Harika bir etkinlik yapmışsınız! Fen Bilimleri dersinde sesin şiddetini anlamak için yapılan bu tür deneyler çok eğlenceli ve öğreticidir. Şimdi bir öğretmen olarak, bu deneyle ilgili soruları senin için adım adım çözeceğim ve açıklayacağım.
1. Hangi uygulama adımlarında ses duydunuz?
Bu soruyu cevaplarken deneyi hatırlayalım. Deneyde yaptığımız her hareket aslında bir ses çıkarır, ama bazıları çok kısık olabilir.
Çözüm:
Aslında deneydeki uygulama adımlarının hepsinde bir ses duyulur. Çünkü ses, cisimlerin titreşmesiyle oluşur. Yaptığımız her eylem bir titreşim oluşturur.
- Adım 1: Silgileri birbirine sürttüğümüzde, silgiler titreşir ve çok hafif bir ses çıkar.
- Adım 2: Kalemleri birbirine vurduğumuzda, kalemler titreşir ve net bir ses çıkar.
- Adım 3: Kalemi sıraya vurduğumuzda, hem kalem hem de sıra titreşir ve güçlü bir ses çıkar.
- Adım 4: Fısıldayarak konuştuğumuzda ise ses tellerimiz titreşir ve alçak şiddette bir ses oluşur.
Yani, tüm adımlarda ses üretilmiştir.
2. Hangi uygulama adımlarında ses duyamadınız veya çok az ses duydunuz?
Bazı sesler o kadar zayıftır ki, kulağımız onları ya hiç duymaz ya da çok zor duyar. Bu seslere düşük şiddetli sesler deriz. Şimdi deneydeki en sessiz anları bulalım.
Çözüm:
Bu deneyde sesi en zor duyacağımız adımlar şunlardır:
- 2. Adım (Silgileri birbirine sürtmek): Silgiler yumuşak bir malzemeden yapıldığı için birbirine sürtündüğünde çok zayıf titreşimler oluşturur. Bu yüzden çıkan ses çok azdır, hatta duymakta zorlanmış olabilirsin.
- 5. Adım (Fısıltıyla konuşmak): Fısıldamak, ses tellerimizi çok az titreştirerek konuştuğumuz bir eylemdir. Bu yüzden fısıltı da düşük şiddetli bir sestir ve uzaktan duyulması zordur.
3. Hangi uygulama adımlarında çıkan sesi daha kolay duydunuz? Neden?
Bazı sesler ise çok nettir ve hemen dikkatimizi çeker. Bunlar yüksek şiddetli seslerdir. Hadi deneydeki en gürültülü anları hatırlayalım!
Çözüm:
Sesi en kolay ve en net duyduğumuz adımlar şunlardır:
- 3. Adım (Kalemleri birbirine vurmak): Kalemler sert cisimlerdir. Sert cisimler birbirine çarptığında güçlü titreşimler oluşturur. Bu güçlü titreşimler de yüksek şiddetli, yani kolayca duyulabilen bir ses çıkarır.
- 4. Adım (Kaleminiz ile sıranıza vurmak): Bu adımda çıkan ses muhtemelen en net duyduğumuz sestir. Çünkü kalemle sıraya vurduğumuzda, hem sert cisimler birbirine çarpar hem de sıranın geniş yüzeyi daha fazla titreşerek sesi daha da güçlendirir.
Sonuç olarak nedenini şöyle açıklayabiliriz: Bir sesin şiddeti, sesi oluşturan titreşimin gücüne bağlıdır. Güçlü titreşimler yüksek şiddetli (gürültülü) sesler, zayıf titreşimler ise düşük şiddetli (kısık) sesler oluşturur.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, etrafımızdaki her sesin bir şiddeti vardır! Başka sorun olursa çekinme, sorabilirsin.