Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün Fen Bilimleri dersimizde ışığın görmemiz için ne kadar önemli olduğunu anlamamıza yardımcı olacak harika sorular var önümüzde. Haydi gelin, bu “Düşünelim, Bulalım” etkinliğindeki soruları birlikte adım adım çözelim ve ışığın sırlarını keşfedelim!
1. Görselleri inceleyiniz. Soruları cevaplayınız.
a) Araç sürücüsü yolu görebilmek için ne yapmalıdır? Neden?
Adım 1: Resme baktığımızda havanın karanlık olduğunu, yani gece olduğunu görüyoruz. Geceleri etrafımızı iyi göremeyiz çünkü doğal ışık kaynağımız olan Güneş yoktur.
Adım 2: Araç sürücüsünün güvenli bir şekilde yol alabilmesi için önünü görmesi gerekir. Bunun için aracın farlarını yakmalıdır.
Sonuç: Farlar, yapay bir ışık kaynağıdır. Yolu aydınlatarak sürücünün yoldaki çukurları, diğer arabaları, yayaları veya hayvanları fark etmesini sağlar. Kısacası, ışık olmadan görmek mümkün olmadığı için sürücü farlarını yakmalıdır.
b) Gece yolculuk yapan gemi, yolunu bulabilmek ve tehlikelerden korunmak için ne yapmalıdır? Neden?
Adım 1: Tıpkı karayolları gibi, denizler de geceleri zifiri karanlık olur. Gemiler için bu durum, kayalara çarpmak gibi büyük tehlikeler oluşturabilir.
Adım 2: Resimde kıyıda bir deniz feneri görüyoruz. Gemiler, yolunu bulmak için deniz fenerinin ışığını takip etmelidir. Ayrıca kendi ışıklarını da kullanırlar.
Sonuç: Deniz feneri, çok güçlü bir ışık yayarak gemilere “Dikkat, kara burada!” mesajı verir. Bu ışık sayesinde gemi kaptanları karaya ne kadar yakın olduklarını anlar ve güvenli bir şekilde yollarına devam ederler. Çünkü karanlıkta yönlerini ve tehlikeleri görebilmek için mutlaka bir ışık kaynağına ihtiyaçları vardır.
c) Madende çalışan kişi, etrafını görebilmek için ne yapmalıdır? Neden?
Adım 1: Madenler, yerin yüzlerce metre altında bulunan ve hiç güneş ışığı almayan yerlerdir. Bu yüzden içerisi tamamen, yani zifiri karanlıktır.
Adım 2: Madencinin etrafını görebilmesi ve güvenle çalışabilmesi için bir ışık kaynağına ihtiyacı vardır. Resimdeki madencinin baretinin (kaskının) üzerinde bir lamba olduğunu görüyoruz. Madenci, baretindeki lambayı yakmalıdır.
Sonuç: Bu lamba, madencinin baktığı yeri aydınlatan kişisel bir ışık kaynağıdır. Bu ışık olmadan madenci bir adım bile atamaz, çalışamaz ve yolunu bulamaz. Görme olayının gerçekleşmesi için ışık şarttır.
2. Çevrenizde görme olayının gerçekleşebilmesi için ışığın gerekli olduğu durumlara farklı örnekler veriniz.
Elbette, hayatımızda ışık olmadan göremeyeceğimiz birçok durum var. İşte size üç güzel örnek:
- Örnek 1: Gece odamızda uyumak için ışığı kapattığımızda etrafı göremeyiz. Oyuncaklarımızı, kitabımızı veya masamızı seçemeyiz. Eşyaları tekrar görebilmek için odanın lambasını açmamız gerekir.
- Örnek 2: Elektrikler kesildiğinde evimiz birden kararır. O anda hiçbir şey göremeyiz ve yürümek bile zorlaşır. Etrafı aydınlatıp görebilmek için hemen bir mum yakarız veya el feneri kullanırız.
- Örnek 3: Sinemada film izlerken, kocaman perdeyi ve üzerindeki hareketli resimleri görmemizi sağlayan şey, salonun arkasındaki makineden perdeye yansıtılan güçlü ışıktır. O ışık kapatılırsa, perdede hiçbir şey göremeyiz.
Gördüğünüz gibi çocuklar, bir cismi görebilmemiz için ya o cismin kendisinin bir ışık kaynağı olması (Güneş, lamba gibi) ya da bir ışık kaynağından gelen ışınların o cisme çarpıp gözümüze yansıması gerekir. Işık yoksa, görme de yoktur!