Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle “Sesin Kaynağı ve Yayılması” konusunu işleyen o güzel etkinliğin sorularını birlikte çözeceğiz. Gözleriniz kapalıyken sesleri dinlemek çok eğlenceliydi, değil mi? Şimdi o deneyimden yola çıkarak sorularımızı cevaplayalım.
1. Soru: Arkadaşlarınızın çaldığı düdük, flüt, melodika gibi müzik aletlerini doğru tahmin edebildiniz mi? Nasıl?
Çözüm:
Evet, eminim birçoğunuz hangi sesin hangi müzik aletine ait olduğunu doğru tahmin etmiştir! Peki ama gözlerimiz kapalıyken bunu nasıl başardık?
Bunun sebebi çok basit: Her ses kaynağının ürettiği ses birbirinden farklıdır. Tıpkı hepimizin ses tonunun farklı olması gibi, her müzik aletinin de kendine özgü bir “ses rengi” vardır. Flütün sesi daha yumuşak ve üflemeli gelirken, düdüğün sesi çok daha keskin ve tizdir. Melodikanın sesi ise piyanoya benzer ama daha farklı bir tınısı vardır. Kulaklarımız bu sesler arasındaki farkları çok iyi tanır. Bu yüzden görmesek bile, sadece duyarak sesin kaynağını, yani hangi aletten geldiğini anlayabiliriz.
2. Soru: Düdük, flüt ve melodikadan çıkan ses sınıfın her yerinde duyuldu mu? Nasıl?
Çözüm:
Evet, kesinlikle duyuldu! İster tahtanın hemen önünde, ister sınıfın en arka sırasında oturun, o sesler kulağınıza mutlaka gelmiştir.
Peki bu nasıl oldu?
- Adım 1: Bir ses kaynağı, örneğin bir düdük, çalındığında etrafındaki havayı titreştirir. Bu titreşimleri, durgun bir suya attığınız küçük bir taşın etrafında oluşturduğu halka halka dalgalara benzetebilirsiniz.
- Adım 2: Sesin oluşturduğu bu titreşimler, yani ses dalgaları, havada her yöne doğru yayılır. Tıpkı o su dalgalarının suyun yüzeyinde ilerlemesi gibi, ses dalgaları da sınıfın içindeki havada ilerler.
- Adım 3: Her yöne yayılan bu ses dalgaları sonunda kulağımıza kadar ulaşır ve kulak zarımızı titreştirir. Böylece biz de sesi duymuş oluruz. Sınıfımızın içi hava ile dolu olduğu için ses her köşeye kolayca ulaşabildi.
Biliyor Musunuz Köşesi: Uzayda neden ses duyulmaz?
Açıklaması:
Bu gerçekten de çok merak uyandıran bir soru! Cevabı ise az önce öğrendiğimiz bilgide saklı.
Sınıfta sesi duymamızı sağlayan neydi? Hava! Sesin bir yerden başka bir yere gidebilmesi için mutlaka hava, su, tahta gibi maddesel bir ortama ihtiyacı vardır. Ses bu maddelerin taneciklerini titreştirerek yolculuk yapar. Ancak uzay, neredeyse tamamen bir boşluktur. İçinde sesin yolculuk yapmasını sağlayacak hava veya başka bir madde yoktur. Madde olmayınca, ses dalgaları da yayılamaz. Bu yüzden filmlerdeki gibi büyük patlamalar olsa bile uzayda derin bir sessizlik vardır. Ne kadar ilginç, değil mi?
Umarım açıklamalarım konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Aklınıza takılan başka bir şey olursa çekinmeden sorun olur mu?