Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte 4. ve 5. etkinlikleri yapacağız. Hazırsanız başlayalım!
**4. ETKİNLİK**
Metne göre aşağıdaki açıklamalardan doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
Bu etkinlikte bizden istenen, metni okuyarak verilen cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirlememiz. Metni okumadan bu soruları cevaplayamayız. Ancak metin elimizde olmadığı için, bu cümlelerin genel bilgileri ve mantığına göre doğru ya da yanlış olduğuna karar verebiliriz.
* (…) Tavus kuşu, alakargalara özenmiş.
Bu cümledeki durum, tavus kuşunun alakaragalara özenmesi üzerine kurulu. Genellikle hikayelerde hayvanların birbirine özenmesi gibi durumlar anlatılır. Bu cümleyi metne göre değerlendirmemiz gerekiyor.
* (…) Görenler, taktığı tüyler nedeniyle alakargayı tavus kuşu sanmışlar.
Bu cümle, bir alakarğanın tavus kuşu gibi görünmesi ve görenlerin onu tavus kuşu sanması üzerine. Bu da bir hikaye konusu olabilir.
* (…) Tavus kuşları da alakarganın kendilerinden olmadığı fark etmişler.
Burada tavus kuşlarının, alakarganın kendilerinden olmadığını fark etmesi anlatılıyor.
* (…) Kargalar, tavusların tüylerini yolup onu oradan kovmuşlar.
Bu cümle, kargaların tavus kuşlarının tüylerini alıp onu kovması üzerine. Tavus kuşları zaten kendi tüylerine sahip oldukları için bu durum biraz mantık dışı görünüyor.
* (…) Alakarga hatalı davrandığını kabul etmemiş.
Bu cümle, alakarganın yaptığı hatayı kabul etmemesiyle ilgili.
Şimdi bu cümleleri genel bir mantık çerçevesinde değerlendirelim. Genellikle hayvan hikayelerinde, bir hayvanın başka bir hayvan gibi görünmeye çalışması ve sonrasında yaşadıkları anlatılır. Bu tür hikayelerde, özenilen hayvanın kendi özelliklerine sahip olması ve diğerinin bu özelliklere sahip olmaması beklenir.
Şimdi bu cümlelere, bir hikaye anlatılıyormuş gibi bakalım:
* Tavus kuşu, alakargalara özenmiş. (Bu bir ihtimal.)
* Görenler, taktığı tüyler nedeniyle alakargayı tavus kuşu sanmışlar. (Bu da ihtimal dahilinde.)
* Tavus kuşları da alakarganın kendilerinden olmadığı fark etmişler. (Bu da mantıklı.)
* Kargalar, tavusların tüylerini yolup onu oradan kovmuşlar. (Tavus kuşlarının tüyleri zaten kendilerine ait. Kargaların tavusların tüylerini yolup kovması pek mantıklı değil. Belki alakarganın tüylerini yolmuşlardır ama metinde “tavusların tüylerini” denmiş.)
* Alakarga hatalı davrandığını kabul etmemiş. (Bu da bir ihtimal.)
**Sonuç:** Bu cümlelerin doğruluğunu ancak metni okuyarak kesin olarak söyleyebiliriz. Eğer bu bir masal ise, bu tip olaylar yaşanabilir. Ancak genel mantıkla baktığımızda, özellikle kargaların tavusların tüylerini yolması kısmı biraz tuhaf duruyor. Metni okuyamadan kesin bir şey söylemek zor. Ama eğer bir masal anlatılıyorsa, bu tür olaylar yaşanabilir.
—
**5. ETKİNLİK**
Metinde geçen aşağıdaki kelimeleri alfabetik sırayla listeye yazınız.
Bu etkinlikte bizden, verilen kelimeleri alfabemizdeki sıraya göre baştan sona doğru yazmamız isteniyor. Alfabedeki harflerin sırasını hatırlayalım: A, B, C, Ç, D, E, F, G, Ğ, H, I, İ, J, K, L, M, N, O, Ö, P, R, S, Ş, T, U, Ü, V, Y, Z.
Şimdi kelimelerimize bir bakalım:
* tüysüz
* alakarga
* çevre
* kanat
* sevgi
* arkadaş
* kuyruk
* desen
* hata
Şimdi bu kelimelerin ilk harflerine bakarak alfabedeki sıralarını bulalım:
* **a**lakarga
* **a**rkadaş
* **c**evre (ç ile başlıyor, c harfinden sonra gelir)
* **d**esen
* **h**ata
* **k**anat
* **k**uyruk
* **s**evgi
* **t**üysüz
Şimdi ilk harfleri aynı olan kelimeleri ikinci harflerine göre sıralayalım:
* **a**lakarga
* **a**rkadaş
İki kelime de ‘a’ ile başlıyor. İkinci harflerine bakalım: ‘l’ ve ‘r’. Alfabede ‘l’ harfi ‘r’ harfinden önce gelir. Yani “alakarga” kelimesi “arkadaş” kelimesinden önce gelecek.
Şimdi “k” ile başlayan kelimelere bakalım:
* **k**anat
* **k**uyruk
İki kelime de ‘k’ ile başlıyor. İkinci harflerine bakalım: ‘a’ ve ‘u’. Alfabede ‘a’ harfi ‘u’ harfinden önce gelir. Yani “kanat” kelimesi “kuyruk” kelimesinden önce gelecek.
Şimdi tüm kelimeleri alfabeye göre sıralayalım:
1. **alakarga** (a ile başlayanlar arasında ilk harfi ‘a’, ikincisi ‘l’ olan)
2. **arkadaş** (a ile başlayanlar arasında ilk harfi ‘a’, ikincisi ‘r’ olan)
3. **çevre** (ç ile başlayan tek kelime)
4. **desen** (d ile başlayan tek kelime)
5. **hata** (h ile başlayan tek kelime)
6. **kanat** (k ile başlayanlar arasında ilk harfi ‘k’, ikincisi ‘a’ olan)
7. **kuyruk** (k ile başlayanlar arasında ilk harfi ‘k’, ikincisi ‘u’ olan)
8. **sevgi** (s ile başlayan tek kelime)
9. **tüysüz** (t ile başlayan tek kelime)
**Sonuç:**
* alakarga
* arkadaş
* çevre
* desen
* hata
* kanat
* kuyruk
* sevgi
* tüysüz