Merhaba sevgili öğrenciler! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün birlikte bu sayfadaki etkinlikleri çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
3. ETKİNLİK
a. Metnin son bölümünde yer alan aşağıdaki cümleleri olayların oluş sırasına göre numaralandırınız.
Bu etkinlikte bize verilen cümleleri, bir hikayenin veya olayın içinde nasıl bir sırayla gerçekleşmiş olabileceklerini düşünerek numaralandırmamız isteniyor. Yani, önce ne olmuş, sonra ne olmuş, en son ne olmuş gibi bir sıralama yapacağız.
Şimdi cümlelere bir bakalım ve akışa göre hangisinin önce, hangisinin sonra geldiğini düşünelim:
- … Gerçekten çocuk gözlerini açmış, iyi olmuştu. (Bu genellikle olayın iyiye gittiğini gösteren bir cümle, muhtemelen sonda yer alır.)
- … ÇÜnkÜ bulduğu aşı işe yarıyordu. (Bu, bir önceki cümlenin sebebini açıklıyor gibi duruyor. Yani, çocuk iyileşti çünkü aşı işe yaramış.)
- … Artık sevincine diyecek yoktu. (Bu da genellikle olayın olumlu bir şekilde sonuçlandığını gösteren bir ifade, yani mutluluktan ne yapacağını bilememe durumu.)
- … Sonunda bir akşam çocuğun iyileştiğini öğrendi. (Bu, olayın sonucunu bildiren bir cümle, muhtemelen sondan bir önceki veya son cümle olabilir.)
- … Sevinçle atına atlayıp muayenehanesine geldi. (Bu cümle, birinin bir yere gittiğini anlatıyor. Belki de bir doktor muayenehanesine gidiyor, ama hikayenin başında mı yoksa sonunda mı olur, bunu biraz daha düşünmek gerek.)
Şimdi bu cümleleri bir hikaye akışına göre yerleştirelim:
İlk olarak, bir sorun olmalı ki bir çözüm aranmış olsun. Bu yüzden, belki de birileri bir şeye üzülüyordu veya bir durum iyi değildi. Ama verilen cümleler arasında doğrudan bir başlangıç cümlesi yok. En mantıklı başlangıç, birisinin bir yere gittiği ve bir sorunla karşılaştığıdır. Bu yüzden, “Sevinçle atına atlayıp muayenehanesine geldi.” cümlesi, bir başlangıç veya bir gelişme olabilir. Ancak, “Gerçekten çocuk gözlerini açmış, iyi olmuştu.” cümlesi daha çok bir sonuç gibi duruyor.
Daha dikkatli baktığımızda, bu cümlelerin bir çocuğun iyileşme süreciyle ilgili olduğunu anlıyoruz.
1. Sevinçle atına atlayıp muayenehanesine geldi. (Bu, birinin bir yere gittiğini, belki de yardım aradığını gösteriyor olabilir. Bu ilk adım olabilir.)
2. ÇÜnkÜ bulduğu aşı işe yarıyordu. (Bu cümle, bir önceki olayın sonucunu veya sebebini açıklıyor olmalı. Yani, belki de bir ilaç bulundu ve bu ilaç işe yarıyordu.)
3. Gerçekten çocuk gözlerini açmış, iyi olmuştu. (Bu, çocuğun durumunun iyileştiğini gösteriyor. Aşı işe yaradığı için bu durum ortaya çıkmış olmalı.)
4. Artık sevincine diyecek yoktu. (Çocuk iyileşince, sevincin doruk noktasına ulaşılmış olmalı.)
5. Sonunda bir akşam çocuğun iyileştiğini öğrendi. (Bu cümle de olayın sonucunu bildiren bir ifade, ancak “Artık sevincine diyecek yoktu” ifadesi daha çok son anda yaşanan mutluluğu anlatıyor. Bu yüzden, bu cümle biraz daha geride kalabilir. Aslında, burada bir hata yapmış olabilirim. Olayların akışını daha iyi düşünelim.)
