Merhaba sevgili öğrencim!
Harika bir etkinlik sayfası bu. Bu bir “Bitki Gözlem Formu”. Yani, bir bitkiyi ektiğimiz andan itibaren onun nasıl büyüdüğünü, ne gibi değişiklikler geçirdiğini not alacağımız bir defter gibi düşünebilirsin. Bu form bir sınav değil, bir araştırma ve gözlem etkinliği. Bu yüzden “doğru cevap” diye bir şey yok, sadece senin gözlemlerin var.
Hadi gel, bu formu sanki birlikte bir deney yapıyormuşuz gibi dolduralım ve soruları cevaplayalım.
BİTKİ GÖZLEM FORMU
Bu form, iki farklı bitkinin dört hafta boyunca gelişimini karşılaştırmamızı istiyor. Biz de örnek olarak bir fasulye ve bir mercimek tohumu ekelim ve onların gelişimini hayal ederek formu dolduralım.
Bitkiler:
1. Fasulye
2. Mercimek
Şimdi tablomuzu, her hafta bitkilerimizi kontrol ettiğimizi düşünerek dolduralım.
1. Hafta Gözlemleri:
- 1. Bitki (Fasulye): Boyu 3 cm oldu. 2 tane küçük yaprağı çıktı. Yaprakları açık yeşil renkte.
- 2. Bitki (Mercimek): Boyu 2 cm oldu. 4 tane çok minik yaprağı var. İnce bir gövdesi var.
2. Hafta Gözlemleri:
- 1. Bitki (Fasulye): Boyu 8 cm‘e ulaştı. Yaprak sayısı 4 oldu ve yapraklar büyüdü. Gövdesi kalınlaşmaya başladı.
- 2. Bitki (Mercimek): Boyu 5 cm oldu. Yaprak sayısı 10‘a çıktı. Yaprakları hala küçük ama sayısı çok.
3. Hafta Gözlemleri:
- 1. Bitki (Fasulye): Boyu 15 cm‘i geçti. 7 tane büyük yaprağı var. Artık iyice bir bitkiye benziyor.
- 2. Bitki (Mercimek): Boyu 10 cm oldu. O kadar çok yaprağı var ki saymak zor, yaklaşık 20 tane. Daha çalı gibi duruyor.
4. Hafta Gözlemleri:
- 1. Bitki (Fasulye): Boyu tam 25 cm! Yaprak sayısı 12. Hatta ucunda minicik bir çiçek tomurcuğu belirmeye başladı.
- 2. Bitki (Mercimek): Boyu 18 cm oldu. Yaprakları çok sık ve yemyeşil. Henüz çiçek belirtisi yok.
Harika! Dört haftalık gözlemimizi tamamladık. Şimdi bu gözlemlerimize göre sonuçları yorumlayalım.
Soru: Bitkilerin gelişimleri arasındaki benzerlikler:
Çözüm:
Yaptığımız gözlemlere baktığımızda iki bitkinin de bazı ortak özellikler gösterdiğini görüyoruz. Bunlar;
- Her iki bitki de zamanla büyüyüp uzadı.
- Her ikisinin de hafta hafta yaprak sayısı arttı.
- İkisi de topraktan çıkan küçük bir filizken, zamanla gövdesi ve yaprakları olan bir bitki haline geldi.
- İkisinin de yaşamını sürdürmek için suya, toprağa ve Güneş’e ihtiyacı vardı.
Soru: Bitkilerin gelişimleri arasındaki farklılıklar:
Çözüm:
Bitkilerimiz aynı şekilde büyümedi, bazı farklılıklar gözlemledik. İşte o farklar:
- Büyüme Hızı: Fasulye bitkisi, mercimek bitkisinden daha hızlı uzadı.
- Yaprak Şekli ve Sayısı: Fasulyenin yaprakları daha büyük ve az sayıdayken, mercimeğin yaprakları küçük ama çok sayıdaydı.
- Görünüş: Fasulye daha çok yukarı doğru uzarken, mercimek daha çok etrafa yayılan, çalıya benzer bir görüntü sergiledi.
- Tohumları: Zaten en başta ektiğimiz tohumların şekilleri ve büyüklükleri de birbirinden farklıydı.
Soru: Etkinliği devam ettirdiğinizi düşününüz. Hangi aşamalardan sonra bitkiniz yaşam döngüsünü tamamlamış olacaktır?
Çözüm:
Bu çok güzel bir soru! Bir bitkinin yaşam döngüsü, bir tohum olarak hayata başlayıp, büyüyüp, kendisi gibi yeni tohumlar üretecek hale gelmesidir. Tıpkı insanların doğup, büyüyüp, çocuk sahibi olması gibi.
Adım 1: Gözlemlediğimiz bitki (örneğin fasulye) büyümeye devam edecek ve 4. haftada gördüğümüz o küçük tomurcuklar çiçek açacak.
Adım 2: Bu çiçekler bir süre sonra dökülecek ve yerlerinde fasulyenin meyvesi, yani içinde yeni tohumların (fasulye tanelerinin) olduğu bölümler oluşacak.
Sonuç:
Bitkimiz, çiçek açıp bu çiçeklerden yeni tohumlar ürettiği zaman yaşam döngüsünü tamamlamış olur. Çünkü artık o tohumları toprağa ekersek, onlardan da yeni fasulye bitkileri yetişebilir. Böylece yaşam devam eder.