkaranlık oldu.
5. Etrafa saçtığı ışığı alıp çantasına koydu.
6. Üşüyen çocuğu görünce Güneş, kendinden çok utandı.
4. ETKİNLİK
Aşağıdaki cümleleri metne uygun ifadelerle tamamlayınız.
* Güneş’in canı çok sıkılıyordu çünkü …………………………………………………………………………………………………………………….
* Her yer kapkaranlık olmuştu çünkü …………………………………………………………………………………………………………………….
* Güneş, kendisinden çok utandı çünkü …………………………………………………………………………………………………………………….
* Dünyadaki insanlar çok sevindiler çünkü …………………………………………………………………………………………………………………….
Bu etkinlikte de bizden istenen, verilen cümleleri, hikayenin devamını getirerek tamamlamamız. Yani “çünkü” bağlacından sonra gelen kısmın, cümlenin başındaki olayın nedenini anlatması gerekiyor. Bu etkinlik de yine metne dayalı. Metni dikkatlice okuyarak boşlukları dolduracağız. Metin elimizde olmadığı için, önceki etkinlikteki sıralamaya göre olası nedenleri yazacağız.
Şimdi cümleleri tek tek ele alalım ve olası nedenlerini düşünelim:
* Güneş’in canı çok sıkılıyordu çünkü …………………………………………………………………………………………………………………….
Bu cümlenin devamını düşünürken, önceki etkinlikteki ilk ve ikinci cümleleri hatırlayalım. Güneş’in canı sıkılmış ve oynamak, uyumak istemiş. Demek ki o gün evdeydi ve yapacak pek bir şeyi yoktu.
Çözüm:Güneş’in canı çok sıkılıyordu çünkü o gün yapacak bir şeyi yoktu.
* Her yer kapkaranlık olmuştu çünkü …………………………………………………………………………………………………………………….
Bu cümlenin devamını bulmak için, önceki etkinlikteki üçüncü ve dördüncü cümlelere bakabiliriz. Çocuk Güneş’e seslenmiş ve sonra her yer kararmış. Bu, Güneş’in bir tepkisini anlatıyor olabilir.
Çözüm:Her yer kapkaranlık olmuştu çünkü Güneş, o anda etrafa saçtığı ışığı toplamaya karar vermişti.
* Güneş, kendisinden çok utandı çünkü …………………………………………………………………………………………………………………….
Bu cümlenin devamı da önceki etkinlikteki son cümleye dayanıyor. Üşüyen çocuğu görünce utanmış. Neden utanmış olabilir? Muhtemelen kendi ışığını topladığı için çocuğun üşüdüğünü fark etmemiş veya çocuğa yardım etmemiş.
Çözüm:Güneş, kendisinden çok utandı çünkü üşüyen çocuğa yardım etmemişti.
* Dünyadaki insanlar çok sevindiler çünkü …………………………………………………………………………………………………………………….
Bu cümlenin devamını tahmin etmek için hikayenin genel gidişatına bakmalıyız. Güneş’in ışığını toplamasıyla hava kararmış, bu da muhtemelen çocukların üşümesine neden olmuş. Sonra Güneş utanmış. Demek ki Güneş tekrar ışığını saçmaya başlamış ve insanlar sevinmiş.
Çözüm:Dünyadaki insanlar çok sevindiler çünkü Güneş tekrar ışığını saçmaya başlamıştı ve hava yeniden aydınlanmıştı.
Umarım bu açıklamalarım sizler için anlaşılır olmuştur. Bir sonraki derste görüşmek üzere!