Harika bir Fen Bilimleri dersine hoş geldiniz sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle kitabımızdaki çok ilginç bir konuya, “Sesin İşitmedeki Rolü”ne göz atacağız. Önümüzdeki sayfadaki metni ve soruyu birlikte inceleyip cevaplayalım. Hazır mısınız? Haydi başlayalım!
Soru: Çevremizde sürekli farklı sesler duyarız. Peki, bu seslerin bazılarını neden daha iyi duyabiliriz? Araştırınız.
Merhaba çocuklar! Bu soru aslında günlük hayatta hep karşılaştığımız bir durumu merak etmemizi istiyor. Mesela fısıltıyla konuşan bir arkadaşımızı duymakta zorlanırken, bağıran birini çok rahat duyarız. Ya da uzaktaki bir arabanın sesini az duyarken, yanımızdan geçen arabanın sesini çok net duyarız. Gelin bunun nedenlerine bakalım.
Çözüm:
Adım 1: Sesin Şiddeti
Her sesin bir gücü, yani şiddeti vardır. Tıpkı bir topu yavaşça attığımızda yakına, kuvvetli attığımızda uzağa gitmesi gibi. Sesler de böyledir.
- Düşük şiddetli sesler: Fısıltı, yaprak hışırtısı, saatin tik takları gibi sesler zayıf seslerdir. Bu sesleri duyabilmek için sesin kaynağına yakın olmamız gerekir.
- Yüksek şiddetli sesler: Ambulans sireni, gök gürültüsü, bağırma gibi sesler ise güçlü seslerdir. Bu sesleri uzaktan bile rahatlıkla duyabiliriz.
Yani bir sesi ne kadar iyi duyduğumuz, onun şiddetine bağlıdır.
Adım 2: Sesin Kaynağına Olan Uzaklık
Bir diğer önemli konu da sesin çıktığı yere, yani kaynağına ne kadar yakın olduğumuzdur.
Bir arkadaşınız size bahçenin bir ucundan seslendiğinde onu zor duyarsınız, değil mi? Ama yanınıza geldiğinde ne kadar rahat anlaşırsınız! Çünkü ses kaynağından uzaklaştıkça, sesin şiddeti azalır ve kulağımıza daha zayıf gelir. Yaklaştıkça ise şiddeti artar ve daha net duyarız.
Sonuç: Bir sesi daha iyi duymamızın iki temel sebebi vardır: Birincisi, sesin şiddetinin yüksek olması; ikincisi ise sesin çıktığı kaynağa yakın olmamızdır.
Peki, metinde bahsedilen arama kurtarma köpekleri bizim duyamadığımız sesleri nasıl duyuyor?
Bu da harika bir soru! Metinde köpeklerin bizden daha iyi duyabildiğinden bahsediyor. Bunun sebebi ise şudur:
Adım 1
Canlıların kulakları farklı “ayarlarda” yaratılmıştır. Bizim kulağımız belirli aralıktaki sesleri duyabilir. Çok tiz (ince) veya çok pes (kalın) bazı sesleri kulağımız algılayamaz.
Adım 2
Köpekler, yarasalar, yunuslar gibi bazı hayvanların kulakları ise bizden çok daha hassastır. Özellikle bizim duyamayacağımız kadar ince (tiz) sesleri bile rahatlıkla duyabilirler. Bu yüzden enkaz altında kalmış bir insanın çok zayıf ve bizim duyamayacağımız sesini bile fark edip yerini bulabilirler. Onlar adeta süper kulaklara sahip kahramanlar gibidir!
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, etrafımızdaki seslerin dünyası keşfedilmeyi bekleyen bir sürü sırla dolu!