Tekrar deneyelim, daha mantıklı bir sıralama yapmaya çalışalım:
Önce bir sorun olmalı. Sonra bu sorun için bir çözüm bulunmalı. Çözüm işe yaramalı ve sonuç olarak iyileşme olmalı. Sonunda da sevinç yaşanmalı.
1. Sevinçle atına atlayıp muayenehanesine geldi. (Bu, bir olayın başlangıcı olabilir. Bir doktorun muayenehanesine gelmesi gibi.)
2. Gerçekten çocuk gözlerini açmış, iyi olmuştu. (Bu, bir iyileşme belirtisi. Belki de doktor bir tedavi uyguladı ve çocuk iyileşmeye başladı.)
3. ÇÜnkÜ bulduğu aşı işe yarıyordu. (Bu, çocuğun iyi olmasının sebebini açıklıyor. Yani, bulunan aşı sayesinde çocuk iyileşiyordu.)
4. Sonunda bir akşam çocuğun iyileştiğini öğrendi. (Bu, olayın kesinleştiği, iyileşmenin tamamlandığı anı anlatıyor.)
5. Artık sevincine diyecek yoktu. (Bu, iyileşmenin getirdiği büyük mutluluğu ifade ediyor. Bu da sondan bir önceki adım olabilir.)
Biraz daha inceleyince, “Sonunda bir akşam çocuğun iyileştiğini öğrendi.” cümlesi, iyileşme sürecinin tamamlandığı ve bilindiği anı anlatıyor. “Artık sevincine diyecek yoktu.” ise bu öğrenme sonucunda yaşanan duyguyu anlatıyor. Bu yüzden, “Sonunda bir akşam çocuğun iyileştiğini öğrendi.” cümlesi daha önce gelmeli.
Doğru sıralama şu şekilde olmalı:
- 1. Sevinçle atına atlayıp muayenehanesine geldi. (Bir yere gitme, bir adım atma.)
- 2. Gerçekten çocuk gözlerini açmış, iyi olmuştu. (Bir iyileşme başlangıcı.)
- 3. ÇÜnkÜ bulduğu aşı işe yarıyordu. (İyileşmenin sebebi.)
- 4. Sonunda bir akşam çocuğun iyileştiğini öğrendi. (İyileşmenin kesinleşmesi.)
- 5. Artık sevincine diyecek yoktu. (İyileşme sonrası yaşanan büyük mutluluk.)
Bu sıralama, bir olayın başlangıcından sonuna kadar mantıklı bir şekilde ilerliyor.
4. ETKİNLİK
Bütün insanlara faydalı olabilmek için nasıl bir buluş yapmak istersiniz? Aşağıya yazınız.
Bu etkinlikte bizden, tüm insanlara faydalı olabilecek bir buluş düşünmemiz ve bunu yazmamız isteniyor. Bu tamamen sizin hayal gücünüze kalmış bir soru. Düşünün bakalım, dünyada hangi sorunları çözmek isterdiniz? Hangi konuda insanlara yardımcı olmak isterdiniz?
Örnek olarak, ben şöyle bir buluş hayal edebilirim:
İnsanların hiç hastalanmayacağı, her zaman sağlıklı kalmalarını sağlayacak bir cihaz geliştirmek isterdim. Bu cihaz, vücuttaki tüm zararlı mikropları yok eder, eksik vitaminleri tamamlar ve insanları her zaman zinde tutardı. Böylece kimse hasta olmaz, hastanelere gitmeye gerek kalmazdı. Bu da dünyadaki en büyük sorunlardan birini çözerdi.
Siz de kendi hayallerinizdeki buluşu, insanlara nasıl fayda sağlayacağını düşünerek yazabilirsiniz. Mesela, çevre kirliliğini tamamen yok eden bir makine, herkesin istediği yere anında gidebileceği bir ışınlanma cihazı veya açlık sorununu çözen bir besin üretici gibi pek çok fikir üretebilirsiniz. Önemli olan, buluşunuzun gerçekten faydalı olması.
Umarım bu açıklamalarım işinize yaramıştır. Başka sorunuz olursa çekinmeden sorun